Καρκινικοί δείκτες - Τί δείχνουν και πόσο σημαντικοί είναι;

14 Μαΐου 2015

Την περασμένη εβδομάδα δόθηκαν στη δημοσιότητα τα ευρήματα μελέτης που έδειξε ότι η συστηματική μέτρηση μιας ουσίας στο αίμα ίσως συμβάλλει στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου των ωοθηκών.

Η ουσία είναι γνωστή ως CA-125, ανήκει στους επονομαζόμενους καρκινικούς δείκτες και στην συγκεκριμένη μελέτη μετριόταν μία φορά τον χρόνο επί μία δεκαετία σε περισσότερες από 46.000 εθελόντριες.

Σε όσες παρουσίασε αύξηση, έγινε περαιτέρω έλεγχος με υπερηχογράφημα, με αποτέλεσμα να εντοπιστεί εγκαίρως το 86% όσων εκδήλωσαν τελικά καρκίνο των ωοθηκών, ανέφεραν στο ιατρικό περιοδικό «Journal of Clinical Oncology» επιστήμονες από το University College του Λονδίνου (UCL) και 13 νοσηλευτικούς οργανισμούς της Βρετανίας.

Τί σημαίνουν πρακτικά τα ευρήματα αυτά; Αποτελούν μήπως την επιβεβαίωση πως αν όλοι μετράμε συχνά - λ.χ. μία φορά το εξάμηνο ή τον χρόνο - τους καρκινικούς δείκτες, θα εντοπιστεί εγκαίρως τυχόν καρκίνος και θα γίνουμε σίγουρα καλά;

«Ο σκοπός της προσυμπτωματικής διάγνωσης (του τσεκ απ, δηλαδή) είναι να εντοπίζεται ο καρκίνος σε πολύ πρώιμο στάδιο, όταν μπορεί να ιαθεί», απαντά ο παθολόγος-ογκολόγος Αριστοτέλης Μπάμιας,αναπληρωτής καθηγητής στην Θεραπευτική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ερευνητικής Ομάδας Ουρογεννητικού Καρκίνου (ΕΕΟΟΓΕΚ).

«Επομένως μία μέθοδος θα πρέπει να αποδείξει όφελος στην επιβίωση για να θεωρηθεί επιτυχημένο τσεκ απ. Στην παρούσα μελέτη δεν υπάρχουν ακόμα τέτοιου είδους δεδομένα, αναμένονται σε λίγους μήνες. Προς το παρόν, λοιπόν, δεν μπορούμε να πούμε ότι το εύρημα μπορεί να ωφελήσει σε κάτι τις γυναίκες».

Όσον αφορά γενικότερα τους καρκινικούς δείκτες, «αυτοί είναι πρωτεΐνες που δεν παράγονται μόνο από τα καρκινικά κύτταρα αλλά και από τα υγιή», συνεχίζει. «Η διαφορά είναι ότι τα καρκινικά κύτταρα τους παράγουν σε υψηλότερα επίπεδα, γι’ αυτό και έχουν θεσπιστεί φυσιολογικά όρια που αναλόγως με τον τρόπο διακύμανσης οδηγούν ή απομακρύνουν το ενδεχόμενο καρκίνου».

Επειδή, λοιπόν, οι καρκινικοί δείκτες δεν αποτελούν «σφραγίδα» του καρκίνου, «δεν μπορούν από μόνοι τους να θέσουν την διάγνωση ενός καρκίνου. Μπορούν απλώς να την επιβεβαιώσουν έπειτα από μία κυτταρολογική εξέταση (βιοψία)», συμπληρώνει.

Μετά τη διάγνωση

Η μεγάλη χρησιμότητά τους είναι μετά τη διάγνωση του καρκίνου. Με τον συστηματικό έλεγχό τους μπορεί να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα της θεραπείας που κάνει ο ασθενής (αν αποδίδει, θα πρέπει να μειώνονται τα επίπεδά τους) ενώ αργότερα, στο στάδιο της μακροπρόθεσμης παρακολούθησης, να γίνει εγκαίρως αντιληπτή τυχόν υποτροπή.

Ωστόσο, οι καρκινικοί δείκτες δεν αυξάνονται αμέσως μόλις αρχίσει ο καρκίνος. «Πολύ συχνά, στα αρχικά στάδια είναι φυσιολογικά τα επίπεδά τους ή έχουν οριακή αύξηση», λέει ο κ. Μπάμιας. «Στα προχωρημένα (μεταστατικά) όμως, παρατηρείται αύξηση σε πολύ μεγάλο ποσοστό ασθενών».

Πως πρέπει, συνεπώς, να αντιδράσει κανείς όταν βλέπει στις εξετάσεις του έναν οριακά αυξημένο δείκτη; «Το πρώτο που έχει να κάνει είναι να μιλήσει με τον γιατρό που ζήτησε την συγκεκριμένη εξέταση και να αποφύγει να τον αξιολογήσει μόνος του», απαντά ο κ. Μπάμιας.

«Ο χρυσός κανόνας είναι να μην κάνει κανείς εξέταση για καρκινικούς δείκτες από μόνος του, διότι δεν μπορεί να τους ερμηνεύσει έτσι απλά. Μία μεμονωμένη παθολογική τιμή σε έναν καρκινικό δείκτη δεν αρκεί για να διαγνωστεί το παραμικρό. Απαιτείται πάντοτε επανάληψη, ακόμα και όταν η εξέταση έχει γίνει στο πλαίσιο θεραπείας ή στην μετέπειτα παρακολούθηση, ιδίως όταν το εύρημα είναι κάτι που δεν περίμενε ο γιατρός. Η επανάληψη κατά κανόνα πρέπει να γίνεται στο ίδιο εργαστήριο».

tanea


Οι κυριότεροι καρκινικοί δείκτες που ανιχνεύονται στο αίμα είναι οι εξής:

* CA 19-9. Αυξάνεται σε διάφορες καρκίνου (κατ’ εξοχήν του παγκρέατος), στην παγκρεατίτιδα, σε καλοήθεις όγκους ή κύστεις στο πάγκρεας κ.λπ.

* CEA. Αυξάνεται σε διάφορες μορφές καρκίνου (κατ’ εξοχήν του πεπτικού). Παρουσιάζει μικρές αυξήσεις στους καπνιστές και σε ασθενείς με παθήσεις του ήπατος.

* CA-125. Αυξάνεται σε διάφορες μορφές καρκίνου (κατ’ εξοχήν των ωοθηκών) και σε καλοήθεις διαταραχές του γυναικείου γεννητικού συστήματος (λ.χ. σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών).

* CA 15-3. Αυξάνεται σε διάφορες μορφές καρκίνου (κατ’ εξοχήν στον προχωρημένο καρκίνο μαστού), σε καλοήθεις παθήσεις του μαστού κ.λπ.

* AFP, HCG. Είναι χαρακτηριστικοί του καρκίνου του όρχεως. Τα επίπεδά τους σχετίζονται άμεσα με την πρόγνωσή του, επομένως καθορίζουν τις θεραπείες για τις προχωρημένες μορφές του. Το AFP αυξάνεται και σε παθήσεις του ήπατος, όπως η κίρρωση και ο καρκίνος.

* PSA. Παράγεται σε κακοήθεις και καλοήθεις παθήσεις του προστάτη (ακόμα και έπειτα από μία απλή δακτυλική εξέταση).

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ