Xωρισμοί, οικονομικές δυσκολίες, απώλειες: Πώς να τα βγάζεις πέρα στα δύσκολα

14 Ιουλίου 2015


Πολλές φορές βρίσκεται κανείς σε μια δύσκολη φάση της ζωής του η οποία διαρκεί κάποιο χρονικό διάστημα και του προκαλεί έντονα αρνητικά συναισθήματα. Συχνά πρόκειται για περιπτώσεις χωρισμού, ψυχολογικής απώλειας, πένθους, οικογενειακών, επαγγελματικών ή οικονομικών δυσκολιών. Σε τέτοιες δύσκολες περιόδους το άτομο τείνει να αναρωτιέται «μα, έχουν τέλος τα χειρότερα;»

Γράφει η  Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (greekpsychologypages.blogspot.gr).


Μια τέτοια σκέψη είναι φυσιολογική αντίδραση σε μια αφύσικη κατάσταση, της όποιας έντονης και παρατεταμένης δυσκολίας. Ωστόσο, οι έντονα αρνητικές σκέψεις κάθε άλλο παρά βοηθούν το άτομο να βρει λύσεις στα προβλήματα που το βασανίζουν. Γιατί λοιπόν οι άνθρωποι κάνουν αρνητικές σκέψεις στις δύσκολες καταστάσεις και δε σκέφτονται με αισιοδοξία το μέλλον;
Ένας βασικός λόγος για τη δημιουργία έντονα αρνητικών σκέψεων, όταν κάποιος ζορίζεται ψυχικά και πρακτικά, είναι ότι έχει κυριολεκτικά «κολλήσει» στην άσχημη κατάσταση του παρόντος και δεν μπορεί να δει φως στην άκρη του τούνελ. Όταν κανείς έχει αυτή την αίσθηση της τελμάτωσης, χάνει την ικανότητά του να σκεφτεί πιθανές διεξόδους και λύσεις. Κατά κάποιον τρόπο ο εγκέφαλός του αδρανεί και μηρυκάζει τα ίδια άσχημα δεδομένα, χωρίς να μπορεί να κάνει νέες συνδέσεις και να βρει τρόπους για να δει πώς θα ξεπεραστεί η άσχημη κατάσταση και τι άλλες καλύτερες επιλογές υπάρχουν μελλοντικά.


Ένας άλλος λόγος για τη δημιουργία αρνητικών σκέψεων είναι ότι επειδή πιθανότατα το άτομο δεν έχει αντιμετωπίσει στο παρελθόν κάτι αντίστοιχο στη ζωή του, αισθάνεται σαν χαμένο, χωρίς «οδηγίες πλεύσης» και κατευθυντήριες γραμμές για να αντεπεξέλθει στην κατάσταση αυτή. Έχει έντονη την αίσθηση ότι δεν έχει τις ικανότητες να βρει τη λύση, πιθανόν δεν έχει θετικά παραδείγματα από τον περίγυρό του -πώς δηλαδή άλλα άτομα χειρίστηκαν αντίστοιχες καταστάσεις- και νιώθει ανήμπορο να κάνει κάτι.


Πολλές φορές οι άνθρωποι είναι απροετοίμαστοι για τις δυσκολίες της ζωής. Όταν μεγαλώνει κανείς σε ένα υπερ-προστατευτικό περιβάλλον όπου οι γονείς αναλαμβάνουν δράση κάθε φορά που το παιδί τους έχει μια δυσκολία, το άτομο αυτό δε μαθαίνει τρόπους με τους οποίους μπορεί να ανταποκρίνεται συναισθηματικά και να διαχειρίζεται αυτές τις καταστάσεις. Αυτό δε σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι κάποιος πρέπει να περάσει δύσκολα παιδικά χρόνια για να ατσαλωθεί ο χαρακτήρας του. Ωστόσο, ο άνθρωπος πρέπει να μάθει να χειρίζεται και πιο δύσκολες ή αναπάντεχες καταστάσεις χωρίς να παραιτείται ή να περιμένει από κάποιον άλλον να τον βγάλει από τη δύσκολη θέση.
Ένας άλλος λόγος που οι άνθρωποι σκέφτονται δύσκολα στα αρνητικά σχετίζεται με το ότι έχουν ανατραφεί να σκέφτονται απαισιόδοξα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι γονείς τους είχαν κατάθλιψη ή ήταν... σεσημασμένοι απαισιόδοξοι. Η απαισιοδοξία σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για μια θέση και στάση ζωής, όπου οι άνθρωποι θεωρούν ύβρη και αλαζονεία το να παίρνει κανείς τα πράγματα στα χέρια του, να μη σκύβει εύκολα το κεφάλι και να έχει μια μαχητική και αισιόδοξη στάση απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.


Οι αρνητικές σκέψεις συχνά αποτελούν έναν απαισιόδοξο εσωτερικό μονόλογο. Το άτομο δεν έχει εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και δεν μπορεί να φανταστεί πώς θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις ήδη υπάρχουσες ικανότητές του. Μερικές φορές επιλέγει να φανταστεί το χειρότερο, ώστε να ευχαριστηθεί περισσότερο το θετικό που μπορεί να προκύψει, ενώ πάλι αν συμβεί κάτι άσχημο να μπορεί να πει στον εαυτό του ότι το περίμενε κάτι τέτοιο και έτσι να νιώσει κάποια ανακούφιση.
Και βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι όταν κάποιος βρίσκεται σε μια δύσκολη κατάσταση αυτή συνήθως αποτελείται από πολλά επιμέρους αρνητικά στοιχεία. Έτσι εξηγείται γιατί το άτομο έχει την αίσθηση ότι όλα του πάνε στραβά: στην πραγματικότητα είναι διαφορετικές πτυχές της ίδιας άσχημης κατάστασης, και όχι καταιγισμός κακοτυχιών.
Πώς αλλάζουν οι αρνητικές σκέψεις;


Βοηθάει ιδιαίτερα όταν το άτομο κάνει αντικειμενική αξιολόγηση της δύσκολης κατάστασης και δεν έχει συναισθηματική αντίδραση
Το άτομο πρέπει σταδιακά να κάνει αντίλογο στις αρνητικές σκέψεις του και
Να εξετάζει τις πιθανές εναλλακτικές που έχει
Να εστιάζει τη σκέψη του σε λύσεις που μπορεί να βρει αντί να στεναχωριέται παθητικά για τις συμφορές που τον βρήκαν
Να προσπαθεί να φανταστεί ένα καλύτερο μέλλον: να θέσει στόχους για το πώς να κινηθεί προς τα εκεί και να σκεφτεί τις ενέργειες που θα πρέπει να κάνει.

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ