Ψυχαναγκασμοί: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζονται;

14 Ιουλίου 2015

Γράφει ο Καθηγητής Ψυχιατρικής Παύλος Σακκάς
Μία ιδεοψυχαναγκαστική κοπέλα 15 χρονών, είχε «πρόβλημα» με τον αυστηρό πατέρα της. Κάθε φορά που της έκανε μια παρατήρηση, της πυροδοτούσε την ανασφάλειά της. Στο άρρωστο μυαλό της, αυτό μεταφραζόταν σε ανασφάλεια καθαριότητας. Της ερχόταν η ιδέα ότι «λερώθηκε», με αποτέλεσμα να πρέπει να πάει αμέσως στο μπάνιο για να πλυθεί. Έτρεχε λοιπόν στο μπάνιο και πλενόταν, για μία τουλάχιστον ώρα. Έτσι τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, του πατέρα της συμπεριλαμβανομένου, δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα για την επόμενη ώρα!
Και η τιμωρία του πατέρα δεν τελείωνε εκεί καθότι, σε κάθε μπάνιο που έκανε η κοπέλα αυτή, κατανάλωνε αρκετά κυβικά νερό, ένα ολόκληρο μπουκάλι σαμπουάν, ένα μπουκάλι αφρόλουτρο και τέσσερεις πετσέτες, οι οποίες έπρεπε αμέσως να πλυθούν στο πλυντήριο. Η κοπέλα ξεφλούδιζε μεν από το πλύσιμο και δεν μπορούσε να χαρεί τη ζωή της, αλλά και οι δικοί της από την άλλη, ζούσαν μαζί της, στην κόλαση. Δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν τίποτε, γιατί ανά πάσα στιγμή, μπορούσε η ασθενής να «καταλάβει» το μπάνιο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Εννοείται ότι δεν μπορούσαν να καλέσουν κανέναν σπίτι τους, αλλά ούτε και να είναι ακριβείς στα ραντεβού τους. Ήταν λοιπόν η κοπέλα φυλακισμένη από την αρρώστια της, αλλά μαζί της είχαν «φυλακιστεί» και οι δικοί της.
Εκεί λοιπόν κρύβεται το μυστικό της αντιμετώπισης των ιδεοψυχαναγκαστικών. Δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να πιέσουμε τον ασθενή, με τρόπο που ο ασθενής να τον εκλάβει σαν επιθετικότητα προς αυτόν. Πρέπει να τον αφήσουμε να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων ο ίδιος. Εμείς απλώς οφείλουμε να του υποδεικνύουμε πόσο «φυλακισμένος» είναι, ώστε να του ενισχύουμε το κίνητρο να βγει από τη φυλακή του. Και βέβαια να του θέτουμε στη διάθεσή του, τα κλειδιά από τα κάγκελα που τον περιβάλουν. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να του τα δώσουμε στο χέρι και βέβαια ούτε να του ξεκλειδώσουμε καμιά κλειδαριά. Αν το κάνουμε αυτό, τότε η αρρώστια του, θα του δημιουργήσει αμέσως νέα κάγκελα. Αυτή είναι η φύση της αρρώστιας. Πρέπει στην ουσία, μόνος του ο ασθενής να ξεπεράσει τις ανασφάλειές του. Αν του λύσουμε εμείς το πρόβλημα, είναι σαν να του επιβεβαιώνουμε την ανα- σφάλειά του.
Η αντιμετώπιση του ιδεοψυχαναγκασμού είναι μια μακρά διαδρομή, που απαιτεί μεγάλη υπομονή και κυρίως αυτοσυγκράτηση. Όμως όπως κάθε δύσκολος στόχος έχει τη γοητεία του και στο τέλος κρύβει μια μεγάλη ικανοποίηση, την απαλλαγή του ασθενούς από τις αλυσίδες της βασανιστικής αυτής αρρώστιας.
Το άλλο εξίσου σημαντικό που συμβαίνει στον ιδεοψυχαναγκασμό είναι ότι συνήθως οι παθολογικές συμπεριφορές, απλώνονται σαν το μελάνι. Ξεκινάνε από μια μικρή κουκκίδα και στο τέλος καταλήγουν να καταλαμβάνουν ολόκληρη τη δραστηριότητα του ασθενούς. Μάλιστα αυτή η μικρή και ασήμαντη «κουκκίδα», μπορεί να βρίσκεται στη ζωή ενός ανθρώπου για χρόνια, χωρίς να του δημιουργεί προβλήματα. Άλλωστε πόσοι άνθρωποι δεν έχουν μικρά και περιορισμένα ιδεοληπτικά ή ψυχαναγκαστικά «κουσούρια», τα οποία όμως δεν τους προκαλούν προβλήματα στην καθημερινότητά τους. Από το απλό παιχνίδι «να μην πατήσω τον αρμό, στις πλάκες του πεζοδρομίου», μέχρι να πάρω το «τυχερό μου στυλό» στις σημαντικές εξετάσεις ή συναντήσεις μου.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο βιβλίο Η Ψυχιατρική Αλλιώς Εκδόσεις Καστανιώτη
 

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Γιατί δε φεύγουμε από σχέσεις που μας κάνουν κακό
Καλησπερα σας ειμαι 25 χρονων και εχω μια...
Σχέση: Όταν ο άνδρας δε θέλει να είστε συνέχεια μαζί
Καλησπερα σας ονομαζομαι εφη και ειμαι 33...