Πότε ο γάμος γίνεται αίτιο κατάθλιψης;

22 Ιουνίου 2013


Είναι ο γάμος πηγή κατάθλιψης;


Ο έρωτας και τα προβλήματά του, τόσο οι θεικές εξάρσεις του όσο και οι οδυνηρές μεταπτώσεις του αποτέλεσαν πάντα ένα από τα δυο καίρια θέματα του ανθρώπου στην καθημερινότητά του αλλά και στην τέχνη που δημιούργησε. Γεγονός απολύτως φυσικό εφόσων έχει άμεση σχέση με το ένστικτο της αναπαραγωγής και τις ερωτικές παρορμήσεις που αποτελούν το υπόβαθρό του. Το άλλο κύριο θέμα το οποίο συνδέεται με τα ένστικτα της αυτοσυντήρησης είναι βέβαια ο αγώνας για τα υλικά αγαθά της ζωής και τις κοινωνικοπολιτικές δομές που σχετίζονται με αυτόν τον αγώνα.


Γράφει ο ψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής κύριος Ματθαίος Γιοσαφάτ.



Παλαιότερα, τα περισσότερα ρομαντικά μυθιστορήματα και κινηματογραφικά έργα όπως και όλα τα παραμύθια τελείωναν την αναπαράσταση μιας ερωτικής ιστορίας με τον γάμο. «Και έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα»…Όλοι όμως γνωρίζουμε ότι αυτός είναι ένας ευσεβής πόθος που δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματικότητα. Τα ουσιαστικά προβλήματα της σχέσης των δυο φύλων αρχίζουν μετά την έναρξη της κοινής έγγαμης συμβίωσης.


Όπως εργάζεται με ζευγάρια θεραπευτικά και οικογένειες γνωρίζει τις βαθύτατες ικανοποιήσεις που μπορεί να προσφέρει ο γάμος αλλά και τις τεράστιες θυσίες που απαιτεί. Γνωρίζει την βαθύτατη κατάθλιψη που μπορεί να προκαλέσει ο γάμος όταν παρά τους ατελείωτους καβγάδες η σχέση επανέρχεται στο μηδέν. Αυτό τελικά μπορεί να οδηγήσει:


1.Στον φόνο του/ της συζύγου. Ας μην ξεχνάμε ότι το 70% των φόνων διαπράττονται για οικογενειακούς λόγους.


2. Στην αυτοκτονία που έχει άμεση σχέση με το φόνο. Μόνο που στην περίπτωση αυτή η δολοφονική μας διάθεση στρέφεται τελικά εναντίον του εαυτού μας.


3.Στο διαζύγιο, που είναι ουσιαστικά ο φόνος όχι του προσώπου αλλά της σχέσης μια λύση προτιμότερη φυσικά από τις προηγούμενες.


4. Στην κατάθλιψη όταν ο γάμος συνεχίζεται μεν αλλά είναι πλέον αποκεντρωμένος και ανίακνος να προσφέρει οποιαδήποτε ουσιαστική ικανοποίηση στους συζύγους. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει μια παραδοχή ήττας στις προσπάθειες να ζωντανέψει ο γάμος και κάθε σύζυγος αποσύρεται ουσιαστικά από τον γάμο. Η αποκέντρωση είναι στην πραγματικότητα ένα είδος εσωτερικού διαζυγίου και συχνότατα οδηγεί σε βαθιά κατάθλιψη.


5.Σε άλλες ψυχικές διαταραχές εκτός της κατάθλιψης ενεργοποιώντας απωθημένες στο ασυνείδητο ψυχοσυναισθηματικές συγκρούσεις της παιδικής ηλικίας όπως σχιζοφρενική ψύχωση αλκοολισμό κτλ.


6. Στην μετατροπή συνηθισμένων βασικά υγιών ανθρώπων όπως είναι οι περισσότεροι από εμάς σε τέρατα κακίας επιθετικότητας και σκληρότηταςπου στρέφονται εναντίον συνηθισμένων βασικά υγιών ανθρώπων όπως είναι οι σύντροφοί μας. Αυτό αποτελεί την πιο συνηθισμένη κατάσταση.


Ο Μπέναρντ Σψ γράφει στο θεατρικό του έργο «Η εκατομμυριούχος». «Τι ξέρουν οι ανύπαντροι από αυτή την συνεχώς εναλλασσόμενη απεριόριστα επικινδυνη σπαραξικάρδια ζωή που αποκαλούμε γάμο;»


Καμιά άλλη σχέση δεν προκαλεί τόσο έντονα συναισθήματα αγάπης και μισους ευτυχίας και δυστυχίας παράδεισου και κόλασης. Από καμιά σχέση δεν περιμένουμε τόσα πολλά. Καμιά άλλη σχέση δεν είναι τόσο καθοριστική για το μέλλον των παιδιών μας. Σήμερα όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται η σημασία της δυσαρμονίας του συζυγικού ζεύγος στη δημιουργία σχεδόν κάθε ψυχικής διαταραχής του παιδιού και του μελοντικού ενήλικα.


Η τεράστια αμφιθυμία που προκαλεί η συζυγική σχέση με τις έντονες ικανοποιήσεις αλλά και ματαιώσεις της ενεργοποιεί και εποαναλαμβάνει σε μεγάλο ποσοστό τις συγκρούσεις της σχέσης μητέρας παιδιού. Και οι αγώνες του παιδιού με τη μητέρα καταλήγουν συχνά, όπως ξέρουμε από την ψυχαναλυτική θεωρία και ιδίως από τις έρευνες της Melanie Klein σε παρανοικό άγχος ή κατάθλιψη.


Μια σημαντική άμυνα απέναντι στην δημιουργία των παθολογικών αυτώ καταστάσεων είναι η τριγωνοποίηση η ανεύρεση δηλαδή ενός τρίτου προσώπου αλλά και πράγματος ή ασχολίας όπου μπορούν να διοχετευθούν οι ανάγκες μας και να βρουν ικανοποίηση που δεν δίνει ο έγγαμος σύντροφος.


Η τριγωνοποίηση συμβαίνει στην παιδική ηλικία όταν το παιδί απογοητευμένο από τη μητέρα στρέφεται σε άλλα πρόσωπα, συχνά στον πατέρα για να καταστήσει υποφερτή με αυτόν τον τρόπο τη σχέση του με τη μητέρα.


Όλες οι ανωτέρω περιπτώσεις οδηγούν τελικά σε μια απώλεια του αισθήματος αυτοεκτίμησης και ουσιαστικά σε κατάθλιψη


Ανφέρω εδώ συνοπτικά τους λόγους που οσηγούν σε κατάθλιψη από ψυχαναλυτική σκοπιά.




  1. Απώλεια του αντικειμένου αγάπης. Η απώλεια αυτή μπορεί να είναι και φαντασιωσική. Όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν, πχ.

  2. Απώλεια της αγάπης για τον εαυτό μας, της πρωτογενούς δηλαδή ναρκισσιστικής κάθεξης η οποία συχνά οδηγεί σε ανασφαλή επιδεικτικό δευτερογενή ναρκισσισμό που αποκλείει την περεταίρω δημιουργία ουσιαστικής σχέσης με τους άλλους. Η απώλεια αυτής της αγάπης οδηγεί τελικά σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και τελικά σε κατάθλιψη.

  3. Μη ικανοποιητική λύση της αμφιθυμίας- δηλαδή των συναισθημάτων αγάπης και μίσους προς το αντικείμενο αγάπης που αρχικά είναι η μητερα και αργότερα ο σύντροφος. Στην περίπτωση αυτή η επιθετικότητα εναντίον του αγαπημένου προσώπου δεν εκδηλώνεται γιατί φοβόμαστε να μη χάσουμε την αγάπη του ή να μην τον καταστρέψουμε. Η επιθετικότητα ενδοβάλλεται.

  4. Απόσυρση. Όταν όλες οι προσπάθειες καταλήγουν σε αποτυχία από τον αγώνα για την κατάκτηση της αγάπης του άλλου ή τον έλεχγο της συνπεριφοράς του απέναντί μας και κλείσιμο στον εαυτό μας.Απόσυσρη των συναισθηματικών επενδύσεων με αποτέλεσμα έναν καταθλιπτικό δευτερογενή ναρκισσισμό που εκδηλώνεται με υποχονδριακές ψυχοωματικές διαταραχές που είναι και πολύ συχνές στη χώρα μας.  Η τελική ακραία κατάληξη αυτής της απόσυρσης είναι βεβαια ο ζωντανός θάνατος μια βαθύτατη απόσυρση σχιοφρενικού τύπου που συνιστά μια τραγική κατάθλιψη πέρα από τον πόνο και την ελπίδα.


Σε καμιά άλλη σχέση η συμπεριφορά μας δεν ρυθμίζεται τόσο πολύ από παράλογου μηχανισμούς. Μάταια προσπαθούμε να καταλάβουμε γιατί έχουμε ορισμένα τόσο έντονα συναισθήματα   γιατί ο άλλος αντιδρά με τόσο παράλογο και πεισματικό τρόπο γιατί δεν μπορούμε να συννενοηθούμε βάζοντας κάτω τη λογική. Η απάντηση είναι ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η κοινή λογική δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα επειδή οι μηχανισμοί που λειτουργούν είναι τουλάχιστον ασυνείδητοι. Γι αυτό και τόσο συχνά αποτυγχάνουν οι προσπάθειες καλοπροαίρετων συγγενών, φίλων ή και επιστημόνων, όπως γιατρών, ψυχιάτρων, κοινωνικών λειτουργών.


Ο Framo γράφει ότι όπου υπάρχει καταθλιπτικό ή γενιά διαταραγμένο παιδί εκεί υπάρχει πάντα συζυγική δυσαρμονία και κατάθλιψη. Αν και κάθε διαταραχή του γάμου δεν προκαλεί πάντα διαταραχές στα παιδιά. Πάντως η μεγαλύτερη προσφορά που μπορεί να κάνει ένας γονιός στο παιδί δεν είναι η ακριβή εκπαίδευση ή τα υλικά αγαθά αλλά το παράδειγμα ενός σωστού γάμου που αποτελεί τη βάση για μια ευτυχισμένη ζωή.


Aπόσπασμα από το βιβλίο ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΖΕΥΓΟΥΣ με την επιστημονική επιμέλεια του Καθηγητή Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κυρίου Βλάσση Τομαρά. Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ.

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Νέα επίθεση του ISIS αναμένει η ΕΕ
Τα νέα της ημέρας
11:39 Νέα επίθεση του ISIS αναμένει η ΕΕ