Πολίτες ενάντια στην κατάθλιψη: Αντιμετωπίζουμε την κατάθλιψη, επενδύουμε στην ελπίδα

16 Νοεμβρίου 2015

Πολίτες ενάντια στην κατάθλιψη

http://citizensagainstdepression.gr

 

Αντιμετωπίζουμε την κατάθλιψη, επενδύουμε στην ελπίδα

Η δράση στοχεύει  στο να δημιουργήσει ένα μοντέλο υποστήριξης για την κατάθλιψη με την ενεργή και ουσιαστική συμμετοχή των ατόμων που πάσχουν. Υλοποιείται από την Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ), η Ελληνική Εταιρεία Διαταραχών Διάθεσης «ΜΑΖΙ» και το Ψυχιατρικό Κέντρο Salten (Νορβηγία). Το έργο υποστηρίζουν το Γενικό Φιλόπτωχο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και το Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς.

Το έργο χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες», το οποίο είναι μέρος του συνολικού Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ για την Ελλάδα, γνωστού ως EEA Grants. Διαχειριστής Επιχορήγησης του Προγράμματος είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Στόχος του Προγράμματος είναι η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα μας και η ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Στο πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν τριήμερα εκπαιδευτικά για το συντονισμό ομάδων αυτοβοήθειας για την κατάθλιψη που απευθύνονταν σε άτομα με προσωπικό βίωμα κατάθλιψης και δεν είναι επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Καλύφθηκαν οι ακόλουθες ενότητες: α) η έννοια της ενδυνάμωσης και του recovery, β) ομάδες αυτοβοήθειας: τι είναι, πως οργανώνονται, ποια είναι η αποτελεσματικότητά τους και ο ρόλος του συντονιστή, γ) κατάθλιψη, δ) αυτοκτονικότητα, ε) το στίγμα και η αντιμετώπιση του.

Επίσης, πραγματοποιούνται ψυχοεκπαίδευσης (12 τρίωρες συναντήσεις) για άτομα με συμπτώματα κατάθλιψης (ξεκίνησαν Οκτώβριο 2015 και θα ολοκληρωθούν τον Μάρτιο 2016).

Οι ομάδες ψυχοεκπαίδευσης συντονίζονται από ειδικούς ψυχικής υγείας και σε αυτές διδάσκονται τεχνικές που έχουν ευρεία εφαρμογή στην καθημερινή ζωή: χαλάρωση και καταπολέμηση του άγχους, έλεγχος των αρνητικών σκέψεων και μείωση των δυσάρεστων συναισθημάτων, αντικατάσταση μη βοηθητικών συνηθειών και ευχάριστη και δημιουργική αξιοποίηση του χρόνου, βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων, σωστή οργάνωση για επίτευξη προσωπικών στόχων στη ζωή.

Οι ομάδες αυτοβοήθειας συντονίζονται από εθελοντές – μη ειδικούς που είναι και οι ίδιοι άτομα με εμπειρία με την κατάθλιψη. Στις ομάδες αυτοβοήθειας οι συμμετέχοντες μοιράζονται τις εμπειρίες τους, τα προσωπικά τους συναισθήματα, την ενημέρωση που έχει ο καθένας και τις στρατηγικές που έχουν αναπτύξει προκειμένου να αντιμετωπίζουν την κατάθλιψη και να ζουν μια ικανοποιητική ζωή. Πρόκειται δηλαδή για αλληλο-υποστήριξη ομοτίμων.

Στόχος του προγράμματος είναι να ενισχύσει και να συμπληρώσει τις υπάρχουσες υπηρεσίες φροντίδας ψυχικής υγείας και δεν αποτελεί υποκατάστατο στην θεραπεία. Η συμμετοχή είναι δωρεάν.

Η δράση αυτή θα διαρκέσει ως τον Απρίλιο 2016 και υλοποιείται σε δέκα επιλεγμένες περιοχές της Αθήνας (Χαλάνδρι, Καλλιθέα, Μαρούσι, Ηράκλειο, Γαλάτσι) και των Κυκλάδων (Πάρος, Κέα, Σύρος, Άνδρος, Τήνος).

Ως τώρα στο πλαίσιο του προγράμματος:

-          Δημιουργήθηκαν 2 εγχειρίδια (εκπαιδευτή και εκπαιδευόμενου συντονιστή ομάδας αυτοβοήθειας) με τη συμμετοχή ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην δημιουργία τους και με ειδικά επιλεγμένο υλικό, που πλέον διατίθενται και ηλεκτρονικά από την ιστοσελίδα.

-          Πραγματοποιήθηκαν 11 εκδηλώσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης με τη συμμετοχή 1300 ατόμων. Στις εκδηλώσεις αυτές άτομα παρουσίασαν την προσωπική τους εμπειρία στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης και είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν με άλλους πάσχοντες, επαγγελματίες και μέλη της τοπικής κοινότητας.

-          Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της δικτύωσης συνεργαστήκαμε με 32 τοπικούς φορείς (δήμους, κέντρα υγείας, κοινωνικές υπηρεσίες, τοπικούς συλλόγους κ.α.) στην οργάνωση εκδηλώσεων και εκπαιδευτικών.

-          Εκπαιδεύτηκαν 36 επαγγελματίες ως εκπαιδευτές συντονιστών και συντονιστές ομάδας ψυχοεκπαίδευσης.

-          Εκπαιδεύτηκαν έως τώρα 127 άτομα ως συντονιστές ομάδων αυτοβοήθειας.

-          Αξιολογήθηκαν με τη βοήθεια ψυχομετρικών εργαλείων 150 άτομα μετά από αίτημα τους για ένταξη σε ομάδα ψυχοεκπαίδευσης.

-          120 άτομα θα συμμετάσχουν σε 12 συναντήσεις ομάδων ψυχοεκπαίδευσης

-          Για να προωθήσουμε την ενημέρωση των πολιτών και να ενισχύσουμε δράσεις εκπαίδευσης προωθούμε όλο το σχετικό υλικό στο διαδίκτυο. (citizensagainstdepression.gr)

Ήδη ξεκίνησαν στο Ηράκλειο Αττικής και στην Πάρο οι δύο πρώτες ομάδες αυτοβοήθειας για την κατάθλιψη με συντονιστές πολίτες που εκπαιδεύτηκαν μέσα από το πρόγραμμα και με την επιστημονική μας υποστήριξη

Τέλος συγκεντρώνουμε προσωπικές αφηγήσεις ατόμων που έχουν βιώσει κατάθλιψη και έχουν συμμετάσχει σε ομάδες αυτοβοήθειας. Θεωρούμε ότι η αφήγηση προσωπικών ιστοριών μπορεί να αποτελέσει στοιχείο ενδυνάμωσης για άτομα με κοινές εμπειρίες και προβλήματα. Επίσης, συμβάλλει σημαντικά στον αποστιγματισμό της ψυχικής ασθένειας και μπορεί να κινητοποιήσει άλλους να αναζητήσουν βοήθεια ή/και να συμμετέχουν σε μια ομάδα αυτοβοήθειας. Είτε μέσω της εκπαίδευσης και των ομάδων, είτε μέσω των χώρων κοινωνικής δικτύωσης στο διαδίκτυο δημιουργούμε τόπους στους οποίους μπορούν να ακουστούν οι φωνές των ατόμων που πάσχουν και ενδιαφέρονται, αποκτούμε τη δυνατότητα να ξανασκεφτούμε την προσωπική μας ιστορία όσο δύσκολη και αν είναι και να αρχίσουμε να φτιάχνουμε νέες αφηγήσεις. Αυτή είναι η επένδυση μας στην ελπίδα, πιστεύοντας ότι η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται.

 

 

Από τον πρόλογο του Εγχειριδίου:

1.       Στέλιος Στυλιανίδης Ψυχίατρος – Ψυχαναλυτής, Καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής, Τμήμα Ψυχολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών, Επιστημονικός Διευθυντής ΕΠΑΨΥ, Επιστημονικά Υπεύθυνος Προγράμματος

Πώς μπορεί κανείς να πραγματευτεί την κατάθλιψη ως ατομικό βίωμα, ενδοψυχική διεργασία, κοινωνικό φαινόμενο και πρόβλημα δημόσιας υγείας στην Ελλάδα της κρίσης; Η κατάθλιψη είναι μια από τις πλέον συχνές ψυχικές διαταραχές. Υπολογίζεται ότι ένα άτομο στα δέκα θα βιώσει την κατάθλιψη κατά την διάρκεια της ζωής του, ανεξάρτητα από την ηλικία, την οικογενειακή και κοινωνική του κατάσταση, σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Ωστόσο, η κατάθλιψη είναι μια ασθένεια που αντιμετωπίζεται και θεραπεύεται με επιτυχία σε ποσοστό ακόμα και 90% των περιπτώσεων, αρκεί να συνδυαστούν και να λειτουργήσουν με συνέργεια και συμπληρωματικότητα μια σειρά από ψυχιατρικές, ψυχοθεραπευτικές και υποστηρικτικές ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις. Tο πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στη χώρα μας λειτουργούν με τρόπο που βρίσκεται στον αντίποδα μιας κουλτούρας ενδυνάμωσης, ενίσχυσης και διάχυσης των καλών πρακτικών συνηγορίας και αναβάθμισης της ποιότητας ζωής των χρηστών τους. Ενδεικτικά, αναφέρουμε ότι οι περισσότερες υπηρεσίες δεν προσφέρουν διαφορετικές επιλογές θεραπείας, ούτε κινητοποιούν τη συμμετοχή των χρηστών τους στην εξατομίκευση του σχεδίου φροντίδας τους και στις αποφάσεις για το τρόπο λειτουργίας και τη πραγματική διαθεσιμότητα και αξιολόγηση του έργου τους. Αντίθετα, συχνά αποθαρρύνουν τις ομάδες αυτό-βοήθειας, την ενημέρωση των χρηστών για τις νόμιμες διαδικασίες άσκησης των δικαιωμάτων τους ως πολιτών, την ανάληψη πρωτοβουλιών συνηγορίας, καθώς και τη δημιουργία εταιρικής σχέσης με τις διάφορες συλλογικότητες των ληπτών και των οικογενειών τους ως κινήσεις απειλητικές για την παντοδυναμία του βιο-ιατρικού μοντέλου. Με το πρόγραμμα αυτό δεν αποσκοπούμε απλά στην παροχή δράσεων εκπαίδευσης, ενημέρωσης ή θεραπευτικής υποστήριξης. Κεντρικός στόχος αποτελεί η αλλαγή της κουλτούρας των επαγγελματιών και όλων των εμπλεκόμενων στο χώρο σχετικά με το κατά πόσο τα ίδια τα άτομα που πάσχουν μπορούν να έχουν επιλογές σύμφωνα με τις προσωπικές τους επιθυμίες, ουσιαστική επιρροή και έλεγχο στις αποφάσεις που αφορούν την ψυχική τους υγεία Στο πλαίσιο αυτό είναι απαραίτητη η ουσιαστική εμπλοκή της τοπικής κοινότητας με όρους δημοκρατικότητας και αλληλεγγύης. Η κοινότητα μπορεί να στηρίξει σε πολλαπλά επίπεδα τα άτομα στη διαδικασία ενδυνάμωσής τους, ενεργοποιώντας κοινωνικά δίκτυα, νέους πόρους και κοινωνική υποστήριξη σε δύσκολες μεταβατικές περιόδους στη ζωή ευάλωτων ατόμων. Γι’ αυτό αντιμετωπίζουμε την κατάθλιψη. Επενδύουμε στην ελπίδα!

2.       Γιώτα Ανδρώνη Γραμματέας ΔΣ του ΜΑΖΙ, συντονίστρια ομάδας αυτοβοήθειας ΜΑΖΙ

Κάνοντας έναν απολογισμό της ζωής μου, διαπιστώνω πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα εντός μου αλλά και γύρω μου. Ειδικά πριν από 11 χρόνια, θυμάμαι τα πάντα σκεπασμένα με το γκρι της κατάθλιψης, μέσα στο μόνιμο άγχος για τις κρίσεις πανικού, η κάθε μου μέρα χωρίς χρώμα και επιθυμία... Τώρα πια όμως, διαπιστώνω ότι ζω μία δεύτερη ζωή, με ισορροπία, ηρεμία και ευτυχία (πόσο μικρή λέξη, αλλά με πόση βαρύ- τητα)! Τι άλλαξε; Τι με βοήθησε να τα καταφέρω; Η σωστή διάγνωση και η υποστήριξη του ψυχιάτρου μου, η φαρμακευτική αγω- γή που χρειάστηκε να πάρω για να υποχωρήσουν τα συμπτώματα, η επώδυνη αλλά απίστευτα ωφέλιμη (σε βάθος χρόνου) ψυχο- θεραπεία και τέλος η γνωριμία μου με τις Ομάδες Αυτοβοήθειας του ΜΑΖΙ, που ουσιαστικά με ξανατοποθέτησαν σιγά σιγά στον κοινωνικό χάρτη. Η Ομάδα Αυτοβοήθειας, δεν είναι σίγουρα πανάκεια, αλλά μπορώ να σας υπογράψω ως μέλος και συντονίστρια τα τελευταία 4 χρόνια, ότι είναι μία πόρτα που σου ανοίγεται για να δεις το φως της ζωής και να νικήσεις τα σκοτάδια της απομόνωσης και το στίγ- μα της κατάθλιψης. Είναι ένα ακόμα “εργαλείο” για να χτίσεις την αυτοπεποίθησή σου: ξαφνικά νιώθεις ότι δεν είσαι μόνος, όπως όταν πάλευες με την ανασφάλεια που συνόδευε την πάθηση, αλλά γνωρίζεις ανθρώπους που σε νιώθουν. Δε χρειάζεται να εξηγή- σεις τίποτα και σε κανέναν. Σε αποδέχονται, σε αγκαλιάζουν, σε αγαπάνε, σε στηρίζουν και αυτά είναι αμφίδρομα. Πόσο αυτο- νόητο θα μου πείτε. Κι όμως δεν είναι τελικά. Η κριτική και η “ταμπέλα του άρρωστου” είναι η εύκολη λύση στη σημερινή κοινω- νία. Όλα αυτά, μαζί με τη δική μας δύναμη και θέληση να αλλάξουμε ό,τι δε μας αρέσει στη ζωή μας, είναι η έξοδος από το βαθύ πηγάδι της κατάθλιψης. Κλείνοντας, θέλω να καταθέσω από ψυχής, πόσο σημαντικές είναι οι δράσεις όπως αυτή του προγράμματος “Πολίτες ενάντια στην Κατάθλιψη”. Συμμετέχοντας σε αυτό, είδα ότι η συνεργασία επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας και ληπτών έχει και νόημα αλλά και απόδοση. Χάρηκα, γνωρίζοντας ειδικούς που έχουν προτεραιότητα τον άνθρωπο και όχι την ψυχρή ματιά της επιστήμης και μόνο. Ένιωσα περήφανη γιατί όλοι μαζί προσπαθούμε να αλλάξουμε επιτέλους την κακώς κείμενη κατάσταση της Ψυχικής Υγείας στη χώρα μας και να βοηθήσουμε έτσι ουσιαστικά περισσότερους ανθρώπους που πασχίζουν καθημερινά να διαχειριστούν την κατάθλιψη. Νιώθω αισιόδοξη ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα, αρκεί να δουλέψουμε ο ένας δίπλα στον άλλον και όχι απένα- ντι, γιατί δεν είμαστε αντίπαλοι. Και καλό είναι να θυμόμαστε ότι: “Φαίνεται πάντα αδύνατο, μέχρι να γίνει...” Νέλσον Μαντέλα.

Στοιχεία για την κατάθλιψη:

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, κάθε χρόνο 1 στα 15 άτομα πλήττονται από μείζονα μορφή κατάθλιψης κάθε χρόνο στην ευρωπαϊκή περιφέρεια. Αν συμπεριλάβουμε το άγχος και όλες τις μορφές της κατάθλιψης τότε μιλάμε για 1 στους 4 (4 στους 15). Στην Ελλάδα έρευνες από το ΕΠΙΨΥ έχουν δείξει ότι υπάρχει τριπλασιασμός των ατόμων που πάσχουν την περίοδο 2009 – 2011. Σ’ αυτό πρέπει να προσθέσουμε ότι σύμφωνα με την πρόσφατη επιδημιολογική έρευνα από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων για το Υπουργείο Υγείας μόνο 32% ατόμων με πρόβλημα επισκέπτονται κάποιον ειδικό. Δηλαδή 7 στους 10 δεν δέχονται  κατάλληλη φροντίδα.

Πλήττονται περισσότερες οι γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες και στη χειρότερη περίπτωση μπορεί να οδηγήσει στην αυτοκτονία. Τα άτομα με περισσότερες κοινωνικό οικονομικές δυσκολίες βιώνουν περισσότερο αρνητικά την κατάθλιψη.

 

 

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ