Σιαλολιθίαση: Νέα μέθοδος αντιμετώπισης από Ελληνες ερευνητές

22 Ιανουαρίου 2016

Πρωτοποριακή έρευνα σχετική με την αντιμετώπιση της σιαλολιθίασης (πέτρες) των μειζόνων σιελογόνων αδένων πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Επιστήμης των Υλικών του Πανεπιστημίου Πατρών, δημιουργώντας μεθόδους θεραπείας με λέιζερ, χωρίς χειρουργική επέμβαση και κινδύνους.

Επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας είναι ο καθηγητής και πρόεδρος του τμήματος, Νικόλαος Βάινος, σε συνεργασία με τον αναπληρωτή καθηγητή Νικόλαο Μπουρόπουλο και τον οδοντίατρο Ιωάννη Φάκλαρη, τέως διευθυντή του ακτινοδιαγνωστικού οδοντιατρικού τμήματος του 251 Νοσοκομείου Αεροπορίας, ο οποίος ολοκλήρωσε την εν λόγω έρευνα στο πλαίσιο της διδακτορικής του διατριβής. Η διατριβή αφορούσε τη μελέτη και τον χαρακτηρισμό του βιογενούς υλικού (σιαλόλιθου) και της λιθοτριψίας αυτού με τη χρήση λέιζερ.

• Κύριε Βάινε, ποια είναι η σχέση της Επιστήμης των Υλικών και ειδικότερα του τμήματός σας με το συγκεκριμένο αντικείμενο της ιατρικής επιστήμης;

Το Τμήμα Επιστήμης των Υλικών του Πανεπιστημίου Πατρών εξειδικεύεται στους πλέον σύγχρονους κλάδους των νανοεπιστημών και της νανοτεχνολογίας των υλικών και κατέχει ευρεία τεχνογνωσία που αφορά ακόμη και τη Βιοϊατρική. Ο κ. Φάκλαρης ήρθε σε επαφή μαζί μου προ τετραετίας για να μου γνωρίσει προβλήματα θεραπείας της σιαλολιθίασης που αντιμετώπιζε στην κλινική πράξη.

Αποφασίσαμε έτσι να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε αυτό το καινοτόμο ερευνητικό πρόγραμμα διεξοδικής μελέτης των υλικών και νέων μεθοδολογικών πρωτοκόλλων, το οποίο με τη συνεισφορά του κ. Μπουρόπουλου ως ειδικού επί των θεμάτων της βιολογικής ασβεστοποίησης και των βιοϋλικών, ολοκληρώθηκε με μεγάλη επιτυχία.

• Κύριε Φάκλαρη, τι είναι η ασθένεια της σιαλολιθίασης;

Η σιαλολιθίαση αποτελεί τη συχνότερη παθολογία των σιελογόνων αδένων, αφορά την απόφραξη των αυλών των σιελογόνων αδένων, με αποτέλεσμα επώδυνα οιδήματα κατά τη διάρκεια των γευμάτων και η μέχρι πρότινος κλασική αντιμετώπιση ήταν η χειρουργική εξαίρεση του εν λόγω αδένα με πιθανές σοβαρές χειρουργικές επιπλοκές, που μπορούν ακόμη και να προκαλέσουν βλάβες στο προσωπικό νεύρο, εάν η απόφραξη αφορά την παρωτίδα ή το γλωσσικό νεύρο, εάν αφορά τον υπογνάθιο αδένα.

Η σιαλενδοσκόπηση αποτελεί μια νέα εξεταστική μέθοδο, με στόχο τη διερεύνηση του αυλού των πόρων των μειζόνων σιελογόνων αδένων και της παθολογίας τους. Οι πρώτες απόπειρες χρονολογούνται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ενώ πλέον μπορεί να εκτελεστεί σε εξωτερικό ιατρείο με περιπατητικό ασθενή, στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Η λιθοτριψία των σιελόλιθων την οποία εξελίξαμε σε σημαντικό βαθμό, έχει στόχο να απομακρύνει το αποφρακτικό φαινόμενο (π.χ. στην παρούσα περίπτωση τους σιαλόλιθους), μετά τον κατακερματισμό τους, με τη βοήθεια ακτινοβολίας λέιζερ ενεργού υλικού Holmium.

• Οι μέχρι τώρα υπάρχουσες μέθοδοι ήταν χρονοβόρες, κόστιζαν και «φόρτωναν» με ακτινοβολία τον ασθενή καθώς και με σοβαρές μετεγχειρητικές επιπλοκές. Υπάρχει κάποιο άλλο εργαλείο στην εποχή μας γι’ αυτό;

Υπάρχει και ονομάζεται σιαλενδοσκόπιο. Η σιαλενδοσκόπηση λοιπόν είναι μια σχετικά νέα μέθοδος ενδοσκοπικής εξέτασης και επέμβασης στο εκφορητικό σύστημα των μειζόνων σιελογόνων αδένων και επιτρέπει τη σχεδόν πλήρη διερεύνηση του εκφορητικού συστήματος αυτών (κυρίως, δευτερεύοντες και τριτεύοντες κλάδοι λόγω της πολύ μικρής διαμέτρου του - 0,9 και 1,3 mm). Το αποτέλεσμα είναι η άμεση και αξιόπιστη διερεύνηση, με αποτέλεσμα στις περισσότερες περιπτώσεις να αποφεύγεται η χειρουργική εξαίρεση του πάσχοντος αδένα.

• Ποια θεραπευτική διαδικασία ακολουθείτε, κ. Φάκλαρη;

Η διαδικασία της μεθόδου έχει ως εξής: μετά από τοπική αναισθησία, πραγματοποιείται βαθμιαία διαστολή του πόρου με τη χρήση μεταλλικών διαστολέων, όσο το δυνατόν χωρίς τραυματισμό, και στη συνέχεια εισέρχεται το σιαλενδοσκόπιο ειδικού τύπου διαμέτρου 1,3 χιλιοστού του μέτρου. Επισημαίνεται ότι αυτό διαθέτει, πλην του αυλού των οπτικών ινών, αυλό για διακλυσμό του πόρου και αυλό για είσοδο οπτικής ίνας μεταφοράς δέσμης λέιζερ ή «μπασκέτας».

Μετά την είσοδο του ενδοσκοπίου και τον διακλυσμό με διάλυμα φυσιολογικού ορού ενισχυμένο με λιδοκαΐνη 2%, εντοπίζουμε και αφαιρούμε το αίτιο της απόφραξης. Η αφαίρεση, όταν πραγματοποιείται με τη χρήση «μπασκέτας», κατά την έξοδο από τον πόρο απαιτεί μικρή τομή της θηλής του πόρου, ώστε να βγει το ενδοσκόπιο μαζί με τον λίθο. Η ένδειξη για σιαλενδοσκόπηση είναι στην πράξη όλα τα αγνώστου αιτιολογίας οιδήματα των σιελογόνων.

Η μοναδική αντένδειξη είναι η οξεία σιαλαδενίτιδα και οι πιθανές επιπλοκές είναι οι ακόλουθες: οίδημα στην περιοχή του αδένα (80-100%), διατρήσεις στο τοίχωμα του πόρου, αδυναμία αφαίρεσης της «μπασκέτας» (6%), μολύνσεις (2-3%), προσωρινή παραισθησία του γλωσσικού νεύρου (0,4-0,6%), σχηματισμός βατράχιου (0,7- 0,9%). Οι παραπάνω επιπλοκές είναι αναστρέψιμες αρκεί να αντιμετωπιστούν σωστά.

• Ποιος είναι ο χρόνος της επέμβασης;

Ο χρόνος της επέμβασης κυμαίνεται από δέκα έως σαράντα λεπτά και η μέγιστη διάμετρος των λίθων που μπορούν να αφαιρεθούν με την «μπασκέτα» είναι 4 χιλιοστά στον υπογνάθιο και 3 χιλιοστά στην παρωτίδα. Λίθοι μεγαλύτερης διαμέτρου χρειάζονται κατακερματισμό με τη χρήση λέιζερ.

Τεχνικές

Πέτρα που μόλις έχει αφαιρεθεί
Η πέτρα που μόλις έχει αφαιρεθεί μετά από επέμβαση στους σιελογόνους αδένες | PETERNICKSON

• Ποια μεθοδολογία και τεχνικές εφαρμόσατε για τον χαρακτηρισμό των λίθων, κ. Μπουρόπουλε;

Καταλυτική αποδείχθηκε η μελέτη της σύστασης και της δομής των λίθων με βάση την οποία αναπτύξαμε τα πρωτόκολλα αλληλεπίδρασης μεταξύ λέιζερ και του βιογενούς υλικού. Πιο αναλυτικά χρησιμοποιήθηκαν διάφορες ενόργανες τεχνικές για τον δομικό και μορφολογικό χαρακτηρισμό των λίθων, όπως ηλεκτρονική μικροσκοπία σάρωσης (SEM) για τον μορφολογικό χαρακτηρισμό, φασματοσκοπία υπερύθρου (FT-IR) και RAMAN για τον προσδιορισμό της σύστασης των σιελόλιθων καθώς και περίθλαση ακτίνων –Χ (XRD) για τον δομικό χαρακτηρισμό αυτών. Στο 91% των λίθων ταυτοποιήθηκε η παρουσία ανθρακικού απατίτη ως κύριου συστατικού σε συνδυασμό με πρωτεϊνικής φύσεως οργανικό υλικό.

Υπεροχή μεθόδου

• Κύριε Βάινε και κ. Φάκλαρη, ποια είναι τα στοιχεία υπεροχής της δικής σας μεθόδου;

Συμπερασματικά, με τη μελέτη των παραμέτρων που εφαρμόζονται στην αλληλεπίδραση μεταξύ του λέιζερ και του βιογενούς υλικού, συλλέχθηκαν σημαντικές πληροφορίες οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν περαιτέρω για τη δημιουργία νέων πρωτοκόλλων θεραπείας τα οποία δεν είναι επικίνδυνα για τον οργανισμό ούτε δημιουργούν επιπλοκές μετά την επέμβαση και μειώνουν σημαντικά τον χρόνο της επέμβασης.

Αυτό είναι πολύ κρίσιμο για ιδιαίτερες κατηγορίες πληθυσμού, όπως οι ιπτάμενοι της πολεμικής και πολιτικής αεροπορίας κ.λπ., καθότι ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος επιπλοκών όπως παράλυση του προσωπικού νεύρου, αιμορραγία, αιμάτωμα, ουλή και πιο σπάνια αναισθησία του λοβού του αυτιού, παρενέργειες με σοβαρές προσωπικές επιπτώσεις.

*Η σιαλολιθίαση είναι πάθηση που αφορά την απόφραξη των σιελογόνων αδένων.

efsyn

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Γιατί δε φεύγουμε από σχέσεις που μας κάνουν κακό
Καλησπερα σας ειμαι 25 χρονων και εχω μια...
Σχέση: Όταν ο άνδρας δε θέλει να είστε συνέχεια μαζί
Καλησπερα σας ονομαζομαι εφη και ειμαι 33...