Το σωστό και το λάθος ζύγισμα του παιδιού

29 Ιανουαρίου 2016

Μια από τις πιο κοινές ανησυχίες των γονέων για το μεγάλωμα του παιδιού τους αφορά θέματα σχετικά με το σωματικό βάρος. Για παράδειγμα, μπορεί να αναρωτιέστε αν το βάρος του είναι υγιές, αν είναι πολύ αδύνατο για την ηλικία του ή αν πήρε όσο βάρος έπρεπε μέσα στο τελευταίο έτος, έχοντας ως βασικό σας μέλημα την εξασφάλιση της επαρκούς σωματικής του ανάπτυξης. Αξιολογείτε όμως σωστά το βάρος του παιδιού σας;

Αποτελέσματα μελετών υποστηρίζουν ότι οι γονείς, και ιδίως οι μητέρες, συχνά υποεκτιμούν το σωματικό βάρος των παιδιών τους. Με άλλα λόγια, μπορεί να θεωρείτε ότι το βάρος του παιδιού σας είναι υγιές όταν στην πραγματικότητα είναι αυξημένο, ή πολύ χαμηλό όταν στην πραγματικότητα είναι υγιές. Ως συνέπεια, στην πρώτη περίπτωση (δεν αναγνωρίζετε το «πρόβλημα» του αυξημένου βάρους), δεν εντοπίζετε την ανάγκη να προβείτε σε αλλαγές, ώστε να βοηθήσετε το παιδί σας να διαχειριστεί καλύτερα το βάρος του. Στη δεύτερη περίπτωση (αξιολογείτε ένα υγιές βάρος ως «προβληματικό»), μπορεί να πιέζετε το παιδί σας να καταναλώσει περισσότερη τροφή, ώστε να αυξήσει το βάρος του χωρίς να υπάρχει λόγος. Η λανθασμένη αξιολόγηση του βάρους ενός παιδιού συνήθως πηγάζει από την πεποίθηση του γονέα ότι το αυξημένο βάρος αποτελεί ένδειξη της επιτυχούς ανατροφής και της καλής υγείας του. Η πεποίθηση αυτή αποτελεί κατάλοιπο προηγούμενων ετών, κατά τα οποία η εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας τροφής για την οικογένεια ήταν δύσκολη. Επομένως, η εικόνα ενός αδύνατου, μικρόσωμου ή καχεκτικού παιδιού αντανακλούσε τη δυσκολία των γονέων να καλύψουν τις διατροφικές του ανάγκες και να εξασφαλίσουν την επαρκή σωματική του ανάπτυξη.

Σήμερα, κάτι τέτοιο δεν ισχύει, ιδίως στις Δυτικές κοινωνίες, στις οποίες η τροφή είναι πάντα διαθέσιμη και σε μεγάλες ποσότητες. Μάλλον το πρόβλημα έχει μετατοπιστεί στο άλλο άκρο και εντοπίζεται στην υπερκατανάλωση τροφής, η οποία οδηγεί σε αυξημένο σωματικό βάρος ήδη από την παιδική και την εφηβική ηλικία. Συνεπώς, δεν υπάρχει λόγος να πιέζετε το παιδί σας να καταναλώσει τροφή όταν δεν θέλει ή να φοβάστε ότι αν δεν φάει αρκετά (κατά την υποκειμενική σας αντίληψη) θα είναι αδύναμο, δεν θα ψηλώσει αρκετά ή δεν θα μεγαλώσει σωστά. Σε περίπτωση που προβληματίζεστε για το αν το βάρος του παιδιού σας είναι υγιές ή αν ο ρυθμός ανάπτυξής του είναι φυσιολογικός, συμβουλευτείτε κάποιον επαγγελματία υγείας (ιατρό, διαιτολόγο κλπ.) και μην βιαστείτε να βγάλετε τα δικά σας υποκειμενικά συμπεράσματα, «ζυγίζοντάς το με το μάτι» ή ακούγοντας γνώμες συγγενών, φίλων και γνωστών. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το παιδί σας -είτε είναι μωρό και θα κλάψει όταν πεινάσει, είτε είναι έφηβος και θα ετοιμάσει μόνος του το γεύμα του για να καλύψει την πείνα του- ξέρει πότε πεινάει πραγματικά και πότε όχι, αλλά και πόσο χρειάζεται να φάει κάθε φορά για να καλύψει τις ανάγκες του.

O ρόλος της άσκησης 

Συχνά επικρατεί η λανθασμένη άποψη ότι η μάχη ενάντια στην παιδική παχυσαρκία δίνεται και περιορίζεται «εντός της κουζίνας». Κάτι τέτοιο δεν ισχύει απόλυτα και, προφανώς, για να υπάρξουν καλύτερα και πιο άμεσα αποτελέσματα, θα πρέπει να επεκταθεί και…σε άλλα μέρη, όπως το σαλόνι ή η παιδική χαρά. Με άλλα λόγια, η σωματική δραστηριότητα είναι ένα σημαντικό εφόδιο για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας, και θα μπορούσαμε να πούμε ότι συνίσταται από τρεις επιμέρους παραμέτρους.
  • Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η συμμετοχή σε αθλήματα βοηθάει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου της παχυσαρκίας στα παιδιά. Η συντριπτική πλειονότητα των μελετών καταδεικνύει ότι τα παιδιά που συμμετέχουν σε κάποιο άθλημα έχουν χαμηλότερο Δείκτη Μάζας Σώματος (δηλ. και βάρος) σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν συμμετέχουν. Συνεπώς, θα πρέπει οι γονείς να παροτρύνουν τα παιδιά τους και να υποστηρίζουν τις δοκιμές τους στο να βρουν πρώτα από όλα ένα άθλημα που τα ευχαριστεί, για να μπορέσουν να ασχοληθούν εντατικά με αυτό.
  • Η καθημερινή σωματική δραστηριότητα βοηθάει σημαντικά στη διατήρηση ενός υγιούς βάρους. Με τον όρο σωματική δραστηριότητα, όμως, δεν νοούνται μόνο τα οργανωμένα αθλήματα, αλλά κάθε είδους κίνηση, όπως το περπάτημα και το παιχνίδι. Είναι, λοιπόν, σημαντικό τα παιδιά να υποστηρίζονται ώστε να έχουν καθημερινά στη ζωή τους την κίνηση και να την υιοθετούν ως στάση ζωής. Οι δραστηριότητες που γίνονται με όλη την οικογένεια πάντα έχουν θετική επίδραση προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς αφενός τα παιδιά πιο εύκολα και ευχάριστα συμμετέχουν, αφετέρου βλέπουν τους γονείς τους ως αντίστοιχα πρότυπα. Βεβαίως, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι το κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται διαφορετικά, ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, το σωματικό του βάρος και άλλα χαρακτηριστικά που μπορεί να επηρεάζουν τη σχέση του με τη σωματική δραστηριότητα.
  • Πέρα από την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, σημαντικό βήμα για την καλύτερη διαχείριση του σωματικού βάρους είναι ο περιορισμός των καθιστικών δραστηριοτήτων, με εξέχουσα την ενασχόληση με την οθόνη (π.χ. τηλεόραση, κινητό, υπολογιστής). Είναι αποδεδειγμένο ότι η παρακολούθηση τηλεόρασης είναι μια παθητική δραστηριότητα, η οποία ενισχύει τον καθιστικό τρόπο ζωής και συσχετίζεται ισχυρά με την αύξηση του σωματικού βάρους. Ο συχνός δε συνδυασμός της με την κατανάλωση πρόχειρου φαγητού αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο για πλεονάζον βάρος. Τα βιντεοπαιχνίδια και η υπερβολική χρήση υπολογιστών και κινητών σχετίζονται επίσης με αύξηση του κινδύνου παχυσαρκίας. Συνεπώς, μια μείωση του χρόνου ενασχόλησης με την οθόνη και ένας καλύτερος προγραμματισμός στη διαχείρισή του θα έχει άμεση επίδραση και όφελος στην υγεία του παιδιού, ειδικά αν συνδυαστεί με αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.

Συνοψίζοντας, η συμμετοχή σε κάποιο άθλημα, η αύξηση εν γένει της σωματικής δραστηριότητας και ο περιορισμός του χρόνου οθόνης είναι τρία σημαντικά στοιχεία, τα οποία οι γονείς μπορούν να ενισχύσουν στη ζωή των παιδιών τους, ως εφόδια για τον καλύτερο έλεγχο του σωματικού τους βάρους.

Επιστημονική επιμέλεια: Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ