Φαμπρ: Ποιος είναι ο Βέλγος καλλιτέχνης- Εικόνες σοκ από τα "παλλόμενα πέη" και άλλα έργα

16 Φεβρουαρίου 2016

To όνομα του Ζαν Φάμπρε (Jan Fabre) έρχεται και πάλι στο προσκήνιο μιας και ο Αλέξης Τσίπρας και ο Αριστείδης Μπαλτάς τον έχρισαν πρόεδρο στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Οι αντιδράσεις ξεκίνησαν όταν ανακοινώθηκε ότι ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής θα παρουσιάσει στο φετινό φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, 9 και 10 Ιουλίου, την παράσταση Mount Olympus, γνωστή και ως «Παλλόμενα Πέη», ένα 24ωρο θέαμα το οποίο είχε παρουσιαστεί για πρώτη φορά τον περασμένο Οκτώβριο στη Θεσσαλονίκη προκαλώντας ποικίλα σχόλια. 

Στην παράσταση αυτή συμμετέχουν 27 ερμηνευτές, οι οποίοι ενσαρκώνουν Ολύμπιους θεούς, ημίθεους, θνητούς, τέρατα και ήρωες τραγωδιών σε μια κοινή συνάντηση επί σκηνής, όπου, ως επί το πλείστον γυμνή.

Σε κάποια στιγμή μάλιστα επτά άνδρες με αρχαιοελληνικούς χιτώνες αρχίζουν να πάλλονται μπρος πίσω αποκαλύπτοντας σταδιακά τα γεννητικά τους όργανα μέχρι που μένουν εντελώς γυμνοί και χορεύουν γυμνοί συρτάκι υπό τους ήχους του θρυλικού Ζορμπά. Σε κάποια άλλη σκηνή εξελίσσεται ένα διονυσιακό όργιο με τους ερμηνευτές να χορεύουν μέχρι και twerking, το χορό που έκανε μόδα η Μάιλι Σάιρους. Πληροφορίες αναφέρουν ότι φέτος στο πλαίσιο της ελληνο-βελγικής σύμπραξης ο θίασος θα είναι μεικτός, με τη συμμετοχή Ευρωπαίων (κυρίως Βέλγων) αλλά και Ελλήνων ηθοποιών και χορευτών, με το κάστινγκ να έχει ήδη αρχίσει. 

Ο Fabre είναι γνωστός για τα θερμά αισθήματα που τρέφει για την Ελλάδα ενώ έχει κατά καιρούς διοργανώσει παραστάσεις στην Ελλάδα αφιλοκερδώς. Θεωρείται ένας από τους πιο ριζοσπαστικούς και ενίοτε προκλητικούς καλλιτέχνες στην Ευρώπη.

Ποιος είναι όμως ο Jan Fabre;
 
 
 
Ο Fabre γεννήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου του 1958 στην Αμβέρσα του Βελγίου και σπούδασε στο Δημοτικό Ινστιτούτο Διακοσμητικής και στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών της Αμβέρσας. Είναι διάσημος για την Bic Art τεχνική του (ζωγραφική μόνο με στυλό Bic ballpoint). Θεωρείται ζωγράφος, χορογράφος, γλύπτης, σκηνοθέτης και εικαστικός.
 
Ο παππούς του Ζαν Ανρι Καζιμίρ Φάμπρε ήταν περίφημος γάλλος επιστήμονας, ουμανιστής, νατουραλιστής, κορυφαίος εντομολόγος.
 
Το σπίτι που έμενε ο παππούς του
 
 
 
Οι ανακαλύψεις του στην επιστήμη της συμπεριφοράς των ειδών χρησιμοποιούνται ευρέως μέχρι και σήμερα σε ΗΠΑ και Ρωσία ενώ στην Ιαπωνία θεωρείται ως το απόλυτο πρότυπο μεταξύ ανθρώπου των γραμμάτων και επιστήμονα. Ο πατέρας του φλαμανδός (Jean Henri Fabre, βιολόγος) και η μητέρα του γαλλόφωνη.
 
 
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αμβέρσα, σε ένα σπίτι φτωχικό, οπότε η τραχιά προφορά του είναι μάλλον η ανεξίτηλη στάμπα της εργατικής τάξης στην οποία ανήκε κάποτε. Παρ’ όλα αυτά, έμαθε από νωρίς να αγαπά τον φλαμανδό ζωγράφο Ρούμπενς και να εκτιμά τα ποιήματα του Ρεμπό και του Βερλέν που του μετέφραζε η μητέρα του από τα γαλλικά στα φλαμανδικά. Ενα παιχνίδι δε, με «Πειράματα Χημείας» που του χάρισε ο πατέρας του όταν ήταν έξι ετών, αφύπνισε το ενδιαφέρον του για «κάθε είδους πειραματισμό».
 
Αργότερα λοξοδρόμησε, έμπλεξε με παρέες , έκανε μικροδιαρρήξεις και συνελήφθη. Την απάντηση για το πως κατέφερε να βρει ξανά το δρόμο στη ζωή τη δίνει ο ίδιος λέγοντας "Η τύχη είναι η μόνη δικαιοσύνη".
 
 
Έχει μια ιδιαίτερη σχέση με το θάνατο που την δημιούργησε όταν πέθανε ο πατέρας του και η μητέρα του λίγο διάστημα αργότερα.
 
"Με ακολουθεί εδώ (ο θάνατος) και τριάντα χρόνια" θα πει. "Ήμουν δύο φορές σε κώμα". Στα 18 του μετά απο μία συμπλοκή έμεινε τέσσερις ημέρες σε κώμα και στα 23 του μετά από ατύχημα σε κατάδυση για δώδεκα ημέρα. "Όταν ξύπνησα", θα πει, "ένιωσα ότι ζω μια δανεική ζωή. Έτσι προέκυψε και το έργο μου "Ο δανεικός χρόνος". Αισθάνομαι από τότε τη ζωή μου ως δώρο. Απο την πλευρά του θανάτου η ζωή είναι κάτι μοναδικό και όμορφο".
 
Εξηγεί επίσης στην ίδια συνεντευξη ότι ο πατέρας του πέθανε θεωρώντας ότι έχει χάσει το γιό του στο μεγάλο τσουνάμι της Ινδονησίας. Λίγο μετά "έφυγε" και η μητέρα του μη μπορώντας να αντέξει την απώλεια του άνδρα της. Τα Χριστούγεννα του 2005 ήταν στη Μαλαισία. Η κατάσταση με το τσουνάμι εκεί που βρίσκονταν δεν ήταν τόσο τραγική αλλά οι γονείς του στο Βέλγιο θεώρησαν ότι είχε πεθάνει. Όταν τελικά κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί τους ο πατέρας είχε ήδη πεθάνει από ανακοπή. λίγο αργότερα τον "άφησε" και η μητέρα του, από "μοναξιά" εξιστορεί ο ίδιος.
 
 
 
 
 
1979, Δωμάτιο με φακελάκια τσαγιού
 
Εδώ με την παρέα του στο παλάτι της συντρόφου και μούσας του Els Deceukelier. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στις 27 Ιουλίου 1987
 
Jan Fabre (ganz vorn) und seine Kompanie (am Schoß die damalige Lebensgefährtin und Muse Els Deceukelier), wie sie Helmut Newton sah: Das Bild stammt aus dem Jahr 1987, ab 27. Juli ist es im Rahmen der Fabre-Ausstellung "Die verliehene Zeit" im Salzburger Rupertinum zu sehen. Die Salzburger Galerie Mauroner zeigt flankierend ab 26. Juli Fabres Denkmodelle und Bic-Zeichnungen.
 
 
Στο διάστημα 1976-1980 έγραψε τα πρώτα του θεατρικά κείμενα και ανέβασε τις πρώτες του  σόλο παραστάσεις. 
 
Το 1977, μετονόμασε τον δρόμο όπου έμενε σε «Οδό Γιαν Φαμπρ» ενώ τοποθέτησε πλακέτα στο σπίτι των γονιών του με την φράση «Εδώ ζει κι εργάζεται ο Γιαν Φαμπρ» κατ’ αναλογία με το σπίτι του Βαν Γκογκ στον ίδιο δρόμο.
 

Στην διάρκεια των «παραστάσεων των χρημάτων» στα πρώτα βήματα της καριέρας του έκαιγε χρήματα κι έγραφε την λέξη «Money» με τις στάχτες.

Την επόμενη χρονιά, δημιούργησε σχέδια με το ίδιο του το αίμα στην διάρκεια της σόλο περφόρμανς «My body, my blood, my landscape».

 Το 1986, δημιούργησε την ομάδα του Troubleyn/Jan Fabre με την οποία ανέπτυξε μεγάλη διεθνή δραστηριότητα.

 

Μία από τις δουλειές του που παρουσίασε στην Αθήνα το Νοέμβριο του 2000 ήταν γλυπτά φτιαγμένα από τους προσφιλείς του σκαραβαίους, ιερά έντομα για τους αρχαίους Αιγυπτίους και σύμβολα της αιωνιότητας εξαιτίας της τεράστιας αντοχής τους στις δοκιμασίες. 

Γιαν Φαμπρ


Ίσως το πιο διάσημό του έργο έχει ανάλογο περιεχόμενο. Στο βασιλικό ανάκτορο των Βρυεξελλών διακόσμησε το 2002 μια οροφή από περίπου 1,6 εκατομμύρια πράσινα λαμπερά κελύφη σκαραβαίων. Έχει αναφέρει άλλωστε ότι έχει επηρεαστεί στο έργο του από τον συνεπώνυμό του Γάλλο εντομολόγο Ζαν Ανρί Φαμπρ και ανακάλυψε ένα τρομερό πάθος για τα έντομα και ειδικότερα τους σκαραβαίους. Οι σκαραβαίοι τον τρελαίνουν τόσο όσο και οι πολύτιμοι λίθοι, άλλη πηγή έμπνευσης στο έργο του.

Heaven of delight

Ο Φαμπρ εξερευνά ιδιαίτερα την σχέση ανάμεσα στην ζωγραφική και στην γλυπτική, ενώ δουλεύει αρκετά και με τον χαλκό.

 Το 2008, η έκθεσή του «Ο Αγγελος της Μεταμόρφωσης» φιλοξενήθηκε στο Μουσείο του Λούβρου.

Θεωρείται σούπερ σταρ στη χώρα καταγωγής του, ενώ έχει σκηνπθετήσει και τον εαυτό του δημιουργώντας 18 πορτρέτα του από κερί και 18 από μέταλλο, τα οποία παρουσίασε στην αίθουσα του βελγικού μουσείου Musées royaux des Beaux-Arts, στο μέσον των έργων μεγάλων μετρ της κλασικής ζωγραφικής.

Το 2012 κατάφερε να κάνει έξαλλες τις φιλοζωικές οργανώσεις ανά το Βέλγιο και την Ευρώπη, παρουσιάζοντας ένα καλλιτεχνικό βίντεο για το γύρισμα του οποίου γάτες εκτοξεύονταν ακατάπαυστα στον αέρα.Οι γάτες φυσικά νιαούριζαν σπαρακτικά, και οι φιλόζωοι προσπάθησαν να σταματήσουν την απίστευτη αυτή κακοποίηση των αθώων ζώων.  Τα γυρίσματα έγιναν τον Οκτώβριο του 2012 στο δημαρχείο της Αμβέρσας και οι συνεργάτες του καλλιτέχνη πετούσαν τις γάτες αέρα με στόχο αυτές να προσγειωθούν σε σκαλιά, στην είσοδο του κτηρίου.

Ανέλαβαν οι τοπικές αρχές, οι οποίες κατηγόρησαν τον Φαμπρ ότι κακοποίησε γάτες στο όνομα της τέχνης. Και αυτό, διήρκεσε ώρες. Ο ίδιος απέδωσε την όλη ιστορία σε πολιτική συνομωσία. Ερωτηθείς για το θέμα είπε: "Αγαπώ τα ζώα. Απλώς θέλαμε να μεταφέρουμε στην πραγματικότητα μια διάσημη φωτογραφία του Σαλβαντόρ Νταλί και τις τρεις ιπτάμενες γάτες'.

 

Εκανε παράσταση στην οποία το μόνο που έδειχνε ήταν ένας διαγωνισμός αυνανισμού!

Στην Μπιενάλε της Βενετίας ο Φαμπρ προκάλεσε σκάνδαλο με το έργο του "Πιετά", εμπνευσμένο από τον Μιχαήλ Αγγελο. Η Παρθένος του Φαμπρ είναι νεκροκεφαλή ενώ ο Ιησούς που κρατάει στην αγκαλιά της είναι ο ίδιος ο Φαμπρ!

Η παράσταση Mount Olympus και ο σάλος

«Mount Olympus/ 24h»: Ο Γιαν Φαμπρ αποθεώνει την κουλτούρα της τραγωδίας

Ο Φαμπρ για την παράσταση αντλεί θέματα, μοτίβα και έμπνευση από την αρχαία ελληνική μυθολογία και την τελετουργική διάσταση της τραγωδίας, σε ένα εκρηκτικό μείγμα από σωματικές δράσεις, χορό, τελετουργίες και σκηνικά ταμπλό. Ένα ολόκληρο εικοσιτετράωρο  μετέχει ο θεατής σε μια αλησμόνητη εμπειρία την οποία ο ίδιος μπορεί να διακόψει όποτε θέλει και να ξαναρχίσει ρυθμίζοντας μόνος του τα διαλείμματα, τις παύσεις.

Αλλά και σε άλλα έργα του καλλιτέχνη βλέπει ο θεατής την γυμνή πραγματικότητα όπως το "Precarious Bodies"

ThePowerOfTheatricalMadness

Ο καλλιτέχνης έχει παρουσιάσει παραστάσεις μεταξύ άλλων στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο Παλλάς αλλά και στην Θεσσαλονίκη.

Ταξιδεύει συχνά στην Ελλάδα για να παρουσιάσει έργα του, είτε πρόκειται για παραστάσεις είτε για εικαστικές δημιουργίες. 

Για την παράσταση «Mount Olympus/ 24h: Η αποθέωση της κουλτούρας της τραγωδίας» είχε δηλώσει: «Αισθάνομαι ότι ο Όλυμπος είναι ένα μέρος απόλυτα πνευματικό, που συνοδεύεται από τους μύθους εξαιρετικών χαρακτήρων, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν τα αρχέγονα συναισθήματα της αγάπης, του μίσους, του πάθους γενικότερα. Νομίζω ότι ανέκαθεν με γοήτευε η ιστορία της ελληνικής αρχαιότητας και πολύ περισσότερο η Τραγωδία, με κυρίαρχα στοιχεία την εσωτερική σύγκρουση και την κάθαρση».

Νωρίτερα, το 2012, αφουγκραζόμενος τη δύσκολη οικονομική κατάσταση των Ελλήνων, παρουσίασε με την ομάδα του Troubleyn Ensemble δυο έργα δωρεάν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: τη «Δύναμη της Θεατρικής Τρέλας» και τον «Προμηθέα, τοπίο ΙΙ».

 

 Όταν σε μια συνέντευξη στην Ελλάδα τον ρώτησαν που στοχεύει ως δημιουργός,  απάντησε με τη σεμνότητα που δύσκολα διακρίνεται στα έργα του: «Θέλω να καταφέρω να γίνω ένα καλός καλλιτέχνης. Μόλις που ξεκίνησα, είμαι ένα έμβρυο ακόμη. Ελπίζω ως τα 85 μου ­ ηλικία στην οποία έφθασε ο παππούς μου  να μπορέσω να κάνω τα καλύτερα σχέδιά μου, τα καλύτερα έργα μου».

Tod, Skulpturen, Salzburg, Premiere, Malaysia, Leben, Kunst, Künstler, Jahrhunderthalle, Fabre, Bühne, Brüssel, Brücke, Bochum, Belgien, Antwerpen

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ