Αλλεργική ρυνίτιδα: ο ανοιξιάτικός μας... σύντροφος!

19 Απριλίου 2016

 

Γράφει ο Παιδίατρος  Σωτήρης Πουλής.

 

Σωτήρης Πουλής


                                   Αλλεργική ρινίτιδα: ο ανοιξιάτικός μας... σύντροφος

Πάρα πολλοί άνθρωποι κάθε άνοιξη ταλαιπωρούνται από αλλεργίες . Περίπου 10-20 % είναι η συχνότητα των αλλεργικών νοσημάτων στον γενικό πληθυσμό , με εκδηλώσεις που ποικίλουν σε συχνότητα , βαρύτητα , επικινδυνότητα ανάλογα με την ηλικία, τον τόπο διαμονής και τα … γονίδια του καθενός! Από τις πιο συχνές είναι η αλλεργική ρινίτιδα, η οποία μάλιστα τις περισσότερες φορές συνοδεύεται και από επιπεφυκίτιδα.

Η αλλεργία  είναι κυριολεκτικά «άλλο έργο» του ανοσοποιητικού συστήματος. Ενώ το ανοσοποιητικό σύστημα έχει εξελιχθεί για να αναγνωρίζει και να καταστρέφει ξένα σώματα - εισβολείς στον οργανισμό, στην αλλεργική αντίδραση εκτρέπεται και αναγνωρίζει ως βλαπτικό κάποιον αθώο παράγοντα. Η αντίδρασή του είναι υπερβολικά έντονη και η  συμπτοματολογία που προκαλείται από ενοχλητική ως επικίνδυνη.

Η εκδήλωση ή όχι αλλεργίας εξαρτάται από τρεις παράγοντες:  την κληρονομικότητα του ατόμου (=την αλλεργική του προδιάθεση), την ευαισθητοποίηση του σε κάποιον παράγοντα (=τον αλλεργιογόνο) και την επανέκθεση του στο ίδιο αλλεργιογόνο μετά από κάποιο καιρό.

Και οι τρεις αύτες προυποθέσεις είναι απαραίτητες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η προδιάθεση δεν είναι κληρονομική με την στενή έννοια του όρου: δεν κληρονομείται η αλλεργία του γονιού στο παιδί , άρα ένας γονιός με αλλεργικό άσθμα δεν θα έχει παιδί με άσθμα αλλά πχ. με αλλεργική ρυνίτιδα. Κληρονομείται ουσιαστικά η ευκολία ανάπτυξης αλλεργιών, και το είδος της αλλεργίας μπορεί να διαφέρει αρκετά.

Ο μηχανισμός ανάπτυξης της αλλεργίας αποτελείται από στάδια.Κατ’ αρχήν , ένα άτομο με προδιάθεση έρχεται σε επαφή με κάποιο αλλεργιογόνο πχ γύρη λεύκας. Το ανοσοποιητικό του σύστημα το εκλαμβάνει ως βλαβερό εισβολέα και παράγει ουσίες , μια ειδική ανοσοσφαιρίνη  lgE , ταιριασμένες ακριβώς  για το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο. Η  lgE ελευθερώνεται στο αίμα και επικάθονται στην επιφάνεια ειδικών κυττάρων του ανοσοποιητικού που λέγονται μστοκύτταρα και βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορες θέσεις του σώματος. Ουσιαστικά τα μαστοκύτταρα είναι τώρα οπλισμένες νάρκες έτοιμες να εκραγούν. Μόλις το ευαισθητοποιημενο πλέον άτομο έλθει πάλι σε επαφή με το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο, αυτό συνδέεται με τα μόρια της lgE που βρίσκονται στην επιφάνεια των μαστοκυττάρων. Αυτό ισοδυναμεί με το πάτημα της νάρκης.  Ακολουθεί  η «έκρηξη» κατά την οποία ελευθερώνονται πολλές δραστικές ουσίες , με σημαντικότερη την ισταμίνη, που προκαλούν και τις διάφορες αντιδράσεις στο σώμα.

Οι αλλεργικές αντιδράσεις είναι κυρίως ο κνισμός (φαγούρα), το οίδημα (πρηξιμο), η ερυθρότης (κοκκίνισμα) που αναλογεί με το σημείο του σώματος που συμβαίνουν μπορεί να προκαλέσουν διάφορα επιπλέον συμπτώματα  όπως βήχας , φτέρνισμα , δύσπνοια , καταροή , ζάλη , λιποθυμία -υπόταση κλπ.

 

                                                 Η αλλεργική ρυνίτιδα.

Η μύτη μας είναι το κατ’ εξοχήν όργανο , μαζί με το δέρμα και το στόμα , που έρχδται σε  επαφή με το περιβάλλον . Γι΄αυτό είναι αναμενόμενο να αναπτύσσει συχνά αλλεργίες. Υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα 4 στους 10 ενήλικες έχουν εποχιακή αλλεργική ρυνίτιδα και ακόμα περισσότεροι συνεχή αλλεργική ρυνίτιδα. Από αυτούς οι 2 στους 3 το έχουν πρωτοπαρουσιάσει σε ηλικία μικρότερη των 30 ετών, και είναι ενδιαφέρον ότι τα αγόρια είναι διπλάσια των κοριτσιών. Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μια συνεχής αύξηση της συχνότητας των αλλεργιών, που δεν έχει εξηγηθεί ικανοποιητικά. Είναι σίγουρο ότι παίζουν τον ρόλο τους κληρονομικοί παράγοντες , ιώσεις, κάπνισμα, αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και γενικότερα ο σύγχρονος  τρόπος ζωής.

Το κόστος  της αλλεργικής ρυνίτιδας είναι τεράστιο.  Απαιτεί ιατρικές επισκέψεις , φάρμακα και προκαλεί πολλές απουσίες από την εργασία. Και αυτό διαρκεί για χρόνια! Μετά τα πρώτα 2-3 χρόνια,  που τα συμπτώματα χειροτερεύουν , παραμένει σταθερή για δεκαπλάσιο χρονικό διάστημα και τελικά υποχωρεί σιγά σιγά.

Τα αίτια της αλλεργικής ρυνίτιδας είναι τα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα του περιβάλλοντος όπως αναφέρθηκε προηγουμένως. Τα πιο συνηθισμένα είναι οι γύρεις διαφόρων φυτών (χόρτα,ζιζάνια,δέντρα), η οικιακή σκόνη και τα ακάρεά της , τα κατοικίδια ζώα (συνήθως σκύλοι και γάτες , με διάφορα στοιχεία του σώματος), οι σπόροι των μυκήτων.Σπάνια τα τροφικά αλλεργιογόνα προκαλούν ρινίτιδα ,εκτός από τα βρέφη και τα μικρά νήπια.

 

 ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Η αλλεργική αντίδραση εκδηλώνεται και άμεσα  και όψιμα. Λίγα λεπτά μετά την έκθεση στο αλλεργιογόνο , ο ασθενής  εμφανίζει στην μύτη ,φταίρνισμα ,καταρροή , συμφόρηση. Στους μισούς περίπου ασθενείς εμφανίζεται και η όψιμη αντίδραση , ώρες αργότερα, με τα ίδια συμπτώματα που συντηρεί την κατάσταση και οδηγεί στην ρινική υπεραντιδραστικότητα. Κατ’αυτήν, η μύτη αντιδρά είτε σε ελάχιστες ποσότητες αλλεργιογόνων είτε σε μη ειδικούς παράγοντες- πχ. Οσμές, καπνός , αέρας. Αυτά, κατα ένα μέρος, μπορεί να εξηγήσει την ιδιαίτερη ευαισθησία των αλλεργικών ατόμων, πχ. στις καιρικές συνθήκες.

 

 

                                ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΗΣ ΡΙΝΙΤΙΔΑΣ

 

* Συνάχι(συνήθως υδαρές)

* Συμφόρηση(μπούκωμα)

* Φτέρνισμα

* Φαγούρα

* Μείωση όσφρησης , γεύσης

* Στοματική αναπνόη , ροχαλητό

* Βήχας(συνήθως βραδυνός)

* Φαγούρα στα μάτια - δακρύροια

* Πονοκέφαλος

* Αϋπνία , εύκολη κόπωση ,ανορεξία

* Εκνευρισμός ,άγχος , μειωμένη απόδοση

                                            Επίσης και σαν επιπλοκές:

* Πόνος στο αυτί

* Πυρετός (ωτίτιδα,ιγμορίτιδα)

 

Είναι σίγουρα αλλεργία;

Υπάρχουν και άλλες ρινίτιδες με παρόμοια συμπτωματολογία , αλλά αν εξαιρέσουμε τις ιώσεις , εμφανίζονται συνήθως στους ενήλικες.

Οι ιώσεις , όταν είναι συνεχέις και επαναλαμβανόμενες , φαινόμενο σύνηθες  στους τροφίμους παιδικών σταθμών , μπορεί να δώσουν την εντύπωση χρόνιας αλλεργικής ρινίτιδας.Επίσης δυσκολία στην αναπνοή και συνάχι μπορεί να προέρχεται από σκολίωση του ρινικού διαφράγματος, από ξένα σώματα στην μύτη , υπερτροφία αδενοειδών(κρεατάκια),όγκους, παραρινοκολπίτιδες, φάρμακα (πχ. ασπιρινη, αντιφλεγμονώδη ,τοπικά αποσυμφορητικά) καθώς και ορισμένα σπανιότατα νοσήματα και ακόμη σπανιότεροι όγκοι της περιοχής. Πιο συχνές είναι οι ρινίτιδες που προκαλούνται από ξηρό αέρα, έντονο φως, ρυπαντές της ατμόσφαιρας και άλλα χημικά.

Τις περισσότερες φορές ένα καλό ιστορικό , ατομικό , και οικογενειακό, και μια προσεκτική εξέταση αρκούν για να επιβεβαιωθεί η υποψία αλλεργικής ρινίτιδας. Σπάνια θα καταφύγουμε σε εξετάσεις , όπως αλλεργικές δοκιμασίες στο δέρμα ή το αίμα , ακτινογραφίες , εξέταση ρινικού εκκρίματος κλπ.

 

                                                       ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

Η αλλεργική ρινίτιδα , πολλές φορές οδηγεί σε επιπλοκές , όπως παραρινοκολπιτιδα(ιγμορίτιδα,μετωπιαία κολπίτιδα),μέση ωτίτιδα με  υγρό (όχι με πύον ,αλλά με βαρηκοία),βρογχικό άσθμα, ίσως και ρινικούς πολύποδες.

 

                                                      ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Πρώτο βήμα για την θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας είναι η αποφυγή των υπεύθυνων αλλεργιογόνων , όπου βέβαια αυτό είναι δυνατόν. Αν αποτύχει αυτό , το δεύτερο βήμα είναι η χορήγηση αντιϊσταμινικών.Υπάρχουν πλέον αποτελεσματικά και  ασφαλή αντιϊσταμινικα, που καταστέλλουν το φτέρνισμα , την φαγούρα ,το συνάχι ακόμα και τα συμπτώματα από τα μάτια όχι όμως την συμφόρηση)με 1-2 δόσεις την ημέρα από το στόμα. Για την συμφόρηση μοναδική λύση είναι τα ρινικά σπρέι με στεροειδή , τα οποία εμφανίζουν υψηλή αποτελεσματικότητα και όσον αφορά και τα υπόλοιπα συμπτώματα. Τα διάφορα είδη τοπικών στεροειδών χορηγούνται σε 1-2 δόσεις ημερισίως είναι ασφαλή, αποτελεσματικά στο 90% των περιπτώσεων και μπορούν να συνδυαστούν και με άλλα φάρμακα. Τα τοπικά αποσυμφορητικά έχουν περιορισμένη χρήση γιατί  αν και αποτελεσματικά , έχουν σοβαρές παρενέργειες σε χρήση αρκετών ημερών. Οι παρενέργειές τους είναι ακόμη περισσοτερες όταν χορηγούνται από το στόμα απ’ όπου δεν είναι και αποτελεσματικά.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η αλλεργική ρινίτιδα είναι μια πολύ συνηθισμένη νόσος, που δυνητικά μπορεί να προκαλέσει ποικίλες επιπλοκές. Επιδεινώνει την ποιότητα ζωής μικρών και μεγάλων και διαρκεί για χρόνια. Ευτυχώς είναι σχετικά απλή στην διάγνωση και θεραπεία αλλά αυτή πρέπει να χορηγείται συνεχώς για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Γι’ αυτό οι γονείς του αλλεργικού παιδιού πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή επαγρύπνηση και να μην σταματούν ποτέ την φροντίδα τους.

 

ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟΦΥΓΗΣ ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΩΝ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ

 

* Αποφυγή καπνίσματος

* Καλός αερισμός χώρου,σεντονιών,κουβερτών

* Χαμηλή υγρασία και θερμοκρασία χώρου

* Απομάκρυνση κατοικιδίων

* Καθημερινή απομάκρυνση σκόνης με βρεγμένο πανί

* Όχι μοκέτες-χαλιά(ή τουλάχιστον καθημερινό σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα)

* Όχι κουρτίνες (καλύτερα σκίαστρα σε ρολό)

* Τοποθέτηση μαξιλαριών και στρωμάτων σε αντιαλλεργικές θήκες.

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Όσκαρ Ουάιλντ
Η Σκέψη της ημέρας
17:58 Όσκαρ Ουάιλντ