Η δημοσιογραφία στην εποχή του Διαδικτύου

22 Μαΐου 2016

typologies.gr

"Επιστημονική έρευνα που βασίζεται σε συνεντεύξεις με Έλληνες δημοσιογράφους με εμπειρία σε παραδοσιακά και νέα μέσα αναδεικνύει τις αλλαγές που έχουν φέρει τα πάνω-κάτω στο δημοσιογραφικό επάγγελμα τα τελευταία χρόνια ελέω… διαδικτύου.

Ένα απο τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν είναι ότι η ήδη ισχνή δημοσιογραφική κουλτούρα στην Ελλάδα συρρικνώθηκε περαιτέρω απο την οικονομική κρίση που λειτούργησε καταλυτικά. Στη συγκυρία αυτή το Ίντερνετ και οι on-line πλατφόρμες αντιμετωπίζονται απο τους Έλληνες δημοσιογράφους ως πηγή ανταγωνισμού και ανασφάλειας, αλλά ταυτόχρονα και ως οδός διαφυγής. Στην περίοδο που διανύουμε πολλοί Έλληνες δημοσιογράφοι αναζητούν εναλλακτικούς μηχανισμούς και συνεργατικές λύσεις και όπως προκύπτει απο την ανάλυση των συνεντεύξεων στην ουσία της η κρίση λειτούργησε ως επιταχυντής για τη “μετανάστευση” των παραδοσιακών δημοσιογράφων σε on-line πλατφόρμες.

Το διαδίκτυο άλλαξε τις σχέσεις εξουσίας, δημιουργώντας ένα νέο τύπο αυτονομίας και οδήγησε κατά πολλούς σε μεγαλύτερη διαφάνεια, ξαναμοιράζοντας τα χαρτιά στο τραπέζι, όπως πιστεύουν αρκετοί δημοσιογράφοι.

“Η ελληνική αγορά είναι πολύ μικρή για να μας σηκώσει όλους. Γι’ αυτό και χρειάζεται να επιμορφωθούμε, να διαβάσουμε για πολιτική, για διεθνείς σχέσεις, να μάθουμε ξένες γλώσσες. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να επιβιώσουμε” λέει δημοσιογράφος και μπλόγκερ με πάνω απο 30 χρόνια εμπειρίας σε παραδοσιακά και νέα μέσα, που τώρα δουλεύει για ενημερωτικό site με συνεργατικό χαρακτήρα.

Δεν λείπουν, όμως, κι εκείνοι που μισούν τη νέα τεχνολογία, όπως αναφέρει γνωστός αρθογράφος μεγάλης σε κυκλοφορία ελληνικής εφημερίδας και μπλόγκερ “έχω πολλούς συναδέλφους που δεν τους αρέσει καθόλου να βλέπουν τα σχόλια των αναγνωστών κάτω από τα άρθρα τους”, με τους νεότερης ηλικίας δημοσιογράφους να αποδίδουν την κατάσταση αυτή στον εγωϊσμό των “παλιών” που αρνούνται να αφήσουν τον έλεγχο.

Την ίδια ώρα από τα λεγόμενα των δημοσιογράφων προκύπτει με σαφήνεια ότι αν και τα νέα μέσα δημιουργούν ευκαιρίες, πολλές απο τις “παθογένειες” των παλιών μέσων κληροδοτούνται σε αυτά, ενώ ο μεγαλύτερος εχθρός στο διαδικτυακό περιβάλλον είναι το “copy-paste” και η αναδημοσίευση πληροριών και ειδήσεων χωρίς διασταύρωση και χωρίς πηγές. Ταυτόχρονα, ο ρόλος του δημοσιογράφου στην εποχή του διαδικτύου μοιάζει περισσότερο με αυτόν του επιμελητή παρά του ερευνητή-ρεπόρτερ.

Για τους περισσότερους το μέλλον της δημοσιογραφίας δεν διαγράφεται ιδιαίτερα ευοίωνο και αν υπάρχει προοπτική αυτή βρίσκεται σε ένα νέο μοντέλο “από κάτω προς τα πάνω”, το οποίο θα δημιουργήσει χώρο για συνεργατικά projects. Με τα λόγια δημοσιογράφου που συμμετέχει σε μια τέτοια προσπάθεια “τέτοια μοντέλα κάνουν την επανάσταση και οι συνεργατικές προσπάθειες, όπως η δική μας, δεν είναι απλά επιχειρηματικά μοντέλα, αλλά μια προσπάθεια συλλογικής επικοινωνίας, ώστε να ενώσουμε τις δυνάμεις και να κάνουμε κάτι μεγαλύτερο”.

Τα παραπάνω είναι αποτελέσματα της έρευνας με τίτλο ‘Η μεταμορφωτική δύναμη του Ίντερνετ στην ελληνική δημοσιογραφική κουλτούρα” που έκαναν οι Δρ. Μαρία Τουρή, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Λέστερ της Μ. Βρετανίας, Δρ. Σοφία Θεοδοσιάδου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια του Α.Π.Θ. και Δρ. Ιωάννα Κωσταρέλλα, επιστημονική συνεργάτιδα του Τμήματος Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας και στην οποία εξέτασαν τις αλλαγές που έχει φέρει το διαδίκτυο στο δημοσιογραφικό επάγγελμα.

Η εργασία παρουσιάστηκε αρχικά σε συνέδριο που έγινε το 2014 στη Θεσσαλονίκη με τίτλο “Η δημοσιογραφία σε μετάβαση: Κρίση ή Ευκαιρία;”, ενώ τον Απρίλιο του 2016 δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό. Οι δημοσιογράφοι που πήραν μέρος έχουν σημαντική εμπειρία τόσο στα παραδοσιακά, όσο και στα νέα μέσα."

Αλέξης Παπαχελάς, kathimerini.gr, 27.04.2016

'Το «κλόπι-paste» της ενημέρωσης'

"Οι εφημερίδες βρίσκονται παγκοσμίως αντιμέτωπες με μία χωρίς προηγούμενο κρίση. Οι έντυπες εκδόσεις συρρικνώνονται, ιστορικά φύλλα κλείνουν και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσα χρόνια θα αντέξει το «χαρτί». Αυτή είναι η δομική κρίση. Μεγάλες διεθνείς εφημερίδες αναζητούν τρόπους για να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ψηφιακή τους έκδοση και την έντυπη. Μέχρι στιγμής, λίγοι είναι εκείνοι που έχουν βρει τρόπο να κερδίζουν από το Διαδίκτυο.

Στην Ελλάδα, οι εφημερίδες περνούν την τέλεια καταιγίδα, γιατί μαζί με την παγκόσμια δομική κρίση ήλθε και η δική μας εγχώρια. Τα διαφημιστικά έσοδα έχουν μειωθεί δραματικά κατά τα χρόνια της κρίσης. Η συνήθεια της αγοράς τριών και τεσσάρων κυριακάτικων φύλλων έχει υποχωρήσει, αν όχι εξαφανισθεί. Οι κυκλοφορίες έχουν μειωθεί. Μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα, το στοίχημα της επιβίωσης για την έντυπη ενημέρωση δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο κλάδος δεν είχε ποτέ σοβαρή ηγεσία, δεν φρόντισε να νοικοκυρευτεί, παρότι τα σημάδια της επερχόμενης καταιγίδας φαίνονταν καθαρά στον ορίζοντα. Ενεπλάκη και σε ένα νεοπλουτίστικο κύκλο προσφορών και απεριόριστων ενθέτων που νόθευαν το προϊόν, καθώς πολλοί ψώνιζαν με βάση την προσφορά και όχι το περιεχόμενο της εφημερίδας.

Εχουμε, όμως, κι ένα βαθύτατα νεοελληνικό φαινόμενο, που δεν έχει αντιμετωπισθεί και προκαλεί τεράστια βλάβη, το λεγόμενο «κλόπι-paste». Δεκάδες sites αναπαράγουν ρεπορτάζ, αναλύσεις, σκίτσα διαφόρων εφημερίδων χωρίς να πληρώνουν κάποιο πνευματικό δικαίωμα. Αναφέρουν κάπου στην έβδομη παράγραφο τη Χ εφημερίδα ως πηγή, αλλά τίποτα παραπάνω. Αυτό το φαινόμενο είναι εκτεταμένο και ανεξέλεγκτο. Θα έπρεπε εμείς, ως δημοσιογράφοι και επιχειρήσεις, να βρούμε κάποια λύση.

Η κοινή γνώμη μετατοπίσθηκε, τα χρόνια της κρίσης, προς το Διαδίκτυο για την ενημέρωσή της. Ολο και πια συχνά άκουγες την κουβέντα «μα το είδα στο Ιντερνετ». Οι πολίτες που ένιωθαν ότι έχαναν τα κεκτημένα και τον τρόπο ζωής δεκαετιών δικαιολογημένα αντιμετώπιζαν με καχυποψία τα... συστημικά μέσα ενημέρωσης. Αλλοτε θύμωναν γιατί δεν ήθελαν να ακούσουν τα πράγματα όπως έχουν, άλλοτε γιατί θεωρούσαν ότι κάτι έκρυβαν. Ολα αυτά προφανώς συνέβησαν. Πάντοτε υπήρχαν καλές και κακές εφημερίδες, όπως και τώρα υπάρχουν καλά και κακά sites. Πάντοτε είχαμε στον μπαξέ θεσμικούς, αλλά και μικρομεσαίους εκβιαστές.

Σήμερα, ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης ενημερώνεται από το Διαδίκτυο με βάση τίτλους του τύπου «Βόμβα, ποιος πολιτικός έβηξε;» ή αναπαραγωγές εντελώς αναπόδεικτων «ειδήσεων». Διαβάζει, π.χ., κάποιος ότι «τα έψαλε ο Ομπάμα στη Μέρκελ για την Ελλάδα» και μετά ανακαλύπτει ότι ποτέ δεν έγινε κάτι τέτοιο. Απλώς κάποιος ανάρτησε ένα τέτοιο δημοσίευμα και οι υπόλοιποι το αναπαρήγαγαν χωρίς κανένα φίλτρο, βάζοντας από λίγη σάλτσα σε κάθε εκδοχή.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, οι εφημερίδες δίνουν μια μάχη επιβίωσης. Οι διεθνείς ειδήμονες επιμένουν ότι το «χαρτί» θα αντέξει 10-15 χρόνια και πως ειδικά οι εφημερίδες που κρατούν υψηλά στάνταρντ θα επιβιώσουν και μετά, στην ψηφιακή τους μεταμόρφωση."

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ