Συκώτι και διατροφή: τί πρέπει να προσέχετε!

3 Ιουνίου 2016

 

 

Με τον όρο «ασκίτης» περιγράφεται η παρουσία ορώδους υγρού στην περιτοναϊκή κοιλότητα (κάτω μέρος της κοιλιάς). Ο ασκίτης αποτελεί χαρακτηριστικό των ηπατικών νοσημάτων και πιο συχνά της κίρρωσης του ήπατος. Η δημιουργία του ασκίτη οφείλεται στην πυλαία υπέρταση (ανεβασμένη πίεση στην πυλαία φλέβα, μια κύρια φλέβα που μεταφέρει αίμα στο ήπαρ για να φιλτραριστεί) και ο όγκος του μπορεί να ξεπεράσει και τα 25 λίτρα σε μερικούς ασθενείς, προκαλώντας μεγάλη κοιλιακή διάταση και άλγος. Ο ασκίτης συχνά συνοδεύεται και με οίδημα των κάτω άκρων και ενίοτε με υπεζωκοτική συλλογή (υδροθώρακα) πιο συχνά στη δεξιά μεριά, ο οποίος έχει την ίδια σύνθεση με την ασκίτη.

 

Χαρακτηριστικά, οι κατευθυντήριες οδηγίες για τον προσδιορισμό του όγκου του υγρού σε άτομα με ασκίτη και περιφερικό οίδημα αναφέρουν ότι ανάλογα με τη σοβαρότητα το υγρό μπορεί ανέρχεται σε :

  Ασκίτης Οίδημα
Μικρός 2.2 kg 1 Kgr
Μεσαίος 6 kg 5 kg
Σοβαρός 14 kg 10 kg

 

Με την ανάπτυξη του ασκίτη, η αναπνοή, η κινητικότητα και η πρόσληψη τροφής ενός ασθενή επηρεάζονται αρνητικά.

 

Είναι κατανοητό ότι η διατροφή του ατόμου με ασκίτη περιορίζεται σημαντικά και αρκετές φορές περνάει στο επίπεδο της κακοθρεψίας και καταλήγει να έχει σημαντική έλλειψη θρεπτικών συστατικών, παρόλο που μπορεί να νομίζει ότι το παραπάνω βάρος του είναι σύμπτωμα υπερφαγίας!

 

Τα άτομα με ασκίτη, απο ηπατική βλάβη, έχουν κατα κύριο λόγο αυξημένο μεταβολικό ρυθμό ως αντίδραση στη εσωτερική αυτή μορφή «τραύματος» που αντιμετωπίζουν. Οι ενεργειακές τους ανάγκες λοιπόν είναι αυξημένες και για να τις καλύψουν μπορεί και να χρειαστούν πρόσληψη ενέργειας έως και 40 θερμίδων ανά κιλό βάρους την ημέρα.

 

Παρομοίως οι ανάγκες τους σε πρωτεΐνη μπορεί να κυμαίνονται απο 1 με 1.2 γραμμάρια ανα κιλό την ημέρα και σε περίπτωση κακοθρεψίας μπορεί να φτάσουν και το 1.5 γραμμάριο. Μεγάλη λοιπόν προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις περιπτώσεις όπου η διατροφή είναι αρκετά περιορισμένη. Στην περίπτωση αυτή για να ικανοποιηθούν οι θρεπτικές ανάγκες του ατόμου, τα ανάλογα συμπληρώματα διατροφής που θα προτείνει ο διαιτολόγος είναι απαραίτητα.

 

Εκτός απο τη θεραπευτική αγωγή του ασκίτη με παρακέντηση δίδονται στον ασθενή και διουρητικά. Το σωματικό βάρος του ατόμου κατα τη διαδικασία αυτή θα πρέπει να ελέγχεται καθημερινά έτσι ώστε να εξαφαλιστεί ότι η απώλεια βάρους δεν ξεπερνά το 1 κιλό την ημέρα. Σε αντίθετη περίπτωση (γρήγορης απώλειας υγρών) υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών όπως το ηπατονεφρικό σύνδρομο, η εγκεφαλοπάθεια και διαταραχή της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών.

 

Κατα τη διάρκεια της θεραπείας, η διατροφή πρέπει να είναι χαμηλή σε νάτριο (συστατικό του αλατιού) με την περιεκτικότητά της να φτάνει ως τα 2 γραμμάρια την ημέρα (~6 γρ αλάτι = 1 κουταλάκι γλυκού αλάτι την ημέρα). Για επιτευχθεί αυτό δεν θα πρέπει να προστίθεται παρά ελάχιστο αλάτι στο μαγείρεμα και καθόλου στο ήδη μαγειρεμένο φαγητό. Εκτός αυτού βέβαια, τρόφιμα με μεγάλη περιεκτικότητα σε αλάτι, όπως τα παρακάτω, θα πρέπει να αποφεύγονται:

 

Ψάρια, κρέατα, λαχανικά σε κονσέρβες

Μπέικον, λουκάνικα, ζαμπόν και άλλα αλλαντικά

Καπνιστά ψάρια και κρέατα

Πίκλες

Προμαγειρεμένα φαγητά, έτοιμες σούπες/σάλτσες, κύβοι & μείγματα μαγειρέματος

Αλατισμένοι ξηροί καρποί, πατατάκια, κράκερς και άλλα αλμυρά σνακ

Τυρί (έως 100 γρ την εβδομάδα)

Ψωμί (έως 4 φέτες την ημέρα)

Σε πιό σοβαρές καταστάσεις, ο περιορισμός μπορεί να είναι μεγαλύτερος και να φτάσει τα 0,9 γραμμάρια νατρίου την ημέρα (~2 γρ αλάτι = 1/3 κ γ αλάτι την ημέρα). Σε αυτή την περίπτωση, εκτός του ότι δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται καθόλου μαγειρικό αλάτι, μειώνονται οι ποσότητες και άλλων τροφίμων όπως το γάλα, τα επεξεργασμένα δημητριακά κλπ

Τα υποκατάστατα αλατιού μπορούν αποτελέσουν μια λύση για όσους δεν παρουσιάζουν υπερκαλιαιμία και ηπατονεφρικό σύνδρομο.

Η προσοχή θα πρέπει να εφιστάται και για κοινά φάρμακα τα οποία διατίθονται χωρίς ιατρική συνταγή και είναι πλούσια σε νάτριο όπως αντιόξινα και αναβράζοντα δισκία αλλά και κάποιες αντιβιώσεις.

Η λήψη υγρών είναι άλλη μια παράμετρος που υπολογίζεται και συνήθως αυτά περιορίζονται στο 1 με 1.5 λίτρο καθημερινά. Οι αλλαγές στην κατακράτηση υγρών είναι δείκτης προόδου στην αντιμετώπιση του ασκίτη. Είναι ανάγκη να μετριούνται με καθημερινή ζύγιση του ασθενή στον ίδιο ζυγό, μέτρηση της κοιλιακής περιφέρειας και καταγραφή των υγρών που καταναλώθηκαν και αποβλήθηκαν μέσα στην ημέρα.

Εξίσου σημαντικό με τον περιορισμό του αλατιού και των υγρών πάντως, είναι να μην παραβλέπονται οι διατροφικές ανάγκες του ατόμου με ασκίτη και να αναγνωρίζεται ότι πρέπει να του παραχθεί η κατάλληλη διατροφική υποστήριξη σ΄αυτή την δύσκολη περίοδο. Ακόμη και αν το άτομο είναι υπέρβαρο (εκτός του υγρού), ο διαιτολόγος θα το καθοδηγήσει σωστά έτσι ώστε να λαμβάνει επαρκή πρωτεϊνη και ενέργεια για να αντιμετωπίσει την στρεσογόνα για τον οργανισμό του κατάσταση, στην οποία βρίσκεται.

 

Από την Επιστημονική Ομάδα του Διαιτολόγου - Διατροφολόγου Ευάγγελου Ζουμπανέα (www.diatrofi.gr)

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Γιατί δε φεύγουμε από σχέσεις που μας κάνουν κακό
Καλησπερα σας ειμαι 25 χρονων και εχω μια...
Σχέση: Όταν ο άνδρας δε θέλει να είστε συνέχεια μαζί
Καλησπερα σας ονομαζομαι εφη και ειμαι 33...