Τι είναι ο αυτισμός και πώς επηρεάζει τη ζωή ενός παιδιού;

7 Ιανουαρίου 2013


Η κυρία Τζένη Σουμάκη, παιδοψυχίατρος – ψυχαναλύτρια, επιστημονικά Υπεύθυνη της Διαγνωστικής και Θεραπευτικής Μονάδας για το Παιδί «Σπύρος Δοξιάδης», μας μιλά για μία από τις πιο περίπλοκες, πιο δύσκολες και πιο οδυνηρές στην αντιμετώπισή τους νευροψυχιατρικές διαταραχές, για τον αυτισμό.

Τι είναι ο αυτισμός;

Αποτελεί μία σοβαρή νευροψυχιατρική διαταραχή. Στο πλαίσιο αυτής της διαταραχής εμποδίζεται ή δυσκολεύεται η ανάπτυξη ορισμένων ψυχολογικών δεξιοτήτων που είναι ζωτικές για την ψυχοκοινωνική λειτουργία και επάρκεια του ανθρώπου.

Πότε εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα; Είναι πιο συχνή η εμφάνιση στα αγόρια;

Εμφανίζεται κυρίως στην ηλικία των 2 ετών. Φαίνεται μάλιστα ότι στα αγόρια εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα απ’ ότι στα κορίτσια και συγκεκριμένα  με αναλογία 4 αγόρια προς ένα κορίτσι αλλά στα κορίτσια εμφανίζεται σε πιο βαριά μορφή.

Τι ρόλο παίζουν τα γονίδια στον αυτισμό; Παίζει ρόλο η οικογενειακή προδιάθεση;

Θεωρείται πολυπαραγοντική διαταραχή. Το ακριβές αίτιο παραμένει αδιευκρίνιστο. Οι παράγοντες κινδύνου είναι γενετικοί και περιβαλλοντικοί.

Συγκεκριμένα όσον αφορά την κληρονομικότητα, στις μελέτες που διερευνούν την παθογένεια του παιδικού αυτισμού φαίνεται, ότι σημαντικό ρόλο κατέχουν τα γενετικά αίτια-ανωμαλίες. Σύμφωνα με τα ευρήματα των μελετών φαίνεται ότι ο γονιδιακός παράγοντας συμμετέχει, χωρίς όμως ο αυτισμός να κληρονομείται με τους κανόνες του Mendel.

Ο αυτισμός σχετίζεται με το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Όσον αφορά τους περιγεννητικούς παράγοντες δεν ενοχοποιείται άμεσα το κάπνισμα. Σε πρόσφατες μελέτες, οι παράγοντες κινδύνου περιορίζονται στην προωρότητα, το χαμηλό βάρος γέννησης (<2.500 kg) και στην ύπαρξη ψυχιατρικού ιστορικού των γονέων.

Η έγκυρη ανίχνευση μπορεί να προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα;

Η διάγνωση του αυτισμού περιλαμβάνει δύο στάδια: 1) την ανίχνευση από τον γενικό πληθυσμό βρεφών ή παιδιών που εμφανίζουν χαρακτηριστικά ύποπτα για παιδικό αυτισμό και 2) τη διάγνωση του αυτιστικού παιδιού. Το πρώτο στάδιο  σε χώρες όπου έχει καθιερωθεί ο έλεγχος για αυτισμό στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας διεξάγεται από τον παιδίατρο ή τους παιδιατρικούς νοσηλευτές. Στο δεύτερο στάδιο σημαντική κρίνεται η συμμετοχή ειδικών στο θέμα του παιδικού αυτισμού. Στην Ελλάδα η διάγνωση του αυτισμού γίνεται πολλές φορές με καθυστέρηση. Πάντως, έρευνες έχουν δείξει ότι τα σημάδια του αυτισμού εμφανίζονται και νωρίτερα από την ηλικία του ενός έτους.

Πώς συμπεριφέρεται το αυτιστικό παιδί;

-Το παιδί με αυτισμό φαίνεται ότι αδιαφορεί για το ανθρώπινο περιβάλλον

-Αποφεύγει να επικοινωνεί με τους συνομηλίκους του αλλά και τους ενήλικους

-Είναι απόμακρο ή αγνοεί τι κάνει ο ενήλικας

-Η σχέση του με τους ανθρώπους είναι διαταραγμένη

-Εκφράζει αποδοκιμασία σε περίπτωση που επιδιώκεται αλληλεπίδραση

-Προσκολλάται στους γονείς

-Ενδιαφέρεται περισσότερο να κοιτάζει καθρέπτες ή φώτα παρά τους συνομηλίκους του

-Συνήθως παρουσιάζει προφανή δυσκολία στη χρήση μη λεκτικών συμπεριφορών, όπως οπτική επαφή, εκφράσεις προσώπου και συγκεκριμένες χειρονομίες κατά τη διάρκεια μιας κοινωνικής αλληλεπίδρασης

-Υπάρχουν παιδιά που πάσχουν από αυτισμό, τα οποία πλησιάζουν τους ανθρώπους αυθόρμητα αλλά με έναν παράξενο και ακατάλληλο τρόπο (πχ. βγάζοντας φωνές)

Το παιδί με αυτισμό είναι πιο επιθετικό;

Εμφανίζει έντονη λεκτική ή σωματική επιθετικότητα προς τους άλλους, συχνά χωρίς σημαντική αφορμή. Επίσης,  εμφανίζει μορφές αυτοτραυματισμού (χτυπά το κεφάλι, δαγκώνεται, γρατζουνίζεται) ως απάντηση στο άγχος, στο θυμό, στη ματαίωση.

Ποια είναι η διαφορά του αυτισμού με τη νοητική υστέρηση;

Ο αυτισμός θα πρέπει να διαχωρίζεται αρχικά από τις άλλες διάχυτες διαταραχές ανάπτυξης,  που είναι το Σύνδρομο Asperger, το Σύνδρομο Rett και την αποδιοργανωτική διαταραχή της παιδικής ηλικίας. Ακόμη, θα πρέπει να διαχωρίζεται από την παιδική σχιζοφρένεια, τις διαταραχές της γλωσσικής έκφρασης, τη νοητική καθυστέρηση καθώς και τις αισθητηριακές ελλείψεις, όπως κώφωση. Ο κεντρικός άξονας για τη διαφορική διάγνωση του αυτισμού από τις υπόλοιπες αναπτυξιακές διαταραχές είναι η ποιότητα της λειτουργικότητας του παιδιού σε κοινωνικό επίπεδο.

Σε περίπτωση που ο αυτισμός συνοδεύεται από βαριά νοητική υστέρηση είναι πολύ δύσκολο να γίνει η διάκριση μεταξύ των δύο διαταραχών. Όμως, ακόμα κι ένα παιδί με βαριά νοητική υστέρηση εμφανίζει απλές μορφές κοινωνικής συμπεριφοράς όπως το χαμόγελο, τη βλεμματική επαφή και την αναζήτηση επαφής με τους άλλους ανθρώπους. Επιπλέον τα παιδιά με νοητική καθυστέρηση δεν παρουσιάζουν τα ειδικά ελλείμματα στη συνδυαστική προσοχή, τη μίμηση και τις γνωστικές δεξιότητες που παρουσιάζονται στα παιδιά με αυτισμό.
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ