Ρεφλεξολογία: Τί διαταράσσει και τί ευεργετεί τον πνεύμονα

8 Ιουλίου 2016

 

Γράφει η Άρτεμις Καρνέζη, Θεραπεύτρια, Καθηγήτρια Παραδοσιακής Κινεζικής Ιατρικής (Π.Κ.Ι.), Βελονισμού και Ρεφλεξολογίας

Τηλ: 210 6725921 και 6932 608602

Απόσπασμα από το βιβλίο: Η ρεφλεξολογία συναντά τα πέντε στοιχεία και τους μεσημβρινούς μέρος Β'

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΑΚΑΔΗΜΙΑ

 




Στο δεύτερο τόμο αναπτύσσεται η φυσιολογία των ζωτικών οργάνων μέσα από το φιλοσοφικό πρίσμα της παραδοσιακής κινεζικής ιατρικής (ΠΚΙ).

Έτσι αναλύεται η αλληλεπίδραση του φυσικού σώματος με το εξωτερικό περιβάλλον (για παράδειγμα τις  καιρικές συνθήκες), με την ψυχολογία του ατόμου (σκέψεις και συναισθήματα), καθώς και με τις καθημερινές του συνήθειες  (διατροφή, άσκηση κ.λπ.).

Με στόχο τη διατήρηση της αρμονίας του σώματος, παρουσιάζονται ξεχωριστά για κάθε όργανο συγκεκριμένες τροφές, αλλά και προτάσεις για τη διαχείριση των συναισθημάτων και του καθημερινού τρόπου ζωής.

Ως τρόποι θεραπείας προτείνονται τόσο η ενεργοποίηση ανακλαστικών σημείων ρεφλεξολογίας που προκύπτουν από τη δυτική ανατομία-φυσιολογία και από την ΠΚΙ όσο και η ενεργοποίηση μεσημβρινών και βελονιστικών σημείων.



Οι δυνάμεις του φθινοπώρου δημιουργούν την ξηρασία στον ουρανό και το

μέταλλο στη γη. Στο σώμα, φτιάχνουν τον πνεύμονα εσωτερικά και το δέρμα

εξωτερικά, τη μύτη, το λευκό χρώμα, την πικάντικη γεύση. Αναπτύσσουν τον ήχο του κλάματος και την κλαμένη φωνή, καθώς και το συναίσθημα της λύπης.

 

Από τα κλασικά κείμενα του Κίτρινου Αυτοκράτορα

 

ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ 

 

Το αναπνευστικό σύστημα αποτελείται από τη μύτη, τον φάρυγγα, τον λάρυγγα, τις φωνητικές χορδές, την τραχεία, τα ιγμόρεια, τους βρόγχους, τους πνεύμονες, το διάφραγμα και την ίδια τη θωρακική κοιλότητα η οποία περιβάλλει την καρδιά και τους πνεύμονες.

Ο πνεύμονας είναι το κύριο όργανο του αναπνευστικού συστήματος και συνδέεται ενεργειακά με το παχύ έντερο. Ελέγχει το δέρμα, τις τρίχες του σώματος, την ανώτερη οπή του σώματος –τη μύτη–, καθώς και τη ρινική βλέννα.

 

 


ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ

Ο πνεύμονας είναι ένα συμπαγές zang όργανο. Ως το ανώτερο ανατομικά ζωτικό όργανο του σώματος, έχει την πιο άμεση επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον από όλα τα υπόλοιπα όργανα. Είναι το πρώτο που δέχεται την ενέργεια του αέρα, air qi. Έτσι θεωρείται το πιο yang από τα yin όργανα. Ο πνεύμονας αναλαμβάνει να μεταφέρει το οξυγόνο προς τα κάτω, στα υπόλοιπα όργανα και στους ιστούς, αφού πρώτα το αναμίξει με ένα άλλο κλάσμα ενέργειας που προέρχεται από το σώμα, συγκεκριμένα την ενέργεια που παράγεται από την αποδόμηση της τροφής που πραγματοποιεί κυρίως ο σπλήνας. Ο σπλήνας μετατρέπει την τροφή σε ενέργεια qi και αίμα. Το νέο αυτό ενεργειακό κλάσμα λέγεται gu qi (πεμπτουσία της τροφής).

Η ανάμειξη της air qi και της gu qi δημιουργεί ένα νέο κλάσμα ενέργειας, την ενέργεια του θώρακα που λέγεται zong qi. Η zong qi, αφού σχηματιστεί στον πνεύμονα, διασπείρεται παντού στο σώμα για να θρέψει τους ιστούς και να προαγάγει τις φυσικές διαδικασίες που χρειάζονται ενέργεια qi για να πραγματοποιηθούν. Η zong qi ενώνεται με την προγονική ενέργεια yuan qi, που στεγάζεται στους νεφρούς και είναι η άυλη εκδοχή της πεμπτουσίας jing, η οποία εμπεριέχει τις πληροφορίες των χαρακτηριστικών που κληρονομούμε από τους προγόνους μας.

Η ένωση της zong qi και της yuan qi σχηματίζει το τελικό ενεργειακό κλάσμα που λέγεται zhen qi και μεταφράζεται ως «η αληθινή ενέργεια». Ο όρος αυτός θα έλεγα ότι περιγράφει την τελική και συνολική μορφή της ενέργειας που ρέει στο σώμα, αφού ουσιαστικά προκύπτει από την ένωση των παραγώγων των βασικών πηγών ενέργειας για την ύπαρξη και τη διατήρηση της ζωής: το DNA από τον νεφρό, τον αέρα από τον πνεύμονα και την τροφή από τον σπλήνα.

Η zhen qi διαχωρίζεται ή καλύτερα εκδηλώνεται μέσω δύο ενεργειακών κλασμάτων: της τροφικής ενέργειας ying qi, που είναι ένα yin κλάσμα, δηλαδή με περισσότερο υλική υπόσταση, και της αμυντικής ενέργειας wei qi, που είναι κλάσμα yang, δηλαδή με περισσότερο αιθέρια υπόσταση.

Η ying qi γίνεται το όχημα που μεταφέρει και κυκλοφορεί το αίμα μέσα στα αγγεία, προσφέροντας προστασία μέσω της θρέψης στα ζωτικά όργανα, τους βαθύτερους ιστούς και τους μεσημβρινούς. Είναι το τελικό ενεργειακό κλάσμα που θρέφει με ύλη (αίμα) το σώμα και γι' αυτό ονομάζεται «τροφική ενέργεια».

Η wei qi είναι το ενεργειακό κλάσμα που κατευθύνεται προς το εξωτερικό του σώματος. Λειτουργεί αμυντικά και προστατεύει το σώμα σαν αόρατη ασπίδα που εμποδίζει και αποτρέπει τους εξωτερικούς βλαπτικούς παράγοντες από το να εισχωρήσουν μέσα σε αυτό. Συγκεντρώνεται κυρίως στον υποδόριο ιστό, δηλαδή στο διάστημα μεταξύ μυών και δέρματος που ονομάζεται couli, καθώς και σε πιο επιφανειακούς κλάδους των μεσημβρινών. Μαζί της μεταφέρονται οργανικά υγρά από τα ζωτικά όργανα και τους βαθύτερους ιστούς που ενυδατώνουν την επιφάνεια του σώματος, το δέρμα. Θεωρώ ότι όταν η wei qi είναι αρκετά δυνατή σχηματίζει μια άλω έξω από το σώμα, στη λεγόμενη αύρα του σώματος.

Αμύνεται τότε όχι μόνο απέναντι σε υλικούς βλαπτικούς εισβολείς, αλλά και απέναντι σε άυλης μορφής βλαπτικές ενέργειες, όπως είναι το «μάτι» (το μάτιασμα, δηλαδή η συνειδητή ή ασυνείδητη ενασχόληση ενός ατόμου με κάποιον συνάνθρωπό του, η οποία επηρεάζει τον δέκτη αρνητικά, κάνοντάς τον να νιώθει δυσάρεστα, σωματικά ή και ψυχολογικά).

Έτσι λοιπόν, στους πνεύμονες συμβαίνει μια συνεχής δημιουργία, ανταλλαγή και ανανέωση της ενέργειας qi. Στην Παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική ο πνεύμονας αποκαλείται «θάλασσα του qi», αλλά και «υπουργός συντονισμού», γιατί ο βασικός ενεργειακός ρόλος του είναι να σχηματίζει τα τελικά ενεργειακά κλάσματα. Η δεύτερη ενεργειακή του λειτουργία είναι να κινεί την ενέργεια καθοδικά στο σώμα. Αν οι διαδικασίες αυτές δεν πραγματοποιούνται ικανοποιητικά, τότε η ενέργεια του θώρακα zong qi αφενός δεν παράγεται επαρκώς, προκαλώντας αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας, και αφετέρου δεν κινείται καθοδικά, αλλά συγκεντρώνεται στον θώρακα, προκαλώντας συμπτώματα, όπως βήχα, δύσπνοια, βάρος στο στήθος.


Παράγοντες που διαταράσσουν τη δύναμη του πνεύμονα και την ικανότητά του να κινεί καθοδικά την ενέργεια

Α) Η εισβολή εξωτερικών βλαπτικών παραγόντων στο σώμα, όπως είναι ο άνεμος, το κρύο, η ξηρασία, η φωτιά και η υπερβολική υγρασία. Γενικά, οι κλιματολογικές συνθήκες προσβάλλουν το σώμα και τα εσωτερικά όργανα όταν είναι μεγάλης έντασης ή διάρκειας και όταν συγχρόνως η άμυνα του οργανισμού βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα και δεν επαρκεί η αμυντική του ενέργεια wei qi ώστε να εκδιώξει αυτούς τους βλαπτικούς  παράγοντες. Παρ' όλα αυτά, η ξηρασία είναι ο κατ' εξοχήν βλαπτικός παράγοντας για τον πνεύμονα, γιατί τον διαπερνά πιο άμεσα απ' ό,τι τα άλλα κλίματα μέσω των ανώτερων αναπνευστικών οδών, προσβάλλοντας την φυσικά ελαφρώς υγρή του κατάσταση. Ένας πνεύμονας δεν πρέπει να είναι ούτε ξηρός ούτε πολύ υγρός.

Θα παρομοίαζα τον υγιή πνεύμονα με βρεγμένο σφουγγάρι, που ενώ είναι νωπό δεν στάζει νερό όταν στυφτεί. Γενικά, οι ήπιες κλιματολογικές συνθήκες, ανάλογα με το στοιχείο που εκφράζουν (για παράδειγμα η ξηρασία το μέταλλο, ο άνεμος το ήπαρ κ.λπ.), ευνοούν τα εσωτερικά όργανα, ενώ η δριμύτητά τους τα βλάπτει.

Β) Η κατανάλωση τροφών που είτε δημιουργούν είτε αυξάνουν την υγρασία και το φλέγμα στο σώμα, όπως είναι τα γαλακτοκομικά, το άμυλο, οι τροφές με συντηρητικά, η ζάχαρη και οι κρύες ενεργειακά τροφές, όπως είναι τα ωμά φρούτα και τα ωμά λαχανικά. Επίσης, από τροφές που έχουν αφυδατωθεί από το υπερβολικό ψήσιμο (γκριλ, κάρβουνα κ.λπ.), αφού δεν προσφέρουν εσωτερική ενυδάτωση, αλλά αντίθετα αποξηραίνουν τη φυσική υγρασία του σώματος.

Γ) Το κάπνισμα. Παρόλο που δεν αναφέρεται στα αρχαία κείμενα, προφανώς επειδή δεν υφίστατο τότε σε τέτοια έκταση, η συνήθεια του καπνίσματος δημιουργεί φωτιά και κατ' επέκταση αποξήρανση των πνευμόνων μέσω της καύσης του καπνού, καθώς και φλέγμα μέσω της εναπόθεσης γήινων υλικών, όπως της πίσσας.

Δ) Η χρόνια ύπαρξη του συναισθήματος της θλίψης και της μελαγχολίας, που κυρίως προκύπτει από την απώλεια αγαπημένου προσώπου από θάνατο ή και χωρισμό. Γενικότερα το πένθος από οποιαδήποτε απώλεια προσβάλλει τους πνεύμονες. Οτιδήποτε νιώθεις ότι σου λείπει και η μη ύπαρξή του σου δημιουργεί λύπη, επηρεάζει άμεσα την ενέργεια των πνευμόνων σου.

Παρ' όλα αυτά, το βίωμα της οξείας φάσης όλων των συναισθημάτων, δηλαδή των πέντε βασικών συναισθημάτων που σχετίζονται με τα πέντε στοιχεία, επηρεάζει άμεσα την καρδιά. Αυτό πάλι έχει σαν αποτέλεσμα να λιμνάζει η ενέργεια ευρύτερα στην περιοχή του θώρακα και έτσι αρκετά σύντομα να επηρεάζεται και ο πνεύμονας, αφού η καρδιά συνδέεται με τους πνεύμονες όχι μόνο λόγω της ανατομικής τους εγγύτητας, αλλά και επειδή στέλνει το αίμα σε αυτούς για να το οξυγονώσει (μικρή κυκλοφορία). Έτσι, θα έλεγα πως και τα πέντε βασικά συναισθήματα αρχικά επηρεάζουν όχι μόνο την καρδιά αλλά και τους πνεύμονες.

 

Συνήθη συμπτώματα διαταραχής του πνεύμονα

Βήχας όλων των ειδών, οξύς, χρόνιος, ξηρός, παραγωγικός, έντονος, αδύναμος. Φτέρνισμα, ρινική απόφραξη, ρινικός κατάρρους, αλλεργική ρινίτιδα, επώδυνος λαιμός, φαρυγγίτιδες όλων των μορφών, δυσανεξία στο κρύο, συχνά κρυολογήματα, πρήξιμο αμυγδαλών με πόνο, χαμηλός ή υψηλός πυρετός, δύσπνοια, βάρος στο στήθος, εύκολο λαχάνιασμα, συχνή κόπωση, ξηροδερμία, ξηροστομία, ξηρότητα λαιμού, πτύελα λευκά, κίτρινα, πράσινα, μαύρα, με αίμα, μυαλγίες στην περιοχή του αυχένα και του θώρακα, πλευρίτιδα, συχνές εφιδρώσεις, αναστεναγμοί από στενοχώρια, συχνή τάση για κλάμα.

Τι ευεργετεί τον πνεύμονα

Α) Η επαφή με τη φύση και ιδιαίτερα το να βρίσκεσαι κοντά στα δέντρα οξυγονώνει τους πνεύμονες. Το αναπνευστικό σύστημα είναι το εσωτερικό σου δέντρο, με μια έννοια ανάποδα τοποθετημένο. Η σχέση του εσωτερικού δέντρου και του δέντρου της φύσης, ανατομικά και λειτουργικά, είναι σχέση yin–yang. Ξεκινώντας από τη μύτη ως ρίζα, συνεχίζοντας στην τραχεία ως κορμό, στους βρόγχους ως κλαδιά και καταλήγοντας στους πνεύμονες ως φύλλωμα, το δέντρο αυτό εισπνέει οξυγόνο και αποδίδει διοξείδιο. Αντίθετα, το δέντρο στη φύση έχει τις ρίζες του μέσα στη γη, ενώ τον κορμό, τα κλαδιά και το φύλλωμά του εξωτερικά στον αέρα, εισπνέει διοξείδιο και αποδίδει οξυγόνο. Ο πνεύμονάς σου αισθάνεται πληρότητα μέσω της εισπνοής και της εκπνοής, όταν βρίσκεται κοντά και αλληλεπιδρά με τους ομοίους του, τα δέντρα!

Β) Η ήρεμη και συνειδητή αναπνοή που προωθεί τις λειτουργίες του πνεύμονα και σου υπενθυμίζει τη φύση της ύπαρξής σου. Η διαδικασία της αναπνοής είναι η πιο θεμελιώδης από όλα τα ένστικτα. Χωρίς αυτή δεν υπάρχει εξωμήτριος ζωή, δεν λαμβάνεις τη yang ενέργεια του ουρανού, και μόλις παύσει, η ύλη του σώματός σου ξεκινά το ταξίδι της αποσύνθεσης και της μετάλλαξης, όπως ακριβώς τα φύλλα των δέντρων που πέφτουν στη γη το φθινόπωρο, την εποχή του μετάλλου. Αυτός είναι και ο λόγος που η απώλεια και το πένθος βιώνονται και επεξεργάζονται στον πνεύμονα. Εκεί η ψυχή βιώνει τον αποχωρισμό της από την ύλη. Εισπνέοντας συνειδητά και με ηρεμία, ψυχή και ύλη–σώμα συνυπάρχουν, προσφέροντας το αίσθημα της ολότητας, του μη διαχωρισμού.

Γ) Οι φυσικά πικάντικες τροφές, οι φυσικά λευκές τροφές και ιδίως οι ρίζες που αναπτύσσονται στο χώμα και εμπεριέχουν την εσωτερικότητα του στοιχείου μέταλλο, αλλά και τα μέταλλα καθεαυτά. Το ρύζι, το κρεμμύδι, το σκόρδο, το ραπανάκι, η πατάτα, το κουνουπίδι, η ρέβα, το λάχανο, η μπανάνα, το μήλο, το άσπρο κυρίως πιπέρι αλλά και το μαύρο και το κόκκινο, η καυτερή πιπεριά, οι σπόροι του σιναπιού, το τζίντζερ (πιπερόριζα), η κανέλα και το γαρύφαλλο είναι ορισμένες από τις τροφές που ενισχύουν τον πνεύμονα.

Δ) Η συναισθηματική ικανότητα να βιώνεις το πένθος από την απώλεια αναγνωρίζοντάς το, δηλαδή χωρίς τη βλαβερή κοινωνική συνήθεια να το καταπνίγεις και να προσποιείσαι πως δεν υπάρχει. Η λύπη του πένθους είναι φυσιολογικό συναίσθημα, όπως και όλα τα υπόλοιπα. Οφείλεις να το τιμάς, αν θες να παραμένεις σε επαφή με τον εαυτό σου. Όταν έχεις το κουράγιο να παραδέχεσαι τη θλίψη, ενώ φαινομενικά μπορεί να μην το βιώνεις, αυτό που συμβαίνει πραγματικά είναι ότι αναπτύσσεται μια εσωτερική δύναμη που θα βοηθήσει το σώμα και την ψυχή να αντέξουν και αργότερα να μετουσιώσουν το συναίσθημα του πένθους.

Δώσε χρόνο στον εαυτό σου, νιώσε την απώλεια, «χώρεσέ» τη στον νου σου, πορεύσου με ασφάλεια στα στάδια του πένθους και μετακινήσου μέσα από αυτά στον προσωπικό δρόμο της ζωής σου. Κάποια στιγμή αποχαιρέτα παλιές ιδέες, παλιές συμπεριφορές και σχέσεις που δεν υπάρχουν πια. Συνέχισε να ζεις εισπνέοντας βαθιά, ευχαριστώντας τη ζωή για ό,τι έχει φέρει, ακόμη κι αν αυτά είναι πολλές φορές επώδυνα. Έτσι, μέχρι την τελευταία δική σου αναπνοή, εκπληρώνεις το πεπρωμένο σου, την εξέλιξη!

Ε) Η αφύπνιση μεταξύ των ωρών 03:00 και 05:00 που ακολουθείται από τεχνικές βαθιάς εισπνοής και εκπνοής. Η αναπνοή που διευρύνει τις αεροφόρους οδούς, τον θώρακα και το διάφραγμα και οξυγονώνει με επάρκεια τους πνεύμονες αποτελεί σημαντική διαδικασία για την παραγωγή της συνολικής ενέργειας qi στον πνεύμονα και τη διαμοίρασή της στο υπόλοιπο σώμα. Η παραγωγή και η διαμοίραση της ενέργειας αποτελούν βασικές λειτουργίες του πνεύμονα και απαραίτητη προϋπόθεση για να πραγματοποιηθούν όλες οι φυσιολογικές λειτουργίες που θα ακολουθήσουν στη διάρκεια της ημέρας. Κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν το συγκεκριμένο δίωρο για να διαλογιστούν μέσω της βαθιάς αναπνοής ή για να κάνουν αναπνευστικές ασκήσεις της γιόγκα και του τσι κουνγκ (qi gong) ώστε να ενισχύσουν τους πνεύμονες.

Είναι το χρονικό διάστημα της ημέρας που το qi ποσοτικά ρέει πολύ περισσότερο στον μεσημβρινό του πνεύμονα απ' ό,τι στους υπολοίπους, κάνοντας το συγκεκριμένο όργανο ικανότερο και δυνατότερο στις λειτουργίες του. Ακόμη καλύτερα, αν η άσκηση μπορεί να γίνει στη φύση και ιδίως κοντά στα δέντρα, τότε ενδυναμώνεται περισσότερο η ικανότητα του σώματος να πραγματοποιεί λειτουργίες που έχουν εξωστρεφή κίνηση, όπως την αφόδευση που φυσιολογικά θα ακολουθήσει το επόμενο δίωρο, όταν το παχύ έντερο βρίσκεται στο ζενίθ της λειτουργίας του.

 

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ