Κώστας Εφήμερος, ο δημοσιογράφος που οραματίστηκε ένα διαφορετικό μοντέλο ενημέρωσης

14 Ιουνίου 2017

Σαν κεραυνός έπεσε το μεσημέρι της Τρίτης η είδηση του θανάτου του δημοσιογράφου Κώστα Εφήμερου σε ηλικία μόλις 42 ετών. Φίλοι, αλλά και… εχθροί από κάθε πολιτικό φάσμα εξέφρασαν τη θλίψη τους για τον πρόωρο χαμό του ανθρώπου που θέλησε να φέρει ένα διαφορετικό μοντέλο δημοσιογραφίας στην Ελλάδα. Από πού όμως ξεκίνησε την πορεία του ο άνθρωπος που οραματίστηκε ένα νέο τρόπο ενημέρωσης των πολιτών και συνέχισε μέχρι τέλους να προσπαθεί να στηρίξει το όραμά του παρά τα προβλήματα -τόσο υγείας , όσο και επαγγελματικά- που αντιμετώπισε;

Όπως έχει περιγράψει ο ίδιος, το «μικρόβιο» της δημοσιογραφίας μπήκε μέσα του από μικρή ηλικία. Μόλις 9 ετών ήταν όταν «εξέδωσε» την πρώτη του χειρόγραφη εφημερίδα…

Τα πρώτα επαγγελματικά βήματα

Παρά το ενδιαφέρον του για την ενημέρωση, επέλεξε  να  ασχοληθεί αρχικά με τη γραφιστική και τον προγραμματισμό. Το 2000 ίδρυσε μία εταιρεία πληροφορικής που στην  πορεία ονομάστηκε BitsnBytes. Ωστόσο η  επαφή με τη δημοσιογραφία υπήρχε ακόμη και  τότε, μιας και η εν λόγω εταιρεία συνεργάστηκε με πλήθος ελληνικών ΜΜΕ παράγοντας περιεχόμενο γι’ αυτά, όπως το σύστημα ζωντανής μετάδοσης εκλογών για το διαδίκτυο.

Το όραμα παίρνει σάρκα και οστά

Το 2010 ήταν μια χρονιά-ορόσημο για τη μετέπειτα καριέρα του Κώστα αφού τότε το δημοσιογραφικό του όραμα πήρε σάρκα και οστά. Μαζί με άλλους και αξιοποιώντας τους οικονομικούς πόρους από την εταιρεία πληροφορικής, στήνει το ThePressProject. Το ερευνητικό δημοσιογραφικό δίκτυο βγήκε στον ιντερνετικό «αέρα» υποσχόμενο μια διαφορετικού είδους ενημέρωση που θα εστίαζε στο πρωτογενές ρεπορτάζ, ενώ για τη χρηματοδότησή του θα βασιζόταν πρωτίστως στις συνδρομές των  αναγνωστών, αποκλείοντας την προβολή διαφημίσεων από κράτος και τράπεζες.

Η ιστοσελίδα αναπτύχθηκε με τον τρόπο που ο Εφήμερος επιθυμούσε: επίσημη συνεργασία με τα Wikileaks, δημοσίευση απόρρητων εγγράφων και παραγωγή αποκαλυπτικών ρεπορτάζ που κίνησαν το ενδιαφέρον της δικαιοσύνης.

Τα «σύννεφα» στη λειτουργία του ThePressProject

Την ίδια στιγμή όμως τα έσοδα από την άλλη εταιρεία άρχισαν να μειώνονται, με αποτέλεσμα τα πρώτα προβλήματα στη λειτουργία του ThePressProject να εμφανιστούν. Προβλήματα που αν και κάθε φορά αντιμετωπίζονταν, θα συνέχιζαν να παρουσιάζονται ανά διαστήματα μέχρι και σήμερα. Τα προβλήματα αυτά προκάλεσαν «τριγμούς» στη λειτουργία του δημοσιογραφικού εγχειρήματος, που έφτασαν ακόμη και σε καταγγελίες και τελικά φυγή μερίδας των εργαζομένων έπειτα από παράπονα για καθυστερήσεις πληρωμών. Πιστεύοντας ειλικρινά στο εγχείρημά του, ο Εφήμερος συνεχίζει την προσπάθεια να κρατήσει «όρθιο» το site, συχνά απευθυνόμενος στους πολίτες να προχωρήσουν σε δωρεές και συνδρομές.

Κρατώντας ανοιχτό το σήμα της ΕΡΤ

Το 2011 συμβάλει στην οργάνωση την παραγωγή του ντοκιμαντέρ «Debtocracy», που για πρώτη φορά έβαζε τους πολίτες στη θέση του συμπαραγωγού. Το καλοκαίρι του 2013, ο Εφήμερος θα αναλάβει και θα φέρει σε πέρας να κρατήσει ζωντανή την εκπομπή σήματος της ΕΡΤ, μετά την αιφνίδια ανακοίνωση της κυβέρνησης Σαμαρά για το «μαύρο» στη δημόσια τηλεόραση.

Στο γεγονός αυτό αναφέρθηκε μάλιστα σε μια από τις τελευταίες του αναρτήσεις στο facebook: «Το απόγευμα της 11ης Ιουνίου του 2013 περνούσα την κεντρική πύλη της ΕΡΤ φορτωμένος με τον εξοπλισμό που επέτρεψε την συνέχιση της εκπομπής μετά το «μαύρο» του Αντώνη Σαμαρά. Τα μεσάνυχτα εκείνης της ημέρας, έπειτα από αρκετές ώρες έντασης για την επίτευξη αυτού του μοναδικού τεχνολογικού άθλου πλησίασα για πρώτη φορά σε ένα παράθυρο που έβλεπε προς την αυλή και βλέποντας τους δεκάδες χιλιάδες συγκεντρωμένους να χορεύουν και να φωνάζουν συνθήματα έβαλα τα κλάματα από συγκίνηση».

Επιπλέον, δημιουργεί τηλεοπτικό στούντιο ροής, από το οποίο θα ξεκινήσει η σατιρική εκπομπή «ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ», ενώ θα χρησιμοποιηθεί και για συνεντεύξεις πλήθους πολιτικών.

Μανιφέστο για μια διαφορετική δημοσιογραφία

Όλο αυτό το διάστημα, ο Κώστας Εφήμερος, πέρα από τη δουλειά για το site και την άλλη του εταιρεία, αναπτύσσει θεωρίες για το πώς πρέπει να λειτουργεί η δημοσιογραφία του 21ου αιώνα, θεωρίες που επιχειρεί να εφαρμόσει και πρακτικά. Δέχεται προσκλήσεις σε συνέδρια και ημερίδες σχετικά με την ελευθερία του Τύπου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το μέλλον της δημοσιογραφίας, όντας βέβαια και μέλος των European Center for Press and Media Freedom, International Press Institute και Osservatorio Balcani and Caucaso for Media Freedom.

Η περιπέτεια με την υγεία

Σε μία από τις τελευταίες οικονομικές κρίσεις που θα αντιμετωπίσει το ThePressProject, o ίδιος θα αποκαλύψει την περιπέτεια που είχε περάσει με την υγεία του: «Έχω αναπηρία 93% μετά από ένα έμφραγμα που πέρασα το 2008, οπότε και μικρό προσδόκιμο», γράφει, απευθύνοντας έκκληση για στήριξη του δημοσιογραφικού εγχειρήματος.

«Το κείμενο αυτό το έγραψα […] για να διαβαστεί όταν θα έχω φύγει, αν στο μεταξύ το TPP δεν ήταν βιώσιμο από το κοινό του. Σκέφτηκα λοιπόν ότι εκτός του να είμαι προετοιμασμένος για την οικογένειά μου -ώστε να υπάρχει μια επιστολή για τα παιδιά μου στην περίπτωση που θα έφευγα αρκετά νωρίς για να με θυμούνται όταν μεγαλώσουν- θα έπρεπε να υπάρχει και ένα ακόμα κείμενο που θα εξηγούσε τι είναι το TPP και για ποιο λόγο πιστεύω ότι πρέπει, απόντος εμού, να το στηρίξετε με όλες σας τις δυνάμεις», σημειώνει. Τελικά, το κοινό ανταποκρίνεται στην έκκληση.

«Ο Κώστας μου έφυγε πριν δύο ώρες»

Ήταν η τελευταία φορά που ο Κώστας Εφήμερος θα ζητήσει μετ’ επιτάσεως τη βοήθεια των αναγνωστών αφού λίγους μήνες μετά θα «φύγει» από τη ζωή προδομένος από την καρδιά του. Αφήνει πίσω του τη σύζυγο και μητέρα των δύο παιδιών του, Γρανέτα Καρατζά. Η ίδια θα είναι αυτή που θα επιβεβαιώσει και το θλιβερό γεγονός: «Ο Κώστας μου έφυγε πριν δύο ώρες. Ήμασταν πιο ευτυχισμένοι και πιο ερωτευμένοι από ποτέ», έγραψε χτες στο λογαριασμό της στο Facebook. Το ίδιο μέσο χρησιμοποίησε σήμερα για να αποκαλύψει ότι ο Εφήμερος «έφυγε» μόλις μια μέρα πριν τα γενέθλια της δίχρονης κόρης τους.

«Σαν σήμερα πριν δύο χρόνια γεννήθηκε η Λήδα. Τα γενέθλιά της τα σχεδιάζαμε αλλιώς. Τα κεράκια θα τα σβήσει όμως για τη ζωή που συνεχίζεται, τα χαμόγελα που θα έρθουν και τον μπαμπά που θα είναι πάντα μέσα μας. Σας ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου για τα μηνύματα αγάπης και συμπαράστασης. Θα υπάρξει ανακοίνωση σχετικά με την μέρα και τον τόπο της κηδείας».

Συλλυπητήρια από πολιτικούς και φίλους

Τη θλίψη τους για το θάνατο του Κώστα Εφήμερου έσπευσαν να εκφράσουν ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, πολιτικά κόμματα, καθώς και διεθνείς φυσιογνωμίες όπως ο δημιουργός των Wilikeaks Julian Assange και ο βρετανός δημοσιογράφος Paul Mason.

«Ο Κώστας Εφήμερος υπήρξε πρωτοπόρος της σύγχρονης δημοσιογραφίας. Η συνεισφορά του υπήρξε σημαντική τόσο σε ό,τι αφορά τον εκσυγχρονισμό των Μέσων Ενημέρωσης, όσο και σε ό,τι αφορά τον εκδημοκρατισμό τους», έγραψε μεταξύ άλλων ο Αλέξης Τσίπρας στο λογαριασμό του στο Facebook.

Πηγές φωτογραφιών: ThePressProject.gr, facebook.com/efimeros

Πέθανε ο δημοσιογράφος Κώστας Εφήμερος


ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ