Οικογένεια Κουτσιανά: Ο έρωτας που γέννησε την Apivita, το πρώτο μαύρο σαπούνι και η πορεία από ένα συνοικιακό φαρμακείο μέχρι την Αμερική και την Ιαπωνία

10 Σεπτεμβρίου 2017

Ιδιαίτερα φορτωμένο ήταν τις τελευταίες ημέρες το πρόγραμμα του πρωθυπουργού, αφού πέραν της επίσκεψης του Μακρόν, ο Αλέξης Τσίπρας επισκέφτηκε κορυφαίες ελληνικές επιχειρήσεις. Για μία εξ αυτών, μάλιστα, επεφύλαξε έναν ιδιαίτερο χαρακτηρισμό που έφερε χαμόγελα, καθώς την παρομοίασε με… την Μπαρτσελόνα της Ελλάδας! Ένας ιδιαίτερα κολακευτικός χαρακτηρισμός, δεδομένης της κλάσης της ισπανικής ομάδας.

Ο λόγος φυσικά για την Apivita, μια εταιρεία - πρότυπο για την ελληνική επιχειρηματικότητα που η οικογένεια Κουτσιανά έχτισε πριν δεκαετίες και κατόρθωσε με προσεχτικά βήματα να μεταφέρει το όνομά της σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Με δραστηριοποίηση σε 15 χώρες, η ελληνική εταιρία παραγωγής φυσικών καλλυντικών πέτυχε πριν λίγους μήνες ακόμη ένα σημαντικό deal που δικαιολογούσε τη σύνδεση με την Ισπανία διά στόματος πρωθυπουργού: κατέληξε σε συμφωνία εξαγοράς της από την ισπανική Puig έναντι 40 εκατ. ευρώ. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή, ξεκινώντας από τους ανθρώπους πίσω από το brand Apivita που δεν είναι άλλοι από την οικογένεια Κουτσιανά, η οποία μάλιστα παραμένει ενεργή και μετά την εξαγορά.

Η εταιρεία που γεννήθηκε από έναν έρωτα

Όλα ξεκίνησαν στις αρχές της δεκαετίας του ’70 και μάλιστα από έναν έρωτα! Η 19χρονη τότε Νίκη Κουτσιανά, πρωτοετής φοιτήτρια της Φαρμακευτικής, πήγε ως μαθητευόμενη στο μικρό φαρμακείο του Νίκου Κουτσιανά στο Παγκράτι.

Εκεί γεννήθηκε ένας έρωτας που έμελλε να καταλήξει σε γάμο. Εκτός απ’ αυτό, όμως, γεννήθηκε και μια πρωτοποριακή -για την εποχή και τη χώρα- ιδέα: της δημιουργίας φυσικών καλλυντικών από μελισσοκομικά προϊόντα και εκχυλίσματα βοτάνων.

«Όταν ερωτεύεσαι, όλα είναι μαγικά. Ερωτεύτηκα το Νίκο», είχε εξομολογηθεί η κα Κουτσιανά στο BBC. Παράλληλα, όμως, αγάπησε και τα μελίσσια που είχε η οικογένειά του και εντόπισε μία επιχειρηματική ευκαιρία. Η Νίκη είχε προσέξει ότι στο εμπόριο υπήρχαν γαλλικά καλλυντικά σαπούνια, τα οποία πωλούνταν προς 1.000 δραχμές, όταν το Καραβάκι Παπουτσάνη κόστιζε μόλις 15 δραχμές. Κάπως έτσι σκέφτεται να δημιουργήσουν ένα δικό τους σαπούνι.

Ο συνονόματος της και συνοδοιπόρος της όλα αυτά τα χρόνια, Νίκος Κουτσιανάς, βοήθησε με τις γνώσεις που είχε, ρίχνοντας την ιδέα για την πρόπολη, τη φυσική ρητίνη που συλλέγουν οι μέλισσες από τους κορμούς του δέντρου και τη χρησιμοποιούν για να προστατεύουν και να συντηρούν την κυψέλη. Τη συνδύαζε με βότανα για να φτιάξει φυσικά προϊόντα για το δέρμα και τα μαλλιά, αλλά ποτέ δεν σκέφτηκε τις εμπορικές δυνατότητες.

«Συνειδητοποίησε τι μπορούσαμε να κάνουμε με τη δύναμη της φύσης, των φυτών και των μελισσοκομικών προϊόντων», είχε πει επίσης στο BBC ο κ. Κουτσιανάς. «Αν δεν ήταν η Νίκη, ποτέ δεν θα είχα προχωρήσει στη δημιουργία μίας επιχείρησης γιατί ασχολούμουν με τη φιλοσοφική πλευρά αυτού που έκανα», είχε παραδεχτεί ο φαρμακοποιός που είναι επηρεασμένος από τον Ιπποκράτη.

Το πρώτο προϊόν ήταν ένα… μαύρο σαπούνι χωρίς μυρωδιά

Μόνο που υπήρχε ένα «πρόβλημα»: Το πρώτο αντιβακτηριδιακό σαπούνι που έβγαλαν και συνδύαζε την πρόπολη με το θυμάρι, δεν μύριζε και ήταν… μαύρο!

«Το δικό μας σαπούνι, το οποίο είχε μηδαμινό περιθώριο κέρδους λόγω ακριβών συστατικών, το πωλούσαμε 150 δραχμές. Ή τουλάχιστον τόσο θέλαμε να το πουλήσουμε, αφού οι πωλητές αρνούνταν να το αναλάβουν, μιας και ήταν ένα σαπούνι που πήγαινε κόντρα στη λογική της αγοράς: δεν μύριζε και είχε μαύρο χρώμα. Αναγκάστηκα, λοιπόν, για πρώτη φορά στη ζωή μου, στα 29, καθώς έβλεπα ότι υπήρχε κίνδυνος να ζημιωθούμε από αυτή μου την απόφαση, καθώς χρωστούσα στον Παπουτσάνη τα λεφτά για τα σαπούνια που μας παρασκεύασε, να βγω και να τα πουλήσω η ίδια, παίρνοντας ένα κασελάκι με 48 τεμάχια και αφήνοντας πίσω τις σκέψεις ότι είμαι μια επιστήμονας, μια φαρμακοποιός, την οποία θα έβλεπαν μπροστά τους οι συνάδελφοί μου σαν πωλήτρια», είχε δηλώσει η ίδια μιλώντας παλιότερα στο περιοδικό Fortune.

Όπως έχει παραδεχτεί χωρίς εκείνο το χρέος από το πρώτο σαπούνι, ίσως η Apivita να μην είχε δημιουργηθεί ποτέ. Η ιστορία όμως δεν γράφεται με «αν» και το 1979 είναι η χρονιά ίδρυσης της εταιρείας. Το όνομά της, προέρχεται από τις λατινικές λέξεις Apis (μέλισσα) και Vita (ζωή), και σημαίνει «η ζωή της μέλισσας». Πέρα από σύμβολο και πηγή προέλευσης πολλών συστατικών των προϊόντων Apivita, η μέλισσα ήταν και κάτι ακόμη για την εταιρεία: η ιδέα για τον τρόπο οργάνωσης και επιχειρηματικής λειτουργίας. «Μεταφέραμε τη δραστηριότητα της μέλισσας στη δουλειά μας. Επικονιάσαμε την επιχειρηματική δραστηριότητα με μία άλλη ηθική. Δεν δημιουργήσαμε την Apivita για να κονομήσουμε. Συστήσαμε την εταιρεία για να δημιουργήσουμε με σεβασμό στους ανθρώπους και τον πλανήτη και να ανταμειφθούν οι κόποι μας», είχε εξηγήσει ο Νίκος Κουτσιανάς.

Χλευάστηκε όταν μίλησε για φυσικά προϊόντα

Μετά την ίδρυση, το ζευγάρι ξεκινά να αναπτύσσει την εταιρεία με αργά και σταθερά βήματα. Άλλωστε δεν ήταν εύκολη περίοδος, αφού τα χρόνια εκείνα οι Έλληνες αγαπούσαν την πολυτέλεια των ξένων εταιρειών και τα φυσικά προϊόντα δεν τα είχαν καν ακούσει. Ο Νίκος Κουτσιανάς, όμως, ήταν απόλυτα προσηλωμένος στην πίστη του για τις ευεργετικές ιδιότητες των ιπποκρατικών φυτών, των βοτάνων της ελληνικής γης και των μελισσοκομικών προϊόντων, προτείνοντας ήδη απ’ όταν ήταν φαρμακοποιός τη μολόχα αντί για αντιβηχικό σιρόπι. Τις απόψεις του -τότε- δεν μοιράζονταν οι περισσότεροι: είχε γίνει ακόμη και αποδέκτης χλευασμού όταν διανοήθηκε να μιλήσει στην Κρήτη για την φυτοθεραπεία.

Ξεκινούν από την Ισπανία και επεκτείνονται σε 15 χώρες

Παρόλα αυτά, το ζευγάρι επέμεινε και το χαρακτηριστικό μαύρο σαπούνι με πρόπολη και θυμάρι βρίσκει τελικά μια θέση σε όλο και περισσότερα φαρμακεία. Η πραγματική άνθιση όμως ήρθε όταν αποφάσισαν να εξάγουν τα προϊόντα. Στο εξωτερικό, αποφάσισαν να επεκταθούν πέρα από τα φαρμακεία και να ανοίξουν δικά τους καταστήματα. Ξεκίνησαν από την Ισπανία και σιγά - σιγά προχώρησαν. Ο Νίκος Κουτσιανά είχε αναλάβει την δημιουργία των καλλυντικών και η σύζυγος την εμπορική ανάπτυξη.

Το 2003 η Apivita ταξιδεύει στην Ισπανία. Δύο χρόνια αργότερα ακολουθεί το Χονκ Κονγκ και σήμερα η εταιρεία δραστηριοποιείται σε 15 χώρες, στην Κύπρο, στην Ισπανία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Ρουμανία, την Ιαπωνία, το Χονγκ Κονγκ, την Αυστραλία, τις ΗΠΑ, την Αγγλία, την Κροατία, την Ουκρανία και Βουλγαρία και πρόσφατα και στην Ιταλία, σε συνεργασία με αλυσίδες φαρμακείων αλλά και στον χώρο του retail με δικά της καταστήματα.

Τα δύσκολα «όχι» και η βράβευση από τον Μπιλ Γκέιτς

Μέρος της επιτυχίας της εταιρείας είναι η επιμονή του ζεύγους να λέει «όχι» στους πειρασμούς της γρήγορης ανάπτυξης που είναι καθημερινοί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η άρνησή τους να προσθέσουν σιλικόνη στα φυτικά καλλυντικά και τα αντηλιακά τους, κάτι το οποίο «εναντιώνεται» στις αρχές της Apivita. Η επιμονή τους αυτή, τους είχε στοιχίσει ηχηρές συνεργασίες, όπως με την Ajinomoto με την οποία συνεργάζονταν για την επέκταση του δικτύου της εταιρείας στην Ιαπωνία. Με τον τρόπο αυτό βέβαια κέρδισαν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το 2008, μάλιστα, η εταιρεία βραβεύτηκε από τον Μπιλ Γκέιτς ως μία από τις τρεις πιο καινοτόμες εταιρείες στην Ελλάδα.

Η πορεία μέσα στην κρίση

Ούτε η κρίση που χτύπησε την Ελλάδα, μπόρεσε να βάλει φρένο στην ανάπτυξη της εταιρείας. Μέσα στα χρόνια της κρίσης ολοκληρώνεται το πρότυπο βιοκλιματικό εργοστάσιο στο Μαρκόπουλο και εγκαινιάζεται το The Apivita Experience Store σε τετραόροφο νεοκλασικό στο Κολωνάκι. Ήταν το πρώτο κατάστημα λιανικής του ομίλου, ένας πολυχώρος υγείας και ομορφιάς, με φιλοσοφία και πάλι εμπνευσμένη από τη φύση.

Παράλληλα, η εταιρεία επενδύει στην επιστημονική έρευνα κι αυτή τη στιγμή συμμετέχει σε 10 ερευνητικά προγράμματα σε συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συνολικά συνεργάζεται με 71 ιδρύματα σε 22 διαφορετικές χώρες, με την έρευνα να εστιάζεται κυρίως στα βότανα της ελληνικής φύσης, τα μελισσοκομικά προϊόντα, αλλά και τον υποθαλάσσιο χώρο της Μεσογείου.

Σημαντικό έργο ήταν και η αναβίωση του Ιπποκράτειου Βοτανικού Κήπου Κω, μία σύγχρονη μορφή κιβωτού του Νώε, που περιλαμβάνει 254 φυτά που χρησιμοποιούσε ο Ιπποκράτης στην ιατρική του.

Το νέο αίμα της οικογένειας

Στην εταιρεία έχει μπει πλέον ενεργά και το νέο αίμα της οικογένειας, τα δύο παιδιά του ζεύγους, Σοφία και Θάνος. Η Σοφία Κουτσιανά, αντιπρόεδρος της εταιρείας στον τομέα της επικοινωνίας ασχολείται ενεργά με το πρότυπο κατάστημα στο Κολωνάκι, καθώς κάποιοι χώροι αποτελούν αποκλειστικά δικό της δημιούργημα. Έχει σπουδάσει διοίκηση επιχειρήσεων, ενώ επίσης είναι δασκάλα γιόγκα, αλλά και σύμβουλος σε θέματα υγείας.

Από την άλλη, ο αδελφός της, Θάνος συνδράμει στην περαιτέρω ανάπτυξη της εταιρείας, όντας μάλιστα εμπνευστής μιας σημαντικής πρωτοβουλίας της Apivita για τη στήριξη παιδιών, νέων αλλά και δασκάλων σε ορεινά χωριά της Πίνδου με τη διάθεση του συνόλου των κερδών από τις πωλήσεις της σειράς «PINDOS WILD HERBS» για προγράμματα Οικολογικού Αλφαβητισμού. Μιλώντας ο ίδιος για την ενέργεια σε συνεργασία με ΜΚΟ είχε δηλώσει ότι «η Apivita θα ήταν αρωγός οποιουδήποτε εγχειρήματος που θα συνέβαλε στην προστασία της φύσης και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού».

Ο γάμος της Σοφίας στα Χανιά

Το 2014, η Σοφία Κουτσιανά παντρεύτηκε τον εκλεκτό της καρδιάς Jolly Jackson, με πολιτικό γάμο που έγινε στα Χάνια. Η σεμνή τελετή έλαβε χώρα έγινε στο Μεγάλο Αρσενάλι, στο Παλιό Λιμάνι.

Η σεμνότητα χαρακτηρίζει άλλωστε όλη την οικογένεια Κουτσιανά, καθώς ούτε ο Νίκος, ούτε η Νίκη εντυπωσιάστηκαν ποτέ από τον εύκολο πλουτισμό και την περιττή χλιδή. Δεν διαθέτουν πολυτελείς βίλες, ούτε πανάκριβα αυτοκίνητα. Οι απόψεις και ο τρόπος που λειτουργούν ως προς τους εκατοντάδες εργαζομένους τους, φέρνει στο νου την αριστερή ιδεολογία. Ίσως αυτό εξηγεί και την επιλογή του πρωθυπουργού να επισκεφτεί τις εγκαταστάσεις και να μιλήσει με τόσο θερμά λόγια για την εταιρεία.

Εγκώμιο από τον πρωθυπουργό

Όπως υπογράμμισε ο κ. Τσίπρας, η Apivita, έχει επιτύχει στη διεθνή και ελληνική αγορά με «μια διαφορετική φιλοσοφία από την αρχή έως το τέλος, όχι μόνο στον τρόπο οργάνωσης της παραγωγής, αλλά και στην ουσία της παραγωγής».

Ο ίδιος συνέχισε πλέκοντας το εγκώμιο της εταιρείας: «Διότι βασικό αξιακό θεμέλιο αυτής της νέας φιλοσοφίας είναι ότι η κερδοφορία, που βεβαίως είναι αιτούμενο για κάθε επιχείρηση, δεν μπορεί να είναι ο αυτοσκοπός για την εξυπηρέτηση του οποίου θα θυσιάσουμε τα πάντα, αλλά θα έρθει -και ήρθε- ως συνέπεια μιας πολύχρονης μελετημένης και δημιουργικής δουλειάς στον τομέα της ποιότητας του παραγόμενου προϊόντος».

Η εξαγορά από την ισπανική Puig

Τον Μάρτιο, η Apivita κατέληξε σε συμφωνία εξαγοράς της από την ισπανική εταιρία Puig που εδρεύει στη Βαρκελώνη, μετά από διαπραγματεύσεις με σειρά ελληνικών και ξένων ομίλων καλλυντικών. Ενδιαφέρον που δεν κατέληξε σε συμφωνία είχε εκφράσει ακόμη και η L'oréal.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ισπανικού Τύπου, η Puig απέκτησε πλειοψηφικό ποσοστό της Apivita έναντι ποσού 40 εκατ. ευρώ, τα οποία κατευθύνθηκαν σε επενδύσεις, ωστόσο οι ιδρυτές και βασικοί μέτοχοι της εταιρίας, το ζεύγος Νίκης και Νίκου Κουτσιανά, διατηρούν καταστατική μειοψηφία και ρόλο στη συνέχεια της εταιρίας, με τον Νίκο να είναι ο νέος Πρόεδρος του ΔΣ και Διευθύνων Σύμβουλος της Apivita.

Η Puig είναι εταιρία παραγωγής και διακίνησης αρωμάτων αλλά και ειδών υψηλής μόδας με γνωστά brands στο χαρτοφυλάκιο της, η οποία ωστόσο δεν διαθέτει παρουσία στην αγορά των κρεμικών καλλυντικών (φυσικών ή μη).

Apivita όπως... Μπαρτσελόνα

Με αφορμή την εξαγορά από την ισπανική Puig, ο κ. Τσίπρας είπε αστειευόμενος πως «ό,τι είναι η Μπαρτσελόνα για το ποδόσφαιρο είναι για η Apivita για τα προϊόντα της».

Ο Νίκος Κουτσιανάς χαρακτήρισε τη συμφωνία «στρατηγικής σημασίας επένδυση», τονίζοντας ότι «δίνει την ευκαιρία σε μια ελληνική εταιρεία να αναπτυχθεί ακόμα περισσότερο παγκοσμίως, λόγω και του μεγάλου δικτύου που διαθέτει, ενώ ανοίγει νέους δρόμους και για άλλες ελληνικές επιχειρήσεις, όπως Ελλήνων βιολογικών καλλιεργητών και μελισσοκόμων και άλλων εταιρειών που συνεργάζονται με την Apivita. Αυτό σημαίνει νέες θέσεις εργασίας και προοπτική υγιούς καθετοποιημένης ανάπτυξης από την ελληνική γη μέχρι το τελικό προϊόν που επιλέγει ο πελάτης».


ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ