Η μανιοκατάθλιψη στην εφηβική ηλικία

18 Αυγούστου 2013

Ο αριθμός των εφήβων που έχουν εμφανίσει συμπτώματα μανίας – ένα χαρακτηριστικό της διπολικής διαταραχής (μανιοκατάθλιψη) – είναι συναφής με τον αριθμό των ενηλίκων που υπολογίζεται ότι πάσχουν από τη νόσο, γεγονός που υποδηλώνει ότι για πολλούς από τους πάσχοντες η νόσος εμφανίζεται στην εφηβεία, σύμφωνα με αμερικανική μελέτη.

«Οι υπάρχουσες πληροφορίες αναφέρουν ότι η μανία ξεκινά στα 20 ή τα 30 χρόνια», εξηγεί η επικεφαλής της έρευνας και επικεφαλής του τμήματος γενετικής επιδημιολογίας στο Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας. «Νομίζω ότι το σημαντικό είναι ο κόσμος να καταλάβει ότι η μανία εμφανίζεται στους εφήβους». Ο πιο κοινός ορισμός της διπολικής διαταραχής περιλαμβάνει την εναλλαγή κρίσεων μανίας και κατάθλιψης, παρότι ένας τύπος διπολικής διαταραχής εμφανίζεται μόνο με μανία.

Στη μελέτη συμμετείχαν περισσότεροι από 10.000 έφηβοι που απάντησαν σε λεπτομερή ερωτηματολόγια σχετικά με την διάθεση και τη συμπεριφορά τους. Οι ερευνητές αποφάνθηκαν ότι το 2,5% από τους ερωτηθέντες είχε εμφανίσει συμπτώματα μανίας και κατάθλιψης και το 2,2% των εφήβων τα είχε εμφανίσει τον τελευταίο χρόνο.

Επίσης, εντός του χρόνου που προηγήθηκε της έρευνας, το 1,3% των εφήβων είχε εμφανίσει μόνο μανία και το 5,7% κατάθλιψη. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, το 2,6% των ενηλίκων εμφάνισαν διπολική διαταραχή τους τελευταίους 12 μήνες.

«Θεωρώ ότι τα δεδομένα μας υποδηλώνουν ότι η διπολική διαταραχή είναι συχνότερη σε εφήβους σε σχέση με ό,τι έχουν δείξει προηγούμενες μελέτες», είπε στο Reuters η ερευνήτρια και συνέχισε λέγοντας «αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι η εφηβεία είναι η περίοδος εκείνη κατά την οποία βλέπουμε πραγματικά την εμφάνιση της διπολικής διαταραχής, επομένως θα πρέπει να εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας στην πρόληψη και την παρέμβαση σε πιο πρώιμο ηλικιακό στάδιο».

Σύμφωνα με την ίδια, αυτό ενδεχομένως να οφείλεται στο γεγονός ότι οι ερωτήσεις που τους ετέθησαν στη διάρκεια των συνεντεύξεων ήταν κατά τι ευρύτερες σε σχέση με εκείνες παλαιότερων ερευνών, αλλά όλοι οι έφηβοι που συμμετείχαν στην έρευνα και θεωρήθηκε ότι πάσχουν από κάποια διαταραχή διάθεσης πληρούν τα κριτήρια της διάγνωσης που περιλαμβάνονται στο DSM-IV– το διαγνωστικό εγχειρίδιο για την ταξινόμηση των ψυχιατρικών διαταραχών που εκδίδεται από την Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση.

«Αυτή η μελέτη επιβεβαιώνει την υποψία ότι για πολλούς ασθενείς η νόσος εμφανίζεται στην εφηβεία», δήλωσε ο διευθυντής του τμήματος ψυχιατρικής παίδων και εφήβων στο Ιατρικό Κέντρο του University Hospitals Case στο Κλίβελαντ, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.

Στη μελέτη, οι διαταραχές διάθεσης, μάλιστα, γίνονταν συχνότερες όσο οι έφηβοι μεγάλωναν με το 1,4% των 13χρονων και 14χρονων να πληρούν τα κριτήρια της μανίας, ενώ σχεδόν διπλάσιο αριθμό 17χρονων και 18χρονων να πάσχουν από διαταραχή. Σχεδόν ένας στους πέντε εφήβους με μανιοκατάθλιψη είχε κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και περισσότεροι από τους μισούς έπασχαν και από συμπεριφορική διαταραχή ή διαταραχή άγχους.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα αποτελέσματα της έρευνας δεν υποδηλώνουν απαραίτητα ότι τα ποσοστά των συμπτωμάτων διπολικής διαταραχής στους εφήβους αυξάνονται, αλλά μάλλον ότι ο αριθμός των εφήβων που αναζητούν θεραπεία για ένα ψυχιατρικό τους πρόβλημα αυξάνεται.

Τι είναι η Διπολική Διαταραχή ή Μανιοκατάθλιψη;

Η Διπολική Διαταραχή, γνωστή και ως μανιοκατάθλιψη, θεωρείται μια διαταραχή της εγκεφαλικής λειτουργίας, η οποία φέρει ασυνήθιστες εναλλαγές της συναισθηματικής διάθεσης, της δραστηριότητας και της γενικότερης λειτουργικότητας του ατόμου. Σε αντίθεση με τη συνήθη μεταβλητότητα της διάθεσης, τα "πάνω" και τα "κάτω", στην περίπτωση της διπολικής διαταραχής, οι εναλλαγές αυτές έχουν ιδιαίτερα σοβαρό χαρακτήρα. Συνοδεύονται από σημαντική έκπτωση στον κοινωνικό και επαγγελματικό τομέα της ζωής του ατόμου ή στη σχολική επίδοση, ακόμη και μερικές φορές και από αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. Ωστόσο, η διπολική διαταραχή είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, δίνοντας στο άτομο τη δυνατότητα να έχει μια παραγωγική ζωή.

Ο κίνδυνος νόσησης από μανιοκατάθλιψη ανέρχεται, κατά μέσο όρο, στο 1% στην διάρκεια τη ζωής. Υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα μπορεί να πάσχουν από 10.000-20.000 από το πρόβλημα αυτό. Πολλοί άνθρωποι υποφέρουν χρόνια, πριν γίνει η διάγνωση και εφαρμοσθεί η κατάλληλη θεραπεία. Όπως και με τον σακχαρώδη διαβήτη ή κάποια καρδιολογικά νοσήματα, η διπολική διαταραχή έχει χρόνιο χαρακτήρα και απαιτεί προσεκτική αντιμετώπιση καθόλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου.

Η μανιοκατάθλιψη επηρεάζει τόσο τη συναισθηματική διάθεση όσο και τη λογική σκέψη. Κινητοποιεί ανεπιθύμητες ή ακραίες συμπεριφορές και συχνά περιορίζει την ίδια την επιθυμία, τη θέληση του ατόμου να ζήσει. Αν και θεωρείται ότι έχει κυρίως νευροβιολογική βάση, το άτομο βιώνει την ψυχολογική διάσταση του προβλήματος. Ακόμη και στις περιπτώσεις που το άτομο παρουσιάζει ευφορία, αυτή δεν είναι ευχάριστη και το άτομο πραγματικά υποφέρει.

Ποια είναι τα συμπτώματά της ;

Η Διπολική Διαταραχή προκαλεί έντονες μεταβολές της συναισθηματικής διάθεσης, από ευφορία ή/και ευερεθιστότητα σε μελαγχολία και απελπισία. Πρόκειται για επεισόδια μανίας και κατάθλιψης αντίστοιχα, τα οποία έχουν την τάση να επαναλαμβάνονται διαδοχικά, συχνά με μεσοδιαστήματα φυσιολογικής διάθεσης. Παράλληλα παρατηρούνται σημαντικές μεταβολές στην ενεργητικότητα και τη συμπεριφορά.

Τα συμπτώματα του μανιακού επεισοδίου συμπεριλαμβάνουν:

* Αυξημένη δραστηριότητα και ανησυχία

* Υπερβολικά ευφορική διάθεση

* Ακραία ευερεθιστότητα

* Γρήγορη σκέψη, γρήγορος λόγος και εναλλαγές ιδεών

* Διάσπαση της προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης

* Μειωμένη ανάγκη για ύπνο

* Διογκωμένη αυτοεκτίμηση

* Χαμηλή κριτική ικανότητα

* Άκριτη αύξηση των δαπανών για αγορές κ.λ.π

* Ασυνήθιστη συμπεριφορά κατά την τελευταία περίοδο

* Αυξημένη σεξουαλική δραστηριότητα

* Κατάχρηση ουσιών (πχ. κοκαΐνη, αλκοόλ, ηρεμιστικά)

* Παρορμητική ή επιθετική συμπεριφορά

* Άρνηση του ασυνήθιστου χαρακτήρα της διάθεσης και συμπεριφοράς

Προκειμένου να είναι δυνατή η διάγνωση της μανίας, 3 ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα πρέπει να είναι παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε ημέρα και για διάστημα μεγαλύτερο της μιας εβδομάδας. Στην περίπτωση που η διάθεση χαρακτηρίζεται από ευερεθιστότητα, 4 επιπλέον συμπτώματα πρέπει να είναι παρόντα για τη διάγνωση

Τα συμπτώματα του καταθλιπτικού επεισοδίου συμπεριλαμβάνουν:

* Καταθλιπτική διάθεση, άγχος, αίσθηση κενού

* Απελπισία ή απαισιοδοξία

* Αισθήματα ενοχής, αναξιότητας, αβοηθητότητας

* Απώλεια ενδιαφέροντος ή ικανοποίησης από τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που θεωρούνταν προηγουμένως ευχάριστες

* Απώλεια ενέργειας, κόπωση, αίσθηση "επιβράδυνσης"

* Δυσκολία στη συγκέντρωση και τη μνήμη, μειωμένη αποφασιστικότητα

* Ανησυχία ή ευερεθιστότητα

* Διαταραχές του ύπνου

* Διαταραχές της όρεξης

* Χρόνιος πόνος ή άλλα επίμονα σωματικά συμπτώματα που δεν μπορούν να εξηγηθούν παθολογικά

* Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας ή απόπειρες αυτοκτονίας

Προκειμένου να είναι δυνατή η διάγνωση της κατάθλιψης, 5 ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα πρέπει να είναι παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε ημέρα και για διάστημα μεγαλύτερο των 2 εβδομάδων.

Ένα ήπιο ή μέτριας βαρύτητας επεισόδιο μανίας ονομάζεται υπομανία. Πρόκειται για μια αίσθηση ευφορίας, η οποία είναι δυνατό να συνδέεται με ικανοποιητική λειτουργικότητα και αυξημένη παραγωγικότητα. Έτσι, ακόμη κι αν το στενό περιβάλλον του ατόμου μάθει να αναγνωρίζει αυτή τη μεταβολή της διάθεση ως πιθανή διπολική διαταραχή, το ίδιο το άτομο μπορεί να συνεχίσει να αρνείται αυτό το ενδεχόμενο. Ωστόσο, χωρίς τους κατάλληλους θεραπευτικούς χειρισμούς, η υπομανία είναι πιθανό να εξελιχθεί σε σοβαρή μανία ή να μετατραπεί σε κατάθλιψη. Και ας μην ξεχνάμε. Η όποια διάγνωση γίνεται πάντα από ειδικό ψυχικής υγείας.

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ