Φυματίωση: Μια ύπουλη ασθένεια.Πώς μεταδίδεται;

24 Σεπτεμβρίου 2013

“Αυτός έχει το χτικιό μέσα του”. Πριν μερικές δεκαετίες αυτή η φράση προκαλούσε τρόμο. Έτσι έλεγε ο λαός μας για την εποχή εκείνη μία σοβαρή ασθένεια των πνευμόνων: την φυματίωση.

 

Γράφει ο Κυριάκος Δ.Γρηγοριάδης, Παθολογοανατόμος

 

 

 

 

    Για θεραπεία αναζητούσαν τον καθαρό αέρα, το υψόμετρο και υπήρχαν ειδικές κλινικές "τα σανατόρια" που γέμιζαν κόσμο. Η κατάληξη όμως τις περισσότερες φορές - αν όχι όλες-  δεν ήταν ευχάριστη.

    Σήμερα παραμένει μία ευρέως διαδεδομένη νόσος, κατά  περιοχές,     ακόμη  θανατηφόρος, που όμως μπορεί να αντιμετωπιστεί, αφού υπάρχουν φάρμακα που την ελέγχουν και  αντίστοιχα  εμβόλια

    Ο πόνος στο στήθος, ο παραγωγικός παρατεταμένος βήχας, η αιμόπτυση, ο πυρετός, τα ρίγη, η εφίδρωση, η απώλεια όρεξης και η κόπωση αποτελούν τα κυριότερα από τα συμπτώματα που θα οδηγήσουν  τον ασθενή στο γιατρό.

    Υπάρχει  όμως  ένα  ακόμη  μεγαλύτερο  ποσοστό του  πληθυσμού, παγκοσμίως, που έχει  μολυνθεί, όμως  δεν  νοσεί  γιατί  ο  οργανισμός  έχει  αντισώματα είτε από παλιά  επαφή με  νοσούντα είτε  λόγω  εμβολιασμού (BCG). Η Mandoux είναι η κλασσική μέθοδος διερεύνησης  σε  κλινική υποψία  νόσου,  που  αφορά σε ενδοδερμική χορήγηση φυματικής πρωτεΐνης και  διαβάζεται σε 48 ώρες.

    Στην  ειδική  αυτή  φλεγμονώδη  νόσο ένοχος  είναι  ένα  οξεοάντοχο,  ανθεκτικό σχετικά,  μικρόβιο(βακίλλος),  το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης που προσβάλλει κυρίως τον πνεύμονα αλλά μπορεί να εντοπιστεί και σε άλλα όργανα όπως οι λεμφαδένες, το δέρμα, το ουροποιογεννητικό σύστημα, τα οστά, τις αρθρώσεις κ. α.

    Σε ασθενή που νοσεί εκτός από τις αιματολογικές εξετάσεις, την καλλιέργεια πτυέλων, την κλασσική ακτινογραφία, κ.α.  η διάγνωση τίθεται στο μικροσκόπιο κυτταρολογικά και ιστολογικά.   

    Έτσι όταν  αποσταλεί ιστός  από ασθενή που  νοσεί  με φυματίωση,  ο παθολογοανατόμος  στο  χειρουργικό παρασκεύασμα θα  δει  πρώτα  με  το  μάτι  άσπρες  κηλίδες  που  έχουν  αντικαταστήσει  το  φυσιολογικό ιστό,  που  δυσλειτουργεί  και δίνει  αντίστοιχη  συμπτωματολογία.

   

   

    Στο  μικροσκόπιο,  αρχικά  διαπιστώνει ότι ο  φυσιολογικός  ιστός π.χ. του πνεύμονα  ή  του  λεμφαδένα αντικαθίσταται από φλεγμονώδη - κοκκιώδη ιστό που  χαρακτηρίζεται  από την  παρουσία  ειδικού  τύπου κοκκιωμάτων (λευκά στίγματα). Σε  μεγαλύτερη  μεγέθυνση το  κοκκίωμα αποτελείται  από:

  1. πασσαλιδωτή  περιφερική διάταξη  επιθηλιοειδών ιστιοκυττάρων  

  2. κεντρική νέκρωση  τυροειδούς  τύπου

  3. διάσπαρτη παρουσία πολυπύρηνων γιγαντοκυττάρων τύπου  Langhans, και  τέλος

  4. ένα μικρό κόκκινο  μπαστουνάκι που αναγνωρίζεται μόνο  αν  βαφεί  με μια ειδική χρώση την Ziehle Neelsen

                      

Στη  διαφορική  διάγνωση  που  γίνεται  στο  μυαλό  του  Παθολογοανατόμου  μπαίνουν  και  άλλες  κοκκιωματώδεις  νόσοι ειδικού  ή  μη  ειδικού  τύπου (π.χ. σαρκοείδωση, σύφιλη, νόσος εξ ονύχων  γαλής, κ.α.),  όμως  η  παρουσία  του  μυκοβακτηριδίου  σε  συνδυασμό  με την  παρουσία  της  νέκρωσης και των  λοιπών  κλινικοεργαστηριακών  ευρημάτων θέτουν  τη  διάγνωση.

   

Πολλαπλά  συρρέοντα  κοκκιώματα  σε  λεμφαδένα. Διακρίνονται η  κεντρική  νέκρωση  και  τα  διάσπαρτα  πολυπύρηνα  γιγαντοκύτταρα  τύπου  Langhans

H πιο κοινή τεχνική χρώσης οξεάντοχων οργανισμών είναι η χρώση Ziehle Neelsen που χρωματίζει τους οξεάντοχους βακίλους με ένα φωτεινό κόκκινο που ξεχωρίζει σε κυανό περιβάλλον .

Πνευμονικός  ιστός  με  κοκκιώματα(λευκά στίγματα)

    Αφού τεθεί η  διάγνωση θεραπευτικά  σήμερα υπάρχουν ισχυρά  αντιβιωτικά με  μακράς  διάρκειας  αγωγή, όμως η  προληπτική  ιατρική  όπως  έλεγαν  κάποιοι  πολύ  παλιοί  παππούδες  μας είναι  αυτή  που μας  προστατεύει  και  μας  σώζει.   

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ