Διαζύγιο: Πώς να προστατεύσεις το παιδί σου

9 Οκτωβρίου 2013

Θα αναφερθώ περιληπτικά στο φαινόμενο του διαζυγίου, την συχνά επώδυνη διαδικασία που καλείται να βιώσει ένα παιδί, τι μπορεί να σημαίνει για αυτό, τους φόβους και τις ανησυχίες του και τέλος θα αναφερθώ στο τι μπορεί να κάνει όχι μόνο ο σύμβουλος/ ψυχολόγος αλλά και ο γονιός και κάθε άμεσα εμπλεκόμενος, όπως φίλοι και συγγενείς.

Γράφει η ψυχολόγος- ψυχοθεραπεύτρια, Έρα Μουλάκη 

 

Και σκοπίμως αναφέρομαι στην ευρύτερη οικογένεια, γιατί συχνά οι γονείς αποδεικνύονται είτε ανεπαρκείς είτε υπερφορτωμένοι με τα δικά τους προβλήματα για να εκτελέσουν τις γονεϊκές τους υποχρεώσεις. Έτσι, υπάρχει μια αλυσίδα ανθρώπων, συγγενών, φίλων, δασκάλων, συμβούλων που έρχονται σε επαφή με τον παιδί και μπορούν να το βοηθήσουν.

Γιατί αυτό που κρύβεται πίσω από οποιαδήποτε πρόταση, οδηγία ή πιθανή παρέμβαση, είναι ένα βαθύ νοιάξιμο και ενδιαφέρον για συμπαράσταση στο παιδί που καλείται να αντιμετωπίσει μια ιδιαίτερα κρίσιμη κατάσταση, όπως αυτή του διαζυγίου που δυστυχώς πολλές φορές μπορεί να αποβεί τραυματική για την μετ' έπειτα πορεία του.

Το διαζύγιο κάποιες φορές είναι καλό και αποτελεί ένα καινούργιο ξεκίνημα, κάποιες φορές είναι κακό, βιώνεται σαν απειλή, σαν τέλμα ή σαν το τέλος, πάντα όμως προϋποθέτει δραστικές αλλαγές στη ζωή των ανθρώπων.

♦ Στατιστικά Στοιχεία

Μέχρι πριν λίγα χρόνια, και αναφέρομαι στον Ελλαδικό κυρίως χώρο, το διαζύγιο αντιμετωπίζονταν σαν η εξαίρεση στον κανόνα και ελάχιστες έρευνες είχαν διεξαχθεί. Τα τελευταία όμως χρόνια υπήρξε μια έξαρση του φαινομένου, όπου οι αριθμοί των διαζυγίων είχαν κατακόρυφη αύξηση, που μόλις πρόσφατα φαίνεται κάπως να ανακόπηκε. 

Υπήρχε λοιπόν μεγάλη επιφύλαξη και σκεπτικισμός, σχετικά με τον βαθμό  προσαρμογής των παιδιών χωρισμένων γονιών, πόσο ευτυχισμένα μπορούν να είναι  στην μετέπειτα ζωή τους, πόσο ολοκληρωμένα και πόση αυτοπεποίθηση θα έχουν.

Τελευταίες έρευνες στο χώρο της ψυχολογίας και της συμβουλευτικής όμως φέρνουν  νέα δεδομένα, βάση των οποίων αφ' ενός το κάθε παιδί έχει τον δικό του τρόπο αντίδρασης, όχι μόνα απέναντι στο διαζύγιο αλλά και σε κάθε κρίσιμη φάση της ζωής του και οποιαδήποτε πρόβλεψη για το πώς πιθανόν να αντιδράσει είναι μάταιη, και  εφ' εταίρου και πιο σημαντικό, οι έρευνες αυτές δείχνουν ότι ο τρόπος με τον  οποίο οι γονείς αντιμετωπίζουν το διαζύγιο τους, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα του πως τα παιδιά τους θα βιώσουν όχι μόνο την φάση του διαζυγίου αλλά και την  περαιτέρω ζωή τους.

 Πολλοί συγκρίνουν το διαζύγιο με το θάνατο, δεδομένου ότι είναι μια μορφή  απώλειας. Για την οικογένεια με παιδιά, ένα διαζύγιο σηματοδοτεί μια σειρά αλλαγών  όχι μόνο εσωτερικών· ψυχολογικών ή συναισθηματικών αλλά και εξωτερικών· μετακινήσεις, αλλαγή καθημερινών δραστηριοτήτων κτλ.

Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι το διαζύγιο είναι μια συνειδητή επιλογή και παρά την αναστάτωση που επιφέρει, εμπεριέχει και την έννοια της θετικής αλλαγής και  έκβασης των πραγμάτων.

Σε αντίθεση λοιπόν με την απώλεια, ο βασικό σκοπός του διαζυγίου είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής σε επίπεδο σχέσεων και εδώ να τονίσω ότι δεν αναφέρομε μόνο στο ζευγάρι αλλά και στα παιδιά αν υπάρχουν.

♦ Πως βιώνουν τα παιδιά το διαζύγιο;

Είναι κοινός τόπος και κανείς δεν το αμφισβητεί, ότι κάθε παιδί που οι γονείς του χωρίζουν, βιώνει πολύ έντονα και απειλητικά συναισθήματα θυμού, αποξένωσης, μοναξιάς, ενοχής, απώλειας, αλλά και θρήνου.

Αν υποθετικά υπάρχει κάποια στιγμή που να θεωρείται, όχι μόνο επιθυμητό αλλά και αναγκαίο, οι γονείς να δούνε τον κόσμο μέσα από τα μάτια του παιδιού τους, αυτή, είναι η στιγμή του διαζυγίου. Δυστυχώς όμως, τη στιγμή που οι γονείς βιώνουν μία ιδιαίτερα κρίσιμη και στρεσογόνα κατάσταση για αυτούς, είναι η στιγμή που τα παιδιά τους, χρειάζονται την βοήθεια και συμπαράσταση τους περισσότερο.

Είναι πράγματι πολύ δύσκολο, μια και μιλάμε για πρόβλεψη, να προβλέψει κανείς τις αντιδράσεις ενός παιδιού απέναντι σε ένα επικείμενο διαζύγιο. Αλλά ακόμα και αν το καταφέρναμε αυτό, δεν θα ξέρουμε πάντα τι σημαίνει ή τι συμβολίζει για το παιδί η κάθε του πράξη.

Ένας από τους λόγους που τα παιδιά είναι τόσο ευαίσθητα στο διαζύγιο, είναι γιατί τινάζει κυριολεκτικά στον αέρα ότι αποτελεί για αυτά τον κόσμο ολόκληρο. Την οικογένεια τους, δυναμιτίζοντας τα στηρίγματα ζωής που έχουν, τη σχέση τους με τους γονείς. Εδώ υπάρχει μια αναλογία στην ηλικία· όσο πιο μικρό είναι ένα παιδί, τόσο πιο ευαίσθητο είναι, χωρίς να εννοηθεί ότι ένα ενήλικο παιδί θα βιώσει "ελαφρά" τη διαδικασία του διαζυγίου.

Τα παιδιά συχνά προσπαθώντας να εκλογικεύσουν ότι συμβαίνει λογικά, υποθέτουν ότι "εφόσον μπορεί να φύγει ένας γονιός, κάποια στιγμή μπορεί να φύγει και ο άλλος" και μαζί μ' αυτούς η αγάπη που εισπράττουν απο την εκτεταμένη οικογένεια όπως τις γιαγιάδες και τους παππούδες, θείες, θείους κτλ. Μερικά παιδιά φτάνουν να αμφισβητήσουν και την αγάπη των ίδιων των γονιών τους, αν και μετά το διαζύγιο θα συνεχίσουν να είναι οι γονείς τους.

Όσο και αν αυτά ακούγονται παράλογα για τα παιδιά αποτελούν άμεσες απειλές που παίρνουν τεράστιες διαστάσεις και γιγαντώνονται στο μυαλό τους, πράγμα που συχνά τα κάνει να φέρονται επιθετικά, αμήχανα, να γυρνάν σε προηγούμενα στάδια  ανάπτυξης (regression) όπως για παράδειγμα παιδιά μικρής ηλικίας αρχίζουν να μιλούν ξανά μωρουδιακά και να απαιτούν έντονα την άμεση προσοχή των γονιών τους, πράγμα που υποδηλώνει τον φόβο μην εγκαταλειφθούν από τον έναν ή και τους δύο γονείς.

Τα παιδιά, όλων των ηλικιών, έχουν ανάγκη να αισθάνονται ασφάλεια μέσα στον κόσμο που ζουν, να γνωρίζουν ότι όπως ήταν τα πράγματα χτες και όπως είναι σήμερα, θα παραμείνουν και αύριο και μεθαύριο. Ένα παιδί που δεν αισθάνεται την αυτοπεποίθηση ότι έχει μια σίγουρη βάση, ένα ασφαλές σπίτι απο το οποίο θα μπορεί να απομακρύνεται για να πειραματιστεί και στο οποίο θα μπορεί πάντα να επιστρέφει για να βρει ασφάλεια, δεν μπορεί να αναπτυχθεί σωστά: βιολογικά, συναισθηματικά κοινωνικά.

Για κάθε παιδί, η οικογένεια αποτελεί τον κόσμο όλο. Μόνο οι γονείς έχουν τόση δύναμη και τόση αίγλη στα μάτια ενός παιδιού, κοντά στους οποίους το παιδί έχει το αίσθημα του "ανήκειν". Ακόμα και όταν τα παιδιά μεγαλώσουν και αρχίζουν να απομακρύνονται από την οικογένεια και να κάνουν την δική τους επανάσταση, συνεχίζουν να ορίζουν τον εαυτό του σε σχέση πάντα με την οικογένεια, και αποτελεί πάντα σημείο αναφοράς.

♦ Συναισθήματα και παιδί

Για ένα παιδί τα συναισθήματα του θυμού, της ενοχής, της λύπης, του πόνου, της ντροπής, της απόγνωσης όχι μόνο είναι πρωτόγνωρα αλλά δεν έχει πιθανόν κανένα διαμορφωμένο τρόπο χειρισμού και αντιμετώπισης τους. Είναι λογικό μ' αυτά τα έντονα συναισθήματα που το κατακλύζουν συχνά να αισθάνεται σύγχυση, χαμένο και αβοήθητο.

Και δυστυχώς, όπως ξαναείπα, τι αυτή στιγμή που τα παιδιά έχουν περισσότερη ανάγκη της βοήθειας και συμπαράστασης των γονιών τους, είναι η στιγμή που οι γονείς είναι λιγότερο διαθέσιμοι, λόγο των δικών τους προβλημάτων και συναισθηματικών αλλαγών και φορτίσεων που βιώνουν.

Η οικογένεια είναι μια κοινωνική δομή που συνεχίζει να υπάρχει και μετά τη νόμιμη διάλυση της. Σύμφωνα με τον Martin Herbert "εάν δεν μπορούμε να πετύχουμε στο γάμο μας, τουλάχιστον ας πετύχουμε στο διαζύγιο μας…για χάρη των παιδιών."

Τα παιδιά που βιώνουν έναν χωρισμό, που συνήθως προηγείται αρκετά χρόνια τουδιαζυγίου και είναι αυτός που πλήττει τα παιδιά, συνειδητοποιούν ότι οι διαπροσωπικές σχέσεις κοινωνικού χαρακτήρα δεν διαρκούν για πάντα και βιώνουν αυτό το άγχος του αποχωρισμού και θρηνούν για την απώλεια.

Τα παιδιά για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα τρέφουν την κρυφή ελπίδα της επανασύνδεσης των γονιών τους, παράλληλα με τις ζωηρές φαντασιώσεις σχετικά με  την εγκατάλειψη και τον θάνατο των γονιών, πράγμα που δείχνει την αγωνία και τον φόβο τους.

Πρέπει να έχουμε υπ' όψιν ότι τα παιδιά συχνά εκφράζουν τα συναισθήματα τους μέσα από την συμπεριφορά τους.

Μετά τις αρχικές αυτές αντιδράσεις, που μπορεί και να συνεχίζουν να υπάρχουν στο παρασκήνιο, τα παιδιά βιώνουν θυμό, άγχος, φοβίες και διαταραχές της ταυτότητας τους, καθώς και πολύ μοναξιά.

Τα παιδιά μικρότερης ηλικίας, τείνουν να κρύβουν την θλίψη και τον πόνο τους, να καταφεύγουν στο παιχνίδι αλλά και σε μία προσωπική απομόνωση και μια αδιαφορία που υποδηλώνει θυμό. Χωρίς βέβαια να αποκλείονται ξεσπάσματα θυμού.

Στα μεγάλα παιδιά ο θυμός υπάρχει εντονότερος και εκφράζεται πιο οργανωμένος και προσανατολίζεται κυρίως προς τον γονέα με τον οποίο ζει μαζί. 

 

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Νέα επίθεση του ISIS αναμένει η ΕΕ
Τα νέα της ημέρας
11:39 Νέα επίθεση του ISIS αναμένει η ΕΕ