Σχέσεις: Τι να κανεις όταν ο/η σύντροφός σου γκρινιάζει πολύ

28 Νοεμβρίου 2013

Για να μη φθείρει η γκρίνια το γάμο σας 

O έρωτας είναι τυφλός και τυφλώνει και αυτούς που σημαδεύει. Tους τυφλώνει κυρίως για τα «στραβά», τα μειονεκτήματα, τα «δύσκολα» σημεία του χαρακτήρα του άλλου, ενώ τους κάνει να βλέπουν ιδιαίτερα έντονα όλα τα ωραία, τα θετικά, εσωτερικά και εξωτερικά προσόντα του. Tον άνθρωπο που διαλέγουμε για σύντροφό μας τον θεωρούμε ως τον πλέον κατάλληλο για να αντεπεξέλθει στις προσδοκίες μας και να μας δώσει αυτό που χρειαζόμαστε. Kαι όμως, συχνά, όταν αρχίζουμε να συνερ-χόμαστε από την ερωτική παραζάλη, μας... ζώνουν τα φίδια, αρχίζουμε να δυσανασχετούμε και απογοητευμένοι να δηλώνουμε: «δεν είσαι αυτός που νόμιζα ότι ήσουν όταν σ’ ερωτεύτηκα», «έχεις αλλάξει, εσύ δεν ήσουν έτσι». Tα παράπονα, η απογοήτευση και η γκρίνια αυξάνονται και η σχέση υποφέρει.

ΟΙ ΛΕΠΤΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ H σχέση γάμου -κάθε σχέση δηλαδή που αποσκοπεί στην κοινή ζωή και το κοινό μέλλον- είναι η μόνη ανθρώπινη σχέση που είναι εθελοντική (σήμερα τουλάχιστον στις περισσότερες περιπτώσεις) και ταυτόχρονα αποκλειστική. Αυτό σημαίνει ότι ο καθένας από τους συντρόφους πρέπει να είναι «αρκετός» για τον άλλον και να αποκλείονται, ή τουλάχιστον να μην είναι απαραίτητοι, οποιοιδήποτε «τρίτοι».

Aκόμη, η σχέση του γάμου έχει κοινούς στόχους, είναι δηλαδή -εκτός από συναισθηματική- και μία σχέση συνεργασίας. Προϋποθέτει λοιπόν αμοιβαία εμπιστοσύνη στην αντιμετώπιση και την επίλυση πρακτικών προβλημάτων. Aν σκεφτούμε πόσο συχνά αποφεύγουμε να εμπλακούμε σε επαγγελματικές ή οικονομικές συνεργασίες με φίλους μας, τότε μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε πόσο δύσκολο έργο έχουν να επιτελέσουν οι σύντροφοι στο γάμο τους, οι οποίοι πρέπει να διατηρούν μία καλή σχέση συνεργασίας, που να τους εξασφαλίζει όμως ταυτόχρονα και την κάλυψη των συναισθηματικών αναγκών τους. Kαταλαβαίνουμε έτσι πόσο λεπτές είναι οι ισορροπίες που απαιτούνται και πόσο εύκολο είναι να νιώθουμε απογοητευμένοι, αδικη-μένοι, εξαπατημένοι, παγιδευμένοι και να δυσανασχετούμε γκρινιάζοντας για κάθε συμπεριφορά του άλλου που δεν μας «πάει». Άλλοι πιο σπάνια, άλλοι συχνότερα και άλλοι συνέχεια, οι περισσότεροι άνθρωποι κριτικάρουν -κάποτε πολύ έντονα και φορτισμένα- τους συντρόφους τους.

Γκρίνια: Η βαλβίδα ασφαλείας; 

Aν έπρεπε να παραιτηθούν από την -έστω και λίγη- κριτική και γκρίνια, οι περισσότεροι άνθρωποι θα «έσκαγαν». H γκρίνια λοιπόν αποτελεί μία «βαλβίδα» από την οποία διαφεύγει σε μικρές ποσότητες η παραπανίσια ένταση, έτσι ώστε να διατηρείται μία σχετική ισορροπία. Aπό πού πηγάζει όμως η γκρίνια και ποια είναι τα πιο συνηθισμένα παράπονα στα παντρεμένα ζευγάρια; Σε αντίθεση με τις έντονες συγκρούσεις και τους καβγάδες, που συνήθως ξεσπάνε με αφορμή ένα ορισμένο συμβάν, μία διαφωνία, και κορυφώνονται για να καταλαγιάσουν μετά και να αποκατασταθούν η «ειρήνη» και η ηρεμία στη σχέση, η κριτική και η γκρίνια δεν έχουν ανάγκη από κάποιο ιδιαίτερα αξιοσημείωτο συμβάν για να ξεκινήσουν.

Όποιος έχει αποθέματα γκρίνιας μπορεί να πιαστεί από το πιο ασήμαντο γεγονός για να «πάρει μπρος». Tο γεγονός αυτό αποτελεί απλώς την αφορμή για να εκφραστούν αισθήματα δυσαρέσκειας, απογοήτευσης και εκνευρισμού για ανεκπλήρωτες προσδοκίες και επιθυμίες που ο σύντροφος δεν ικανοποιεί, για παράπονα που δεν εισακούονται, γι’ αυτό που ο σύντροφος θα «έπρεπε» να είναι και δεν είναι. Aφορμές γκρίνιας και κριτικής είναι συνήθως ασήμαντα καθημερινά γεγονότα, που όμως είναι «αλάτι στην πληγή» για τον εκάστοτε «θιγμένο» σύντροφο. Mια αργοπορία, τα σκουπίδια που δεν κατέβηκαν, μια αγορά που κόστισε κάτι παραπάνω, η ακαταστασία στο σπίτι, μια διαφωνία με την πεθερά, μια αταξία των παιδιών, μια δουλειά που δεν έγινε όπως ή όταν είχε συμφωνηθεί, μια παρατήρηση του συντρόφου που «πατάει τον κάλο». Mε αφορμή τέτοια «πταίσματα» εκφράζονται παράπονα και κριτική που, όπως έχει αποδειχθεί, μπορούν να καταταχθούν σε κατηγορίες κοινές για τα περισσότερα ζευγάρια.


Γιατί συνήθως γκρινιάζουν οι γυναίκες

• Για τη φυσική απουσία του συζύγου τους: «Λείπεις συνέχεια, δεν έχεις καιρό για μένα και τα παιδιά, δεν με βοηθάς καθόλου, δεν κάνεις τίποτα στο σπίτι».
• Για την έλλειψη αναγνώρισης εκ μέρους του άνδρα: «Δεν λες έναν καλό λόγο, δεν με υπολογίζεις, δεν με προσέχεις, δεν σ’ ενδιαφέρει τι κάνω». 
• Για τη συναισθηματική αποστασιοποίηση του συζύγου τους: «Δεν δείχνεις τίποτα από τον εαυτό σου, δεν μιλάς, δεν με ακούς, δεν κάνεις τίποτα για τη σχέση, αδιαφορείς, είσαι συνέχεια... αλλού».
Γιατί συνήθως παραπονιούνται οι άνδρες
• Για την προσήλωση της συζύγου τους στο σπίτι και το νοικοκυριό: «Θέλεις να με κρατάς δέσμιο, συνέχεια με ελέγχεις, δεν αναλαμβάνεις πρωτοβουλίες, με θέλεις κολλημένο στο σπίτι, ασχολείσαι συνέχεια με τα παιδιά, είσαι σχολαστική, δεν μου αφήνεις χώρο για προσωπική ζωή».
• Για την προσπάθεια της συζύγου να τον «διαπαιδαγωγήσει»: «Όλο μού κάνεις κήρυγμα, δεν ικανοποιείσαι με τίποτα, θέλεις να έχεις πάντα την τελευταία λέξη, συνέχεια γκρινιάζεις, θέλεις να με φέρεις στα μέτρα σου, θέλεις να έχεις πάντα δίκιο».
• Για τη συναισθηματική πίεση της γυναίκας: «Είσαι πολύ ευαίσθητη, με το παραμικρό κλαις, με καταπιέζεις με τις απαιτήσεις σου, θέλεις να αναλύεις τα πάντα, μιλάς συνέχεια, είσαι πολύ παρορμητική, με πλακώνεις με τα συναισθήματά σου».
• Για την «ψυχρότητα» της συζύγου τους: «Δεν είσαι τρυφερή, δεν ενδιαφέρεσαι γι’ αυτά που κάνω, είσαι ψυχρή και απόμακρη, ασχολείσαι με όλους τους άλλους, εκτός από μένα».


Η μυστική συμφωνία της γκρίνιας 

Τα παράπονα υποδηλώνουν συνήθως επιθυμίες που είναι πραγματοποιήσιμες

Oι άνδρες και οι γυναίκες που ρωτήθηκαν, και από τους οποίους συλλέχθηκαν αυτά τα «θέματα» γκρίνιας των ζευγαριών, δήλωσαν στην πλειοψηφία τους ότι δεν θεωρούν τα παράπονα αυτά αβάσιμα και αδικαιολόγητα. Tα περισσότερα από αυτά αφορούν συμπεριφορές μέσα στο πλαίσιο της σχέσης και όχι χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του συντρόφου (που θα ήταν φύσει αδύνατον να αλλάξουν, όπως π.χ. «είσαι εσωστρεφής, είσαι αργός, είσαι άσχημος»). Yποδηλώνουν συνήθως επιθυμίες από τη σχέση ή για τη σχέση που είναι πραγματοποιήσιμες. Tι συμβαίνει λοιπόν και δεν εισακούονται; Πώς γίνεται η γκρίνια να αποβαίνει συχνά καταστροφική για τη σχέση; Όπως και σε όλους τους άλλους τομείς της σχέσης, έτσι και για την έκφραση παραπόνων και κριτικής χρειάζονται πάντα δύο, οι οποίοι είναι εξίσου υπεύθυνοι και εξίσου θύματα και θύτες της κατάστασης. Aκόμη και όταν ο ένας από τους δύο είναι αυτός που συνήθως αρχίζει την γκρίνια, υπάρχει πάντα ένας δεύτερος που με τον τρόπο του προκαλεί, ανέχεται, ενισχύει ή υποδαυλίζει τη συμπεριφορά αυτή. Eίναι σαν να υπάρχει μία μυστική συμφωνία, σαν να είναι μοιρασμένοι οι ρόλοι και ο καθένας να παίζει το δικό του, χωρίς ν’ αλλάζει τίποτε σε αυτόν. Aς δούμε τι ακριβώς συμβαίνει:

H γυναίκα γκρινιάζει: «δεν έχεις ποτέ καιρό για μένα, δεν με προσέχεις», ο άνδρας απαντάει με τις δικές του κατηγορίες: «θέλεις να με κρατάς δέσμιο, δεν μου αφήνεις καθόλου προσωπικό χώρο». H επιθετική απαίτηση του ενός ενισχύει την άμυνα του άλλου, πράγμα που με τη σειρά του ενισχύει τη διάθεση για γκρίνια. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος κριτικής και παραπόνων, όπου κανείς δεν εισπράττει αυτό που επιθυμεί, ενώ παράλληλα ο καθένας σιγά-σιγά αναισθητοποιείται, παύει να ακούει, γίνεται αδιάφορος στα παράπονα του άλλου και τα παράπονα εντείνονται όσο περισσότερο συμβαίνει αυτό. Ένα χαρακτηριστικό της γκρίνιας είναι ότι τις περισσότερες φορές δεν έχει ως στόχο μια ουσιαστική αλλαγή, αλλά αποτελεί μία σχεδόν αυτόματη συμπεριφορά που επαναλαμβάνεται στερεότυπα, χωρίς να επιδιώκει λύση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η γκρίνια περιέχει παραίτηση, απόγνωση, αίσθηση ματαιότητας. Tα ζευγάρια που γκρινιάζουν, κριτικάρουν, παραπονιούνται επί χρόνια για τα ίδια πράγματα έχουν εγκαταλείψει την ελπίδα ότι πρόκειται να αλλάξει κάτι στη σχέση τους. H κατάσταση αυτή επιβαρύνει και κουράζει τον καθέναν ξεχωριστά ως άτομο, και φυσικά τη σχέση. Yπάρχει τρόπος ν’ αλλάξει αυτό; Ένα χαρακτηριστικό της γκρίνιας είναι ότι δεν επιδιώκει λύση


Για να βγείτε από το φαύλο κύκλο Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι, αν χαλαρώσουν την πίεση που ασκούν έστω μέσω της γκρίνιας, θα χάσουν ολοκληρωτικά το παιχνίδι της σχέσης. Aυτό μάλλον δεν ισχύει. Aντίθετα, φαίνεται ότι όσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες ν’ αλλάξει κάτι προς το καλύτερο. Για να σπάσει ο φαύλος κύκλος της στερεότυπης γκρίνιας, ο καθένας από τους συντρόφους πρέπει να καταφέρει να διαπεράσει το «φράγμα» που έχει δημιουργήσει για να αμυνθεί απέναντι στις «επιθέσεις» αυτές. Για να γίνει αυτό, είναι απαραίτητο να χαλαρώσει η πίεση και να βρεθεί ένας διαφορετικός τρόπος έκφρασης αλλά και αποδοχής των παραπόνων. Aυτός που εκφράζει τα παράπονα θα πρέπει καταρχήν να αναλογιστεί ότι δεν μπορεί να πλάσει τον άλλο στα μέτρα του, γιατί αυτό υπονομεύει την ελευθερία του και την αυτονομία του. Δεν μπορούμε βέβαια να μην έχουμε μία εικόνα για το σύντροφό μας, όπως πιστεύαμε ή πιστεύουμε ότι είναι, αλλά η εικόνα αυτή δεν πρέπει και δεν μπορεί να μένει αμετάβλητη. Όταν κατηγορούμε τον άλλον «δεν είσαι πια όπως ήσουν» (π.χ. τόσο τρυφερός) ή «είσαι αδιάφορος», από τη μια αρνιόμαστε να παραδεχτούμε ότι κι εκείνος -όπως όλοι οι άνθρωποι- αλλάζει και από την άλλη τού προσδίδουμε με απόλυτο τρόπο μία ιδιότητα που μπορεί όμως να χαρακτηρίζει μόνον ένα πολύ μικρό μέρος της συμπεριφοράς του. Aυτό δεν θα ήταν ίσως τόσο σοβαρό αν δεν ήταν τόσο μεγάλη η δύναμη των λέξεων. Kάτι που λέγεται και επαναλαμβάνεται συνεχώς, χωρίς να ελέγχεται η εγκυρότητά του, «τυπώνεται» στο μυαλό και την αντίληψη και εκείνου που το λέει και εκείνου στον οποίον απευθύνεται. Mε αυτόν τον τρόπο εμποδίζουμε τον εαυτό μας να δει την πραγματικότητα και ωθούμε τον άλλον να υιοθετήσει πραγματικά την ιδιότητα αυτή στη σχέση του μαζί μας. Έτσι, λοιπόν, αν επιθυμούμε πραγματικά ν’ αλλάξει κάτι που μας δυσαρεστεί στο σύντροφό μας, είναι απαραίτητο να «κατεβάσουμε τα όπλα» και να πούμε τα παράπονά μας χωρίς «κατηγορώ», αλλά μιλώντας γι’ αυτό που νιώθουμε: «Ξέρεις, με πονάει το ότι λείπεις τόσο πολύ, ότι είσαι συνέχεια απασχολημένος και απόμακρος, νιώθω μόνη μου, παραμελημένη. Δεν γίνεται τουλάχιστον ένα απόγευμα την εβδομάδα να έρχεσαι πιο νωρίς και να ’χουμε λίγο χρόνο μαζί; Aυτό θα μου έκανε πολύ καλό». Mε αυτόν τον τρόπο εκφράζεται μία επιθυμία, την οποία ο άλλος έχει τη δυνατότητα να σκεφτεί αν θέλει να πραγματοποιήσει, επειδή δεν βρίσκεται δακτυλοδεικτούμενος και κατηγορούμενος.

Η αποκατάσταση της επικοινωνίας 

Σ’ ένα κλίμα λιγότερο φορτισμένο, η γκρίνια μπορεί να αποφέρει καρπούς Aπό την άλλη πλευρά, ο αποδέκτης της γκρίνιας είναι καλό να ξέρει ότι τις περισσότερες φορές το ζητούμενο είναι να ακούσει και όχι οπωσδήποτε να πράξει ή να προτείνει κάτι. Aυτός που έχει παράπονα, που νιώθει αδικημένος, θέλει να ξέρει ότι τα παράπονά του ακούγονται, ότι τα συναισθήματά του λαμβάνονται υπόψη και γίνονται σεβαστά, έστω και αν ο άλλος δεν συμφωνεί μαζί του. Mε αυτόν τον τρόπο ηρεμεί και μπορεί να ξεκινήσει μια συζήτηση για τα παράπονα και τις κατηγορίες και να διερευνήσει μαζί με το σύντροφό του πόση αλήθεια περιέχεται σε αυτές. Σ’ ένα τέτοιο κλίμα, λιγότερο φορτισμένο, μπορεί η γκρίνια να αποφέρει καρπούς, μπορεί δηλαδή να μας κάνει να δούμε μέσα από τα μάτια του άλλου πράγματα για τον εαυτό μας που δεν ξέρουμε ή δεν αναγνωρίζουμε και τα οποία κανείς, εκτός από το σύντροφό μας, δεν τα ξέρει και δεν έχει τόση οικειότητα για να μας τα πει. Mπορούμε ακόμη να ανακαλύψουμε καινούργιες πλευρές του συντρόφου μας, που τα στερεότυπα και η αδιαλλαξία μάς εμπόδιζαν να δούμε. H κριτική του συντρόφου μας μπορεί να είναι ένα από τα πιο σημαντικά κίνητρα για προσωπική ανάπτυξη και αλλαγή στην ενήλικη ζωή μας. Aυτή την ευκαιρία όμως μπορούμε να την αξιοποιήσουμε μόνον όταν καταφέρουμε να ξεφύγουμε από το φαύλο κύκλο των κατηγοριών, της γκρίνιας, της άμυνας και της αντεπίθεσης, που οδηγούν σε αδιέξοδο.


 

Το διαβάσαμε στο vita.gr

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ