Εγκεφαλικό επεισόδιο. Όλες οι νέες τεχνικές για την πρόληψη του

13 Φεβρουαρίου 2014


Στον Ελληνικό χώρο εμφανίζονται κάθε χρόνο περισσότερα από 30.000 νέα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ), αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες αιτίες αναπηρίας στη χώρα μας. Η συντριπτική πλειοψηφία τους (>80%) είναι ισχαιμικής αιτιολογίας.

 

Γράφουν οι ιατροί καρδιολόγοι Κώστας Τούτουζας, Γιώργος Μπενέτος

Δύο από τα βασικά αίτια που προκαλούν τα ισχαιμικά ΑΕΕ είναι: α) η κολπική μαρμαρυγή, που προδιαθέτει στο σχηματισμό θρόμβων στην καρδιά και β) η αθηρωματική νόσος των καρωτίδων, των αρτηριών δηλαδή που αιματώνουν το μεγαλύτερο μέρος του εγκεφάλου.

Η σύγχρονη ιατρική έρευνα προσανατολίζεται κυρίως στην πρόληψη των νοσημάτων, καθώς αυτή έχει αποδειχθεί ότι έχει το μέγιστο όφελος τόσο για τον ασθενή όσο και για τη δημόσια υγεία. Η έγκαιρη αναγνώριση λοιπόν των ασθενών υψηλού κινδύνου για ισχαιμικό ΑΕΕ και η λήψη των κατάλληλων μέτρων για την πρόληψή τους αποτελούν πρωταρχικούς στόχους σε αυτή τη προσπάθεια. Ας δούμε τα αίτια πιο αναλυτικά:

Α) Η κολπική μαρμαρυγή είναι η πιο συχνή καρδιακή αρρυθμία και είναι υπεύθυνη για το 20-30% των ισχαιμικών ΑΕΕ. Ο συνολικός κίνδυνος εμφάνισης ΑΕΕ κυμαίνεται περί το 5% ανά έτος, δηλαδή είναι 5-6 φορές μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο κίνδυνο σε ασθενείς αντίστοιχης ηλικίας χωρίς κολπική μαρμαρυγή. Ο συνηθέστερος μηχανισμός πρόκλησής τους είναι ο σχηματισμός θρόμβων στο ωτίο του αριστερού κόλπου της καρδιάς, οι οποίοι στη συνέχεια με την κυκλοφορία του αίματος μετακινούνται και προκαλούν απόφραξη κάποιου αρτηριακού κλάδου στον εγκέφαλο (εμβολή). Για το λόγο αυτό, οι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή πρέπει να παίρνουν αντιπηκτικά φάρμακα από του στόματος, τα οποία μειώνουν τον κίνδυνο ΑΕΕ μέχρι και 70%. Η πιο σημαντική επιπλοκή, όμως, των από του στόματος αντιπηκτικών, είναι η αιμορραγία. Οι παράγοντες που προδιαθέτουν σε αιμορραγίες οφειλόμενες στα από του στόματος αντιπηκτικά είναι: το ιστορικό ΑΕΕ, μη καλή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, μη σωστή ρύθμιση της αντιπηκτικής αγωγής και η αυξημένη ηλικία.

Εναλλακτικά, για τους ασθενείς που δεν δύνανται να πάρουν αντιπηκτικά (επειδή π.χ έχουν προηγούμενο ιστορικό εγκεφαλικής αιμορραγίας ή κάποια αιμορραγική διάθεση) είναι πλέον δυνατή η σύγκλειση του ωτίου του αριστερού κόλπου διαδερμικά. Με ειδική συσκευή που τοποθετείται στο ωτίο της καρδιάς διαμέσου της μηριαίας φλέβας, πετυχαίνεται ουσιαστικά το σφράγισμα του σημείου που σχηματίζονται συχνότερα οι θρόμβοι, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο για εγκεφαλικό, ενώ ο ασθενής δεν χρειάζεται να πάρει αντιπηκτική αγωγή. Με τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα φαίνεται ότι η πρωτοποριακή αυτή τεχνική είναι ασφαλής και αποτελεσματική. Παρόλα αυτά απαιτούνται επιπλέον δεδομένα ασφάλειας για να εδραιωθεί. Για αυτό το λόγο, με βάση τις πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, η τεχνική αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο σε ασθενείς που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για ΑΕΕ και έχουν αντένδειξη να λάβουν αντιπηκτικά. Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφερθεί ότι στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο έχει αρχίσει να εφαρμόζεται η διαδερμική σύγκλειση του ωτίου με τη χρήση της συσκευής Watchman, μίας από τις δύο συσκευές που κυκλοφορούν διεθνώς και είναι εγκεκριμένες για χρήση για αυτό το σκοπό.

Β) Η αθηρωματική νόσος των καρωτίδων είναι υπεύθυνη για το 20-40% των ισχαιμικών ΑΕΕ. Η κύρια απεικονιστική μέθοδος για την ανίχνευση αθηρωματικών αλλοιώσεων στις  καρωτίδες είναι το υπερηχογράφημα. Η ένδειξη για χειρουργική επέμβαση στις καρωτίδες (ενδαρτηρεκτομή-με στόχο πάντα την πρόληψη των ΑΕΕ) τίθεται επί στενώσεως πάνω από 50% σε ήδη συμπτωματικούς ασθενείς και  πάνω από 60% σε ασυμπτωματικούς. Εντούτοις, η μέθοδος αυτή δεν επιτρέπει την εκτίμηση των λειτουργικών χαρακτηριστικών των πλακών, που τις καθιστούν υψηλού κινδύνου για ρήξη («ευάλωτες») και κατά συνέπεια μετακίνηση αθηρωματικού υλικού με την κυκλοφορία του αίματος και εμβολή κάποιου αρτηριακού κλάδου στον εγκέφαλο. Επιπλέον, οι περισσότεροι ασθενείς με νευρολογικά συμπτώματα παρουσιάζουν στενώσεις μικρότερες από 50%. Αντίθετα, η πλειοψηφία των ασυμπτωματικών ασθενών έχουν υψηλού βαθμού στένωση. Διαφαίνεται συνεπώς η ανάγκη καθορισμού επιπρόσθετων παραμέτρων χαρακτηρισμού και κατηγοριοποίησης των αθηρωματικών πλακών με σκοπό την αναγνώριση αυτών που είναι υψηλού κινδύνου.

Το τελευταίο διάστημα έχει αναπτυχθεί από την Α’ Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Boltonτης Αγγλίας μια νέα μέθοδος μη επεμβατικής εκτίμησης των λειτουργικών χαρακτηριστικών των αθηρωματικών πλακών των καρωτίδων, μέσω της ακτινομετρίας μικροκυμάτων. Πρόκειται για μια αναίμακτη μέθοδο καταγραφής της θερμοκρασίας σε βάθος μέχρι περίπου 10 mm που εκλύεται από τους ανθρώπινους ιστούς. Η εκτέλεση των μετρήσεων είναι απλή, ανώδυνη και τελείως ακίνδυνη.

Από πρόσφατες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, διαπιστώθηκε ότι αθηρωματικές πλάκες ασθενών με σοβαρή στένωση καρωτίδας, που υποβλήθηκαν σε ενδαρτηρεκτομή και εμφάνιζαν «ευάλωτα» χαρακτηριστικά στην ιστολογία, εμφάνιζαν και υψηλές θερμοκρασίες στην ακτινομετρία μικροκυμάτων. Επιπλέον, οι καρωτιδικές αθηρωματικές βλάβες των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη, οι οποίοι βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για ΑΕΕ,  εμφάνιζαν υψηλές θερμοκρασίες. Παράλληλα, σε ασθενείς που έχουν ήδη υποστεί ισχαιμικό ΑΕΕ, η υπεύθυνη καρωτίδα εμφάνιζε υψηλές θερμοκρασίες

Συμπερασματικά, η ακτινομετρία μικροκυμάτων επιτρέπει την απλή και ασφαλή εκτίμηση των λειτουργικών χαρακτηριστικών των αθηρωματικών πλακών των καρωτίδων, εκφράζοντας το βαθμό φλεγμονής τους. Το γεγονός ότι η συσκευή της ακτινομετρίας μικροκυμάτων είναι μόνο δέκτης ακτινοβολίας και όχι πομπός, καθώς και ότι η εκτέλεση των μετρήσεων δεν απαιτεί τεχνική κατάρτιση επιτρέπουν την ευρεία εφαρμογή της μεθόδου. Η συσχέτιση των θερμοκρασιών των καρωτίδων με τον κίνδυνο εμφάνισης ΑΕΕ και εμφράγματος μυοκαρδίου στο μέλλον και η επιβεβαίωση του προγνωστικού τους ρόλου θα παράσχει στην ιατρική κοινότητα ένα επιπλέον διαγνωστικό εργαλείο για την πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη των ΑΕΕ.

Εν κατακλείδι, παραπάνω αναλύθηκαν οι πιο πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της πρόληψης των ισχαιμικών ΑΕΕ σε δύο βασικά νοσήματα που σχετίζονται αιτιολογικά, την κολπική μαρμαρυγή και την αθηρωματική νόσο καρωτίδων. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η συμβολή της υγιεινής διατροφής με βάση τη Μεσογειακή δίαιτα, της τακτικής άσκησης, της ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης και της αποφυγής του καπνίσματος παραμένει αναντικατάστατη στον ευρύτερο αγώνα για ένα υγιές καρδιαγγειακό σύστημα.    

 
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ