Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να λες σε έναν ερωτικό καβγά;

17 Φεβρουαρίου 2014

Επίλυση προβλημάτων- Διευκρίνιση των διαφορών

Ορισμένοι σύζυγοι είναι τόσο συχνά θυμωμένοι ο ένας με τον άλλο, που σχεδόν κάθε διαντίδρασή τους είναι πιθανόν να συμπεριλαμβάνει κάποιο υπονοούμενο από προηγούμενες έντονες προστριβές τους. Πώς μπορούμε να αναχαιτίσουμε τις συναισθηματικές εκρήξεις και να εκφράσουμε το θυμό που νιώθουμε; Πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε το θυμό του συντρόφου μας; Πώς να εκφράζουμε τα παράπονά μας αποφεύγοντας τους καβγάδες;

Γράφει ο Άαρον Μπεκ. Επιστημονική επιμέλεια κειμένου, ψυχοθεραπευτής- ψυχίατρος Δρ. Γρηγόρης Σίμος.

 

Το κείμενο αυτό θα σας δώσει κατευθύνσεις για το πώς να διευθετήσετε ορισμένες διαφορές - δηλαδή πώς να διευκρινίζετε και να αντιδράτε στα παράπονα και στις απαιτήσεις του/της συ­ντρόφου σας. Ακολουθώντας -και εφαρμόζοντας- έναν αριθμό τεχνικών, θα μπορέσετε να αποκτήσετε μια συγκεκριμένη εικόνα του προβλήματος για την επίλυσή του. Τα παράπονα, οι συγκρού­σεις και τα προβλήματα αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα με τακτές και προγραμματισμένες συνεδρίες επίλυσης διαφορών.

Ανάμεσα στις κατευθυντήριες γραμμές για την αποσαφήνιση των παραπόνων του/της συντρόφου σας και την κατανόηση του δικού του/της τρόπου αντίληψης είναι και οι εξής:

1.Μην προσπαθείτε να υπερασπίσετε τον εαυτό σας, να δικαιολογηθείτε ή να αντεπιτεθείτε.

Αν και το παράπονο του/της συντρόφου σας μπορεί να αποτελεί μια τεράστια υπερβολή και να σας φαίνεται άδικο ή παράλογο, προ­σπαθήσετε να είστε όσο το δυνατόν περισσότερο αντικειμενικοί - υιοθετήστε το ρόλο του ανακριτή παρά του υπερασπιζόμενου.

2.Προσπαθήστε να διευκρινίσετε ακριβώς τι έχετε κάνει -ή δεν έχετε κάνει- και εκνευρίσατε το/τη σύντροφό σας.

Αυτό μπορεί να απαιτήσει μια ανακριτική διαδικασία αν ο/η σύ­ζυγός σας κάνει ασαφείς, γενικές δηλώσεις όπως: “Ποτέ δεν πραγ­ματοποιείς αυτά που υπόσχεσαι” ή “Είσαι κακός άνθρωπος” ή “Είσαι γεμάτος/η μίσος”. Μια ερώτηση του τύπου: “Μπορείς να μου δώσεις ένα συγκεκριμένο παράδειγμα;” αποτελεί το κλειδί για τη διευκρίνιση. Ανάγοντας ένα γενικό παράπονο σ’ ένα συγκεκρι­μένο πρόβλημα, είστε σε καλύτερη θέση να το χειριστείτε.

3.Δώστε μια σύντομη περιγραφή των παραπόνων του/της συζύ­γου σας.

Για να βεβαιωθείτε πως κατανοείτε την ακριβή φύση των ανησυχιών του/της συζύγου σας, δώστε του/της μια ανατροφοδότηση παραφράζοντας την ουσία των παραπόνων του/της. Μετά από μια περαιτέρω διευκρίνιση πρέπει να περιγράψετε περιληπτικά τα παράπονα του/της συντρόφου σας για να προσδιορίσετε αν τα καταλάβατε σωστά.

Ως άσκηση για το στάδιο της διευκρίνισης, διηγήθηκα περιληπτικά αυτές τις αρχές στον Τεντ και στην Κάρεν και τους ζήτησα να τις εφαρμόσουν μπροστά μου. Η Κάρεν ήταν εκνευρισμένη με τον Τεντ για αρκετές μέρες, αλλά ανέβαλλε να συζητήσει την ενό­χλησή της εκείνη ως τη φορά που με συνάντησαν και οι δυο. Η συζήτηση εξελίχτηκε ως εξής:

ΚΑΡΕΝ (θυμωμένα): Είσαι πολύ ψυχρός. Δε συμπαθείς τους ανθρώπους. Το μόνο που σ’ αρέσει είναι να μένεις σπίτι και να βυθίζεσαι στα βιβλία σου!

ΤΕΝΤ (ήρεμος): Είμαι άραγε τόσο κακός;

ΚΑΡΕΝ (γελώντας κάπως): Είσαι πολύ χειρότερος. Τώρα σε χαρακτηρίζω με ήπιο τρόπο.

ΤΕΝΤ: Μπορείς να γίνεις πιο συγκεκριμένη;

ΚΑΡΕΝ: Ξέρεις πότε γίνεσαι αντικοινωνικός;

ΤΕΝΤ: Δεν είμαι σίγουρος γι’ αυτό (ζητώντας λεπτομέρειες). Μπορείς να μου δώσεις ένα παράδειγμα;

ΚΑΡΕΝ: Την προηγούμενη βδομάδα σού πρότεινα να περάσουμε από τους Μπράουν και στη συνέχεια να πάμε μαζί κινηματογράφο, αλλά εκνευρίστηκες μαζί μου γιατί δεν το είχαμε σχεδιάσει από πριν. Αν δεν έχεις προγραμματίσει κάτι εδώ και χρόνια, δε θέλεις ποτέ να το κάνεις!

Στο σημείο αυτό ο Τεντ θα μπορούσε να είχε αντιδράσει επιθετικά στην κριτική της Κάρεν, αλλά προσπάθησε ν’ ακολουθήσει την αρχή της διερεύνησης του πραγματικού παραπόνου. Διατηρώντας την προσοχή του σ’ αυτό το επίπεδο, ο Τεντ μπόρεσε να κατευθύ­νει τη συζήτηση πρός μια εποικοδομητική εξέλιξη.

ΤΕΝΤ (περιληπτική περιγραφή): Θέλεις να πεις πως θα προτιμούσες να είμαι πιο ελαστικός - να αντιδρώ αυθόρμητα;

ΚΑΡΕΝ (ακόμη εξοργισμένη): Ναι, αν δεν ήσουν τόσο αυστηρός, θα ήμασταν και οι δυο πιο ευτυχισμένοι!

ΤΕΝΤ (κρατάει το θυμό του και προσπαθεί να προτείνει μια λύση): Δεν είχα διάθεση να δω άλλους ανθρώπους εκείνο το βράδυ. Φαντάζομαι όμως πως πι­στεύεις πως είμαι αντικοινωνικός.

ΚΑΡΕΝ (δεν υποχωρεί): Μα συμβαίνει συνεχώς!

ΤΕΝΤ: Ίσως είναι κάτι που μπορώ να διορθώσω.

ΚΑΡΕΝ (αβέβαιη): Εντάξει...

Ίσως παρατηρήσατε πως η Κάρεν και ο Τεντ δεν ακολούθησαν όλους τους κανόνες για τη διευκρίνιση - ο Τεντ πρόσφερε μια δικαιολογία, πρόωρα. Ωστόσο, αυτή ήταν η πρώτη τους προσπάθεια, και ο Τεντ θεώρησε σημαντικό να εξηγήσει πώς ένιωθε πραγματικά για τις κοινωνικές εκδηλώσεις. Η λύση θα ερχόταν αργότερα.

Το γεγονός ότι η Κάρεν ήταν ανένδοτη στο παράπονό της οφειλόταν εν μέρει στο ότι η έμφαση που έδινε ο Τεντ στον προγραμματισμό δεν εκπλήρωνε την επιθυμία της να συμπεριφέρονται αυθόρ­μητα. Λεν είχε συνειδητοποιήσει πως ο παρορμητισμός της ερχόταν οι ανάθεση με τις πιο μελετημένες, σκόπιμες αντιδράσεις του Τεντ.

Στην πραγματικότητα, η συμπεριφορά του δεν ήταν περισσότερο άκαμπτη από τη δική της -ήταν απλά διαφορετική-, αλλά η Κάρεν ερμήνευσε την αδυναμία του Τεντ να συμφωνήσει αμέσως στις προ­τάσεις της ως δυσκαμψία. Όπως αποδείχτηκε, ήταν πιο εύκολο για τον Τεντ ν’ αλλάξει το στιλ του απ’ ό,τι ήταν για την Κάρεν.

Καθώς συνέχιζαν τη συζήτησή τους, ο Τεντ αποκάλυψε πως, ενώ ήθελε να έχει πιο έντονη κοινωνική ζωή, συχνά ένιωθε άβολα με τους άλλους. Πίστευε πως χρειαζόταν χρόνο για να προετοιμα­στεί όταν επρόκειτο να δουν ανθρώπους με τους οποίους δεν ένιωθε άνετα. Είπε στην Κάρεν: “Σκεφτόμουν αυτό που έλεγες, ότι δηλαδή είμαι δύσκαμπτος και ψυχρός. Μα εγώ συμπαθώ τους ανθρώπους. Φταίει απλά το ότι δε νιώθω ασφαλής”.

Από τη συζήτηση αυτή προέκυψαν δυο θετικά αποτελέσματα. Ο Τεντ μπόρεσε να εντοπίσει ακριβώς το σημείο εκείνο που ενο­χλούσε την Κάρεν και κινητοποιήθηκε να κάνει κάτι γι’ αυτό. Η Κάρεν, για πρώτη φορά, ένιωσε πως ο Τεντ την “άκουγε”. Από τις μετέπειτα συζητήσεις τους η Κάρεν ανακάλυψε, πρός μεγάλη της ανακούφιση, πως ο Τεντ ήταν πρόθυμος να συμμετάσχει αυθόρ­μητα σε κοινωνικές εκδηλώσεις, παρ’ όλο που το κοινωνικό του άγχος ανέστελλε τον ενθουσιασμό του να ανταποκριθεί στις απρόβλεπτες προτάσεις της.

Με λίγα λόγια η τέχνη της διευκρίνισης έγκειται στην ελεύθερη έκφραση των παραπόνων από την πλευρά ενός συζύγου και στην υιο­θέτηση του ρόλου του ανακριτή παρά του αμυνόμενου από την πλευρά του άλλου. Τα βήματα αποτελούνται από την αποφυγή προβολής δικαιολογιών ή αντεπιθέσεων, τον εντοπισμό των συγκεκριμένων πράξεων που προκάλεσαν το παράπονο και την αμοιβαία συμφωνία για τις λεπτομέρειες του “δυσάρεστου” γεγονότος. Αφού ξεκαθαρίσει η σύγκρουση, το επόμενο βήμα είναι η αναζήτηση λύσεων.

Η κατανόηση της οπτικής γωνιάς του/της σύντροφον σας

Συμβαίνει κάποιες φορές ζευγάρια που ακολουθούν τις αρχές της σωστής επικοινωνίας με τις καλύτερες προθέσεις να διαπιστώνουν πως οι συζητήσεις τους οδηγούν μόνο σε περαιτέρω απο­γοητεύσεις, διαψεύσεις και ανταγωνισμό. Αυτό συμβαίνει κατά ένα μέρος επειδή εκτιμούν το πρόβλημα και το ρόλο τους σ’ αυτό από διαφορετική οπτική γωνιά. Αντί να ξεκαθαρίσουν τις διαφο­ρές τους με τις συζητήσεις, τις επιδεινώνουν.

Αν και η συμφιλίωση απαιτεί ο/η κάθε σύζυγος να προσπαθήσει να δει την οπτική γωνιά του άλλου, αυτό μπορεί να είναι δύσκολο επειδή η οπτική γωνιά του κάθε συντρόφου μπορεί να μην είναι εύ­κολο να εντοπιστεί και, ακόμη λιγότερο, να γίνει κατανοητή. Επι­πλέον, οι συγκρουόμενες οπτικές γωνίες μπορεί να προκαλέσουν έναν τέτοιο ανταγωνισμό, ώστε να είναι αδύνατο για τους συζύ­γους να υιοθετήσουν μια αντικειμενική στάση και να κάνουν ουδέ­τερες ερωτήσεις μεταξύ τους. Παρ’ όλα αυτά, αν ο ένας σύζυγος αναλάβει το ρόλο του καλού ανακριτή - όχι του ιεροεξεταστή, θα είναι σε θέση να διευκρινίσει την οπτική γωνιά του άλλου.

Η “συγκέντρωση πληροφοριών” μπορεί να διευκολυνθεί αν ο/η σύζυγος που κάνει τις ερωτήσεις κινητοποιήσει το/τη σύντροφό του/της να αναφέρει τις αυτόματες σκέψεις του/της. Με τον τρόπο αυτό, ο/η σύζυγος θα μπορέσει να ελέγξει αν, για παράδειγμα, το διά­βασμα της σκέψης του/της είναι σωστό . Με διακριτικότητα και καλή διάθεση οι σύντροφοι θα μπορέσουν να αποκτήσουν μια εικόνα της οπτικής γωνιάς ο ένας του άλλου. Μόλις φτάσουν σ’ αυτό το σημείο, θα είναι καλύτερα προετοιμασμένοι να συμφιλιώσουν τις διαφορές τους και να καταλήξουν σε μια πρακτική λύση.

Ας δούμε την περίπτωση του Κλιφ και της Τζούντι. Τα πέντε πρώτα χρόνια του γάμου τους ο Κλιφ δούλευε ως πωλητής. Πρόσφατα, πήρε προαγωγή ως διευθυντής πωλήσεων - συνεπώς, περνά το μισό χρόνο του κάνοντας πωλήσεις και τον άλλο μισό επιβλέποντας τους άλλους πωλητές.

Πρώτη βδομάδα: Η Τζούντι παραπονιέται πως δε μοιράζονται αρκετές ευχάριστες στιγμές και προτείνει να περνούν περισσότερο χρόνο μαζί. Νιώθει κάπως απαισιόδοξα. Στο μυαλό της κυ­ριαρχεί μια μόνιμη αμφιβολία: “Ο Κλιφ μπορεί ν’ αλλάξει;”. Ο Κλιφ συμφωνεί με τις ανησυχίες της Τζούντι και υπόσχεται ν’ αλλάξει το πρόγραμμά του ώστε να ικανοποιήσει τις επιθυμίες της. Δείχνει πρόθυμος να μειώσει τον αριθμό των πελατών του και να περνά περισσότερες ώρες στο σπίτι. Στο σημείο αυτό η επικοινω­νία και οι προθέσεις τους βρίσκονται σε καλή πορεία.

Δυο βδομάδες αργότερα: Η Τζούντι εξοργίζεται ολοένα και πε­ρισσότερο με τον Κλιφ. Σκέφτεται διαρκώς: “Τίποτα δεν άλλαξε... τα πράγματα χειροτερεύουν αντί να βελτιώνονται... Ο Κλιφ έχει κολλήσει στο παλιό τον πρόγραμμα... δε θ’ αλλάξει ποτέ, όσες υποσχέσεις κι αν δώσει”.

Ένα ξαφνικό τηλεφώνημα κατά τη διάρκεια του γεύματός τους στάθηκε ικανό να επισπεύσει μια αποτυχία στον τρόπο επικοινωνίας τους. Η Τζούντι ακούει τη συζήτηση κατά την οποία ο Κλιφ μιλάει μ’ έναν πιθανό πελάτη και φαίνεται πρόθυμος να τον ανα- λάβει. Σκέφτεται: “Γιατί μιλάει τώρα;... Το φαγητό θα κρυώσει... ξέρει πως εκνευρίζομαι όταν μας διακόπτουν ενώ τρώμε... είπε πως θα μείωνε τον αριθμό των πελατών τον... δεν μπορώ να πι­στέψω τίποτα απ’ ό,τι λέει”.

Μετά το τηλεφώνημα η Τζούντι και ο Κλιφ έκαναν την εξής συζήτηση (είχα ήδη συμβουλεύσει τον Κλιφ να πάρει το ρόλο του “ανακριτή”, κι έτσι προσπάθησε να εφαρμόσει τις αρχές ενώ μι­λούσε με την Τζούντι):

ΤΖΟΥΝΤΙ: Είπες πως θα μείωνες τον αριθμό των πελατών σου (μαλώνοντάς τον αντί να διευκρινίσει το πρόβλημα).

ΚΛΙΦ: Μα πρόκειται για έναν πολύ καλό πελάτη που θα μας δώσει πολλά λεφτά (γίνεται αμυντικός).

ΤΖΟΥΝΤΙ: Όλο εξαιρέσεις κάνεις. Είπες πως θα αλλάξεις, και δεν άλλαξες καθόλου (κατηγορώντας τον).

ΚΛΙΦ: Ποτέ δεν προσέχεις τα θετικά πράγματα που κάνω. Έχω αλλάξει σε πολλά πράγματα τις τελευταίες βδομάδες, και ούτε καν που έδωσες σημασία (αντεπιτίθεται, αλλά παρουσιάζει επίσης καινούριες πληροφορίες - οι οποίες όμως είναι καταδικασμένες επειδή παίρνουν τη μορφή της αντεπίθεσης).

ΤΖΟΥΝΤΙ: Δεν έδωσα σημασία επειδή τίποτα δεν έχει συμβεί.

ΚΛΙΦ: Αυτό είναι άδικο. Ξέρεις πως το πρωί βρίσκομαι περισσότερες ώρες στο σπίτι. Εξάλλου, έχω απορρίψει πολλές προτάσεις τις δυο προηγούμενες βδομάδες - απλά δεν το έμαθες (προσφέροντας περισσότερες καινούριες πλη ροφορίες).

ΤΖΟΥΝΤΙ: Το ότι βρίσκεσαι απλά περισσότερες ώρες στο σπίτι δε σημαίνει τί­ποτα για μένα. Πάντα δουλεύεις στο γραφείο σου. Κάθεσαι εκεί χωρίς να μου δίνεις καμιά σημασία (αγνοώντας τις νέες πληροφορίες και συνεχίζοντας την επίθεση).

ΚΛΙΦ: Το μόνο που θέλεις από μένα είναι να είμαι σπίτι - ποτέ δε θέλεις να πάω στη δουλειά. Σκέφτηκα πως με το να δουλεύω στο σπίτι θα σε ικανοποιούσε (κάνοντας πάλι αντεπίθεση).

ΤΖΟΥΝΤΙ: Δεν ικανοποιούμαι όταν δεν μπορώ να σου μιλήσω. Έχεις παντρευτεί τη δουλειά σου. Ακόμη κι όταν είσαι στο σπίτι, όλο αυτή σκέφτεσαι. Και δεν μπο­ρούμε να μιλήσουμε για τίποτε άλλο!

ΚΛΙΦ: Πιστεύεις πως δουλεύω μόνο επειδή μ’ αρέσει. Δεν καταλαβαίνεις πως το κάνω και για τους δυο μας. Φέρεσαι λες και τα κάνω όλα αυτά για να σε βλάψω!

 

Στο σημείο αυτό ο Κλιφ σταματά για να αποκτήσει μια καλύτερη αντίληψη της κατάστασης και αναγνωρίζει μια σειρά προβλημάτων. Πρώτον, ο ένας κατηγορούσε τη θέση του άλλου αντί να διευκρινίσει τη δική του. Δεύτερον, συνειδητοποιεί πως δεν εί­χε πληροφορήσει έγκαιρα την Τζούντι για τις προσπάθειες του να μειώσει τους πελάτες του. Ο Κλιφ είχε υποθέσει, όπως συμβαίνει με πολλά ζευγάρια, πως η σύζυγός του είχε καταλάβει τη θετική αλλαγή του χωρίς ο ίδιος να της μιλήσει γι’ αυτή. Ακόμη, εντοπί­ζει τη λανθασμένη εντύπωσή του πως ο χρόνος που περνά στο σπί­τι του δουλεύοντας υπολογίζεται σαν χρόνος που περνά με τη σύζυγό του. Τέλος, δέχεται πως ο θυμός της Τζούντι είναι δικαιολο­γημένος λόγω έλλειψης βασικών πληροφοριών.

Ευτυχώς, ο Κλιφ προχωρά στην εποικοδομητική επίλυση του προβλήματος και προσπαθεί να κατανοήσει τη θέση της Τζούντι. Υιοθετεί ένα διερευνητικό ρόλο, παραφράζοντας το παράπονό της.

ΚΛΙΦ (ελέγχοντας αν εκτίμησε σωστά το πρόβλημα): Το πρόβλημα μού φαίνε­ται πως είναι ότι νιώθεις πως δε σου δίνω καθόλου σημασία όταν δουλεύω σπί­τι. Όταν όμως μιλάω για αρκετή ώρα στο τηλέφωνο, αυτό δε σημαίνει πως σε αγνοώ. Έτσι δεν είναι;

ΤΖΟΥΝΤΙ: Δεν είναι τόσο το αν μου δίνεις σημασία, αλλά το αν πιστεύεις ότι είμαι λιγότερο σημαντική για σένα απ’ ό,τι η δουλειά σου. Αν το ήθελες πραγ­ματικά, θα μπορούσες να ρυθμίσεις τα πράγματα καλύτερα.

Η Τζούντι βεβαιώνεται πως ο Κλιφ φαίνεται να καταλαβαίνει τη θέση της. Στη συνέχεια αυτός κάνει μια χρήσιμη πρόταση -, να σχεδιάσουν συγκεκριμένες δραστηριότητες για να κάνουν πράγ­ματα μαζί, όπως το να πηγαίνουν για φαγητό έξω ή να οργανώ­σουν διακοπές. Η Τζούντι συμφωνεί, με κάποια δόση όμως σκε­πτικισμού. Η συζήτησή τους είχε αρκετές σημαντικές πτυχές: (1) Η Τζούντι μπόρεσε να περιγράψει το πρόβλημα έτσι ώστε να το καταλάβει ο Κλιφ, (2) Ο Κλιφ μπόρεσε να αποκαλύψει ότι είχε ήδη κάνει θετικά βήματα βάσει της συμφωνίας τους - μαλακώνο­ντας έτσι την πεποίθηση της Τζούντι ότι του ήταν αδύνατο ν’ αλ­λάξει, (3) Ο Κλιφ μπόρεσε να καταλάβει την πλευρά της Τζούντι και να προδιορίσει συγκεκριμένα το πρόβλημά τους - την ποιότη­τα παρά την ποσότητα του χρόνου που περνούσαν μαζί, (4) Αφού προσδιόρισαν το πρόβλημα, ο Κλιφ και η Τζούντι συμφώνησαν να προχωρήσουν σε θετικές δραστηριότητες. Η Τζούντι έχει ακό­μη κάποιες αμφιβολίες γιατί χρειάζεται αποδείξεις ότι ο Κλιφ θα εκπληρώσει τις υποσχέσεις του.

Πρέπει να ξέρουμε ότι οι προτάσεις όπως το γεύμα έξω ή ο σχε- διασμός διακοπών προσφέρονται συχνά σαν λύσεις σε τέτοιου εί­δους προβλήματα αλλά δεν τα λύνουν απαραίτητα. Αποτυγχάνουν όταν το ζευγάρι περνά απότομα σε μια λύση χωρίς να έχει συνειδητοποιήσει ακριβώς το πρόβλημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα, ο ένας από τους δύο συζύγους μπορεί να νιώσει κάπως καταπιεσμένος από τον άλλο και να χρειάζεται λίγο χρόνο μό­νος του. Ορισμένες φορές, οι πρόωρες λύσεις είναι χειρότερες από την έλλειψη λύσεων γιατί, όταν δεν πετυχαίνουν, ερμηνεύονται ως “μια ακόμη αποτυχία”. Συνεπώς, έχει μεγάλη σημασία κατά τη διάρκεια των συζητήσεων διευκρίνισης του προβλήματος να βεβαι­ωθείτε πως η λύση είναι σχετική με το πρόβλημα.

Αν και δεν είναι απαραίτητο οι σύζυγοι να συμπεριφέρονται ως ψυχίατροι μεταξύ τους, θα μπορέσουν να αποφύγουν κάποιες παγίδες αν γνωρίζουν τις υπερευαισθησίες και τις συμβολικές πε­ποιθήσεις των συντρόφων τους. Ένα πρόβλημα που δε συζητήθη- κε στο διάλογο του Κλιφ και της Τζούντι ήταν το παράπονο της Τζούντι ότι δεν της δίνεται ιδιαίτερη σημασία. Πίσω απ’ αυτό όμως κρυβόταν ένας βαθύτερος φόβος της Τζούντι ότι, σε περίπτώση που χρειαζόταν απεγνωσμένα βοήθεια, δε θα μπορούσε να βασιστεί στον Κλιφ. Αν δεν αντιμετωπιστούν, αυτού του είδους οι φόβοι μπορούν να παρεμποδίσουν την επίλυση του προβλήματος. Στην περίπτωση αυτή, η Τζούντι έπρεπε να περιγράψει το φόβο εγκατάλειψής της και ο Κλιφ έπρεπε να τον συζητήσει προκειμέ- νου να φτάσουν από κοινού σε μια αποτελεσματική λύση.

Συγκεκριμένοι κανόνες για τις συνεδρίες επίλυσης προβλημάτων

Πολλά ζευγάρια το βρίσκουν χρήσιμο να ορίζουν ένα συγκε­κριμένο χρόνο για να συζητάνε διάφορα προβλήματα. Στην πρώ­τη σας τέτοια συζήτηση είναι προτιμότερο να κάνετε λόγο μόνο για ένα δυο προβλήματα για να μην τρομοκρατήσετε το/τη σύζυγό σας και αρχίσετε έναν ομηρικό καβγά. Πιο κάτω προσφέρονται κάποιες γενικές προτάσεις γι’ αυτού του είδους τις συναντήσεις.

1.                            Αποφασίστε μια συγκεκριμένη ώρα για τις συνεδρίες επίλυσης προβλημάτων, μια ήρεμη ώρα στην οποία θα μπορείτε να μιλάτε ελεύθερα. Ορισμένα ζευγάρια προτιμούν να πηγαίνουν έξω για δεί­πνο και να συζητάνε σ’ ένα απομονωμένο μέρος του εστιατορίου.

2.                            Μην κάνετε θέμα για τα διάφορα προβλήματα κάθε φορά που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της βδομάδας· αντιθέτως, κρατήστε έναν κατάλογο με όλα τα θέματα που θέλετε να συζητήσετε σ’ αυ­τή την ειδική συνεδρία.

3.                            Συμφωνήστε για τα θέματα που θα συζητήσετε από την αρχή της συνεδρίας, αναφέροντας τα προβλήματα ή τις απαιτήσεις σας. Με τον τρόπο αυτό, δε θα ξαφνιάσετε το/τη σύντροφό σας κατά τη διάρκεια της συζήτησης ούτε θα ξεχάσετε τυχόν θέματα που πρέ­πει να συζητηθούν.

4.                            Κρατήστε ο καθένας τη σειρά του και συζητήστε ένα πρόβλημα τη φορά. Όταν έρθει η σειρά σας, διατυπώστε το πρόβλημα ξεκά­θαρα ώστε να μπορέσει να το καταλάβει ο/η σύζυγός σας. Ξανα- διατυπώστε το αν χρειάζεται.

 

5.                            Προτείνετε κάποιες πιθανές λύσεις στο πρόβλημα που παρουσιάζετε.

6.                            Επινοήστε με το/τη σύζυγό σας άλλες πιθανές λύσεις. Προσπαθήσετε να σκεφτείτε όσο το δυνατόν περισσότερες λύσεις και στη συνέχεια κάντε μια ανάλυση κόστους - αποτελεσματικότητάς τους. Για παράδειγμα, η πρόσληψη μιας οικιακής βοηθού μπορεί να μειώσει σημαντικά την κούραση ενός εργαζόμενου ζευγαριού, αλλά το κόστος μπορεί να προκαλέσει οικονομικό πρόβλημα, δη­μιουργώντας, έτσι, περισσότερο άγχος και στους δυο. Ορισμένες προτάσεις μπορεί να αποδώσουν χρήσιμες λύσεις μακροπρόθε­σμα, όχι όμως βραχυπρόθεσμα, και αντίστροφα. Για παράδειγμα, η μετακόμιση σ’ ένα μεγαλύτερο σπίτι μπορεί ν’ αποτελεί ένα πρα­κτικό μακροπρόθεσμο στόχο που θα επιτευχθεί με την αύξηση του οικογενειακού εισοδήματος, και, επομένως, είναι ανέφικτος για το κοντινό μέλλον.

Ένας κίνδυνος της επικέντρωσης στα προβλήματα και στις συ­γκρούσεις είναι ότι μπορεί να παραβλέψετε τις θετικές πλευρές του γάμου σας. Σ’ αυτές τις συνεδρίες επίλυσης προβλημάτων πρέπει να εξασφαλίσετε χρόνο για να συνοψίσετε κάποια θετικά στοιχεία του γάμου σας ή τα ευχάριστα γεγονότα που συνέβησαν την προηγούμενη βδομάδα, όπως φαίνεται στο Κεφάλαιο 12.

Πιο κάτω υπάρχει ένας κατάλογος με τους συγκεκριμένους κα­νόνες για τις συνεδρίες επίλυσης προβλημάτων που συνοδεύεται από μια ανάλυση του κάθε κανόνα. Αυτές οι οδηγίες έχουν χρησι­μοποιηθεί με ιδιαίτερη επιτυχία από μένα και άλλους θεραπευτές. Πρέπει να διαβάσετε ξανά τους κανόνες με το/τη σύντροφό σας πριν ξεκινήσετε αυτές τις συνεδρίες. Ξαναδιαβάστε τους μια τρίτη φορά μετά την κάθε συνεδρία και αξιολογήστε κατά πόσο ακολουθήσατε την κάθε οδηγία του καταλόγου.

Κατάλογος για τις συνεδρίες επίλυσης προβλημάτων

Κανόνες για τον ομιλητή

                1. Να είστε σύντομοι.

                2. Να είστε συγκεκριμένοι.

                3. Μην προσβάλλετε, κατηγορείτε ή επιτίθεστε.

                4. Μην ετικετοποιείτε.

                5. Μην είστε απόλυτοι.

                6. Διατυπώστε τα πράγματα θετικά.

                7. Ελέξτε τα συμπεράσματά σας για τις πράξεις του/της συζύγου σας.

Κανόνες για τον ακροατή           

                1. Ακούστε προσεκτικά.

                2. Δώστε ενδείξεις ανατροφοδότησης που να υποδηλώνουν πως ακούτε.

                3. Προσπαθήστε να καταλάβετε την ουσία αυτών που σας λέει ο/η σύζυγός

σας.

                4. Μη γίνετε επιθετικοί ή αμυντικοί.

                5. Αν χρειαστεί, διευκρινίστε τους λόγους για τη συμπεριφορά σας, αλλά

μη δικαιολογείστε.

                6. Μην αναλύετε τα κίνητρα του/της συντρόφου σας.

                9. Συνοψίστε φωναχτά τι πιστεύετε πως θέλει να πει ο/η σύζυγός σας.

Αυτοί οι κανόνες βασίζονται σε αρχές που πρέπει να καταλάβετε καθώς προσπαθείτε να εφαρμόσετε τους κανόνες.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΙΛΗΤΗ

ϊ> Να είστε σύντομοι: Προσπαθήστε να είστε όσο συνοπτικοί μπο- ρείτε σ’ αυτά που έχετε να πείτε. Περιοριστείτε στα ουσιώδη. Προ­τείνω τον “κανόνα με τις δυο προτάσεις” -να περιορίσετε τη δή­λωσή σας σε δυο προτάσεις-, καθώς συχνά είναι πιθανό να συμπεριλάβετε τα πιο σημαντικά πράγματα μέσα σε λίγες προσεκτι­κά επιλεγμένες λέξεις. Η τακτική αυτή ελαχιστοποιεί την πιθανό­τητα εμφάνισης άχρηστων, εχθρικών δηλώσεων.

>Να είστε συγκεκριμένοι: Αποφύγετε τις γενικές, ασαφείς παρα­τηρήσεις. Για παράδειγμα, αντί να παραπονεθείτε -“Μακάρι να ήσουν πιο καθαρός”-, πείτε: “Θα προτιμούσα να κρεμούσες την πετσέτα αφού την έχεις χρησιμοποιήσει”.

>Μην προσβάλλετε, κατηγορείτε ή επιτίθεστε: Είναι προτιμότερο ν’ ακολουθήσετε τον “κανόνα αποφυγής απόδοσης ευθυνοον”: “Υπάρχει ένα πρόβλημα. Ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να το λύσουμε”. Φανταστείτε πως είστε τεχνίτης: βλέπετε πως κάτι εί­ναι χαλαρό και χρειάζεται σφίξιμο και αμέσως σκέφτεστε πώς να το επιδιορθώσετε χωρίς να αποδώσετε κατηγορίες για τη βλάβη.

>Αποφύγετε την τάση να βάζετε ετικέτες, όπως “ακατάστατος/η”, “εγωιστής/στρια” ή “αδιάφορος/η”, οι οποίες συνήθως είναι υπερ- γενικεύσεις και περιπλέκουν το πρόβλημα. Ακόμη χειρότερα, μπορεί να είναι προκλητικές και να σαμποτάρουν την όλη συνε­δρία επίλυσης του προβλήματος.

ΐ> Μην είστε απόλυτοί και χρησιμοποιείτε λέξεις όπως “πάντα” ή “ποτέ”. Είναι συνήθως ανακριβείς και απλά προκαλούν αντεπιθέ­σεις, καθώς υπονοούν πως ο/η συγκεκριμένος/η σύζυγος ποτέ δεν κάνει κάτι ή πάντα κάνει κάτι άλλο. Αν χρησιμοποιείτε αυτές τις απόλυτες λέξεις, θα οδηγηθείτε σ’ ένα δυσάρεστο καβγά και θα αποπροσανατολιστείτε από το θέμα που σας ενδιαφέρει κυρίως.

>Προσπαθήστε να διατυπώσετε αυτά που θέλετε παρά να κατα­κρίνετε το/τη σύντροφό σας. Πείτε, για παράδειγμα: “Θα το εκτι­μούσα ιδιαίτερα αν με βοηθούσες στο πλύσιμο των πιάτων” παρά να παραπονεθείτε: “Ποτέ δε με βοηθάς στο πλύσιμο των πιάτων”.

>Μην προσπαθείτε να διαβάσετε τις προθέσεις του/τη συντρό­φου σας. Τα συμπεράσματά σας είναι πιθανό να είναι λανθασμένα τις περισσότερες φορές, κάτι που θα εκνευρίσει περισσότερο το/τη σύντροφό σας. Αν πιστεύετε πως ο/η σύζυγός σας είναι εξοργι­σμένος/η μαζί σας, είναι προτιμότερο να πείτε: “Έχω την αίσθηση πως έχεις θυμώσει μαζί μου” παρά να τον/την κατηγορήσετε ότι θέλει να σας εκδικηθεί με το να μη σας βοηθά. Όταν ελέγχετε τις πεποιθήσεις σας για τις πράξεις του/της συντρόφου σας, μην ξεχνάτε πως αυτές είναι δικά σας συμπεράσματα, όχι γεγονότα. Είναι άσκοπο να προσπαθήσετε να αναλύσετε τα κίνητρα του/της συντρόφου σας.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΚΡΟΑΤΗ

>                             Βρείτε σημεία συμφωνίας ή αμοιβαίας κατανόησης για να μη φαί­νεστε σαν αντίπαλος: “Είναι αλήθεια πως ήμουν πολύ απασχολημέ­νος με τη δουλειά μου τον τελευταίο καιρό”, “Καταλαβαίνω πως το να σταματώ για ένα ποτό καθώς επιστρέφω σπίτι σε ενοχλεί”.

>                             Αγνοήστε τις αρνητικές δηλώσεις του/της συζύγου σας: Όταν ο/η σύζυγός σας είναι πληγωμένος/η ή θυμωμένος/η, είναι πιθανό να παρουσιάσει το πρόβλημα μεγαλοποιημένο ή με επικριτική διάθεση. Προσπαθήστε να επικεντρωθείτε στην αιτία του θυμού και αδιαφορήστε για τις εκφράσεις κατηγοριών και εχθρικότητας.

>                             Κάντε ερωτήσεις στον εαυτό σας: Ορισμένες φορές το παράπονο του/της συζύγου σας μπορεί να είναι απόλυτα ξεκάθαρο γι’ αυτόν ή γι’ αυτήν, αλλά όχι για σας. Ρωτήστε τον εαυτό σας: “Ποιο είναι το νόημα αυτών που προσπαθεί να μου πει ο/η σύντροφός μου;”.

Ι> Ελέγξτε αν έχετε καταλάβει σωστά το παράπονο του/της συ­ντρόφου σας. Πείτε, για παράδειγμα: “Πιστεύω πως αυτό που θέ­λεις να μου πεις είναι πως δεν πρόκειται να ανεχτείς άλλο τις πα­ρεμβάσεις της μητέρας μου” ή “Μου λες πως θέλεις ν’ αρχίσω να πληρώνω εγώ τους λογαριασμούς;”.

>Μη φοβόσαστε να ζητήσετε συγγνώμη. Η αγάπη συμπεριλαμβά­νει την έκφραση συγγνώμης όταν σκόπιμα ή άσκοπα έχετε πληγώ­σει το/τη σύντροφό σας. Έχει μεγάλη σημασία να φανερώνετε αυ­τό το συναίσθημα.

ΜΕΤΑΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΣΕ ΑΙΤΗΜΑΤΑ

Καθώς εξελίσσονται οι συνεδρίες επίλυσης των προβλημάτων σας, θα σημειώσετε μεγαλύτερη πρόοδο αν επικεντρωθείτε σ’ αυ­τό που ο/η σύντροφός σας δεν κάνει σωστά. Σε μια συνάντηση με τη Σάλι και τον Τομ προσπάθησα να τους δείξω πώς να προσεγγί­ζουν τα προβλήματά τους.

ΑΤΒ: Τώρα και οι δυο έχετε παράπονα. Ας δούμε αν μπορείτε να τα μεταφρά­σετε σε αιτήματα.

ΣΑΛΙ: Το πρόβλημα είναι ότι πηγαίνει σε διάφορα μέρη. Αργεί πάντα να έρθει σπίτι, κι έπειτα τρέχει σαν τρελός για να προλάβει.

ΤΟΜ: Αστειεύεσαι; Όταν επιστρέφω σπίτι, είναι μισόγυμνη και μου φωνάζει που άργησα.

ΣΑΛΙ: Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι ο τρόπος που οδηγεί με κάνει ν’ ανη­συχώ - είναι τόσο νευρικός και οδηγεί σε απαγορευμένες ζώνες. Άσε το πώς πατάει το πόδι του στο γκάζι... Είμαστε τυχεροί που ζούμε ακόμη!

ΤΟΜ: Συνεχώς με κατασκοπεύεις. Πρέπει να κάθεσαι στην πίσω θέση, όπου ανήκεις, κι αν θέλεις, να οδηγείς από κει.

ΣΑΛΙ: Αν δεν έλεγα τίποτα, δεν ξέρω τι θα έκανε - ορμάει πάντα στις μπάρες των διοδίων για να δει αν μπορεί να τις ακουμπήσει πριν αυτές ανέβουν. ΤΟΜ: Μια φορά η μπάρα ανέβαινε αργά κι έτυχε να τη χτυπήσω.

ΣΑΛΙ: Τη χτύπησες επειδή πάτησες γκάζι ενώ ακόμη έριχνες το κέρμα!

ΑΤΒ: Για σταθείτε... Σάλι, προσπάθησε να μας πεις τι είναι αυτό που ζητάς από τον Τομ.

ΣΑΛΙ: Απλά να οδηγεί πιο αργά, να μην περνά τα φανάρια σαν τρελός και ν’ αποφασίζει να φτάνει δέκα λεπτά αργότερα στον προορισμό του.

ΤΟΜ: Κι εσύ να σταματήσεις να γκρινιάζεις.

ΑΤΒ: Μισό λεπτό... Αυτό είναι το μεγαλύτερο αίτημά σου από τη Σάλι;

ΤΟΜ: 'Εε... η γυναίκα αυτή τρέχει όλη μέρα. Ποτέ δε χαλαρώνει. Πρέπει να εί­ναι η σούπερ Αμερικανίδα που λέει σε όλα “ναι”. Δεν μπορεί να πει όχι... Οποι­οσδήποτε κι αν της ζητήσει να οργανώσει μια συνάντηση της παλιάς τους τά­ξης, νιώθει πως πρέπει να το κάνει.

ΑΤΒ: Μπορείς αυτό να το μεταφράσεις σε μια επιθυμία;

ΤΟΜ: Ναι, θα ήθελα να χαλαρώσει κάπως.

ΣΑΛΙ: Έβγαλε το συμπέρασμα πως αυτά που κάνω δεν είναι σημαντικά.

ΑΤΒ: Είναι δυνατόν να μειώσεις τις υποχρεώσεις σου;

ΣΑΛΙ: Παλιά παραπονιόταν πως δεν ήμουν ποτέ σπίτι το βράδυ, και, όταν έμενα σπίτι, εκείνος ήταν συνέχεια στη δουλειά του.

ΑΤΒ: Σάλι, θα σου ήταν εύκολο να είσαι περισσότερα βράδια στο σπίτι;

ΣΑΛΙ: Αυτός μπορεί να διευθύνει τις ομοσπονδίες του ή να είναι στους προ­σκόπους του - εγώ όμως πότε θα κάνω αυτό που θέλω να κάνω;

Είναι ολοφάνερο πως η Σάλι και ο Τομ προστάτευαν ο καθένας τα συμφέροντά του. Ωστόσο, καθώς προχωρούσε η συνεδρία, μπόρεσαν να κάνουν κάποιες υποχωρήσεις - ο Τομ να προσπαθή­σει να είναι πιο συνεπής και να οδηγεί πιο αργά και η Σάλι να περ­νά περισσότερα βράδια στο σπίτι.

Στους περισσότερους γάμους τα παράπονα συσσωρεύονται με τους μήνες και τα χρόνια. Όταν τελικά εκφράζονται, παίρ­νουν τη μορφή κατηγοριών ή επιθέσεων. Σε γενικές γραμμές οι σύζυγοι διαπιστώνουν πως έχουν πολλές πιθανότητες να εξα­σφαλίσουν τη συνεργασία των συντρόφων τους -και να μειώ­σουν το δικό τους

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ