Η Προλακτινη στην εγκυμοσύνη, στην γαλουχια και στο σεξ

15 Μαΐου 2014

Η προλακτίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται στον εγκέφαλο σε άντρες κ γυναίκες. Στις έγκυες γυναίκες και τις λεχώνες έχει ως κύρια δράση την παραγωγή γάλακτος από το στήθος. Παρόλα αυτά, η προλακτίνη μπορεί να είναι αυξημένη και στα δυο φύλα, λόγω ορισμένων παθολογικών καταστάσεων καθώς και σε κάποιες φυσιολογικές διαδικασίες του οργανισμού.

Λειτουργία της προλακτίνης στον οργανισμό.

Ο σκοπός της προλακτίνης είναι να αφοσιωθεί η μητέρα στο μωρό της. Η δράση της ορμόνης έγκειται στην αποτροπή μίας νέας εγκυμοσύνης από τη γυναίκας που βρίσκεται ήδη σε θηλασμό και άρα χρειάζεται να φροντίσει το βρέφος της. Έτσι η προλακτινη μειώνει τόσο τη διάθεση της γυναίκας για σεξ όσο και τη γονιμότητα της ενώ προκαλεί την παραγωγή του μητρικού γάλακτος διεγείροντας το μαστικό αδένα. (Να σημειωθεί εδώ ότι και μια άλλη ορμόνη, η προγεστερόνη, μειώνει την γονιμότητα με τον δικό της τρόπο.

Μερικές γυναίκες πιθανόν να αποβάλλουν εξαιτίας χαμηλών επιπέδων της προγεστερόνης. Η προγεστερόνη παράγεται μετά την ωορρηξία και είναι απαραίτητη για την εγκυμοσύνη, γιατί βοηθάει στην εμφύτευση του εμβρύου. Όταν τα επίπεδα αυτής της ορμόνης είναι χαμηλά, τότε είναι δύσκολο για το έμβρυο να εμφυτευτεί στο ενδομήτριο). Η προλακτίνη μειώνει τα επίπεδα των ορμονών του φύλου (οιστρογόνα στις γυναίκες – τεστοστερόνη στους άνδρες). Έτσι γυναίκες και άνδρες με υψηλά επίπεδα προλακτίνης μπορεί να έχουν διαταραχή στη σεξουαλική λειτουργία, στειρότητα και απώλεια οστικής μάζας (η οποία μπορεί να οδηγήσει σε οστεοπόρωση). Κάτι που έχει ενδιαφέρον η ντοπαμίνη, (νευροδιαβιβαστής και ορμόνη) έχει ως κύρια λειτουργία όταν δρα ως ορμόνη να εμποδίσει την απελευθέρωση της προλακτίνης.

Η έκκριση της προλακτίνης αυξάνεται σταδιακά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και κορυφώνεται μετά τον τοκετό. Αφού γεννηθεί το μωρό, κάθε φορά που θηλάζει (με τις θηλαστικές κινήσεις) ερεθίζονται οι απολήξεις των νεύρων στη θηλή, οι οποίες με τη σειρά τους στέλνουν μήνυμα στον εγκέφαλο για την παραγωγή των δύο σημαντικών ορμονών του θηλασμού, της προλακτίνης και της ωκυτοκίνης. Με την προλακτίνη συνεχίζεται η παραγωγή του γάλακτος για πολλές εβδομάδες ή μήνες. Όσο πιο συχνά θηλάζει μια γυναίκα τόσο πιο υψηλά είναι τα επίπεδα προλακτίνης στο αίμα και τόσο πιο πολύ γάλα έχει. Αν η γυναίκα σταματήσει τον θηλασμό, η παραγωγή της προλακτίνης μειώνεται και τελικά παύει να «κατεβάζει» γάλα.

Μάλιστα, όταν παράγεται υπερβολικά μεγάλη ποσότητα προλακτίνης, μια κατάσταση που ονομάζεται υπερπρολακτιναιμία, προκαλείται στειρότητα στη γυναίκα. Εάν τα επίπεδα προλακτίνης είναι υψηλά, η ωορρηξία καταστέλλεται και έτσι εξηγείται το γεγονός ότι οι γυναίκες που θηλάζουν και συνεπώς έχουν υψηλά επίπεδα προλακτίνης, συνήθως, δεν μένουν έγκυες. Κατά τη διάρκεια της γαλουχίας, επομένως, συνήθως δεν παράγονται ωάρια και η γυναίκα δεν έχει περίοδο. Η περίοδος του θηλασμού ως εκ τούτου, αποτελεί μια εποχή φυσικής αντισύλληψης για τη γυναίκα. Επειδή η υπερπρολακτιναιμία είναι βασική αιτία στειρότητας, η προλακτίνη πρέπει πάντα να μετριέται κατά την εργαστηριακή διερεύνηση της γονιμότητας ενός ζευγαριού. Το τεστ αυτό μετρά τα επίπεδα της ορμόνης στο αίμα.

Φυσιολογικές τιμές, υπερπρολακτιναιμία και θεραπεία

Φυσιολογικές τιμές αναφοράς στις μη έγκυες γυναίκες είναι κάτω από τα 25 ng/ml στις γυναίκες και κάτω από τα 12 ng/mlL στην εμμηνόπαυση. Να σημειωθεί και ότι η άνδρες παράγουν προλακτίνη στους οποίου οι φυσιολογικές τιμές είναι κάτω από τα 16 ng/ml. Κατά την εγκυμοσύνη η συγκέντρωση της ορμόνης στο αίμα είναι ανεβασμένη κατά 10-20 φορές φτάνοντας τα 200-300 ng/ml ως το τρίτο τρίμηνο.

Τα επίπεδα της προλακτίνης διαφοροποιούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Είναι υψηλότερα κατά τη διάρκεια του ύπνου και αμέσως μετά το πρωινό ξύπνημα, για αυτό το τεστ συνήθως πραγματοποιείται περίπου 3 ώρες μετά. Τα ζώα που εμβολιάζονται με προλακτίνη εμφανίζουν σημάδια κούρασης αμέσως. Αυτό υποδεικνύει μια ισχυρή σύνδεση μεταξύ της προλακτίνης και του ύπνου, έτσι είναι πιθανό η απελευθέρωση της ορμόνης κατά τη διάρκεια του οργασμού να προκαλεί στους υπνηλία.

Η προλακτίνη μπορεί να εξηγεί γιατί οι άνδρες νυστάζουν περισσότερο μετά το σεξ. Για άγνωστους λόγους ο εκσπερμάτωση κατά τη συνουσία απελευθερώνει στους άνδρες τέσσερις φορές περισσότερη προλακτίνη από ότι η εκσπερμάτωση κατά τον αυνανισμό. Έτσι όταν το σεξ τελειώσει είναι φυσικό για έναν άντρα να αισθάνεται υπνηλία. Για τις γυναίκες υπάρχουν αντικρουόμενες πληροφορίες αν αισθάνονται υπνηλία μετά το σεξ.

Μεγάλη αύξηση πάνω από 5 φορές από τις ανώτερες φυσιολογικές τιμές αποτελεί ένδειξη ανησυχίας για όγκο στην υπόφυση.

Τα υψηλά επίπεδα της προλακτίνης δεν οφείλονται μόνο στον θηλασμό του μωρού. Μερικές φορές, η προλακτίνη αυξάνεται στο αίμα των γυναικών εκτός εγκυμοσύνης και γαλουχίας. Τέτοιες περιπτώσεις περιλαμβάνουν καταστάσεις στρες ή καλοήθη όγκο της υπόφυσης (προλακτίνωμα) που οδηγεί στην υπερπαραγωγή της προλακτίνης. Ο όγκος αυτός είναι σχεδόν πάντα καλοήθης, δηλαδή δεν είναι καρκίνος . Είναι πιο συχνός στις γυναίκες απ' ότι στους άνδρες ενώ σπάνια τα παιδιά και οι έφηβοι μπορεί να αναπτύξουν προλακτινώματα. Άλλοι όγκοι του εγκεφάλου μπορεί επίσης να προκαλέσουν την υπόφυση να παράγει αυξημένη προλακτiνη.

Επίπεδα προλακτίνης πάνω από 250 μg/ml σχεδόν πάντα δείχνουν προλακτίνωμα. Το πρώτο βήμα στη θεραπεία αυτού του όγκου είναι ένα συνταγογραφούμενο φάρμακο που μειώνει τόσο την παραγωγή προλακτίνης όσο και το μέγεθος του όγκου.

Η υπερβολική σωματική άσκηση, η έλλειψη ύπνου, ορισμένες τροφές και η φτωχή διατροφή καθώς και κάποια φάρμακα επίσης μπορούν να ανεβάσουν τα επίπεδα της προλακτίνης

Όταν οι γυναίκες έχουν υψηλή προλακτίνη, μπορεί να έχουν τα παρακάτω συμπτώματα ή επιπτώσεις:

  • Απώλεια εμμήνου ρύσεως ή ανώμαλη περίοδο.
  • κολπική ξηρότητα με αποτέλεσμα δυσπαρεύνια (πόνο κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής).
  • έκκριμα από το μαστό (γάλα) χωρίς να υπάρχει εγκυμοσύνη ή να θηλάζουν.
  • Μειωμένη σεξουαλική διάθεση

Όταν οι άνδρες έχουν υψηλή προλακτίνη, μπορεί να έχουν τα παρακάτω συμπτώματα ή επιπτώσεις:

  • Στυτική δυσλειτουργία (πρόβλημα στο να επιτευχθεί ή να διατηρηθεί μια στύση, ικανή να ολοκληρώσει μια σεξουαλική επαφή).
  • Μειωμένη τριχοφυΐα στο σώμα και μυϊκή μάζα.
  • Μειωμένη σεξουαλική διάθεση.
  • Στα έφηβα αγόρια: καθυστέρηση της εφηβείας και χαμηλή τεστοστερόνη.

Αν η αυξημένη προλακτίνη οφείλεται σε προλακτίνωμα μπορεί να υπάρχουν και επιπλέον προβλήματα. Ένα μεγάλο προλακτίνωμα (πάνω από 1 εκατοστό) μπορεί να προκαλεί πονοκεφάλους και / ή προβλήματα όρασης. Αυτό συμβαίνει γιατί το οπτικό νεύρο, που συνδέει τα μάτια με τον εγκέφαλο, είναι κοντά στην υπόφυση και μπορεί να επηρεάζεται από ένα μεγάλο όγκο.

Χαμηλά επίπεδα προλακτίνης (τιμές κάτω από τα 250 μg/ml ) μπορεί να οφείλονται τόσο σε προλακτίνωμα όσο και σε άλλα αίτια που αφορούν παθολογικές καταστάσεις που αφορούν κίρρωση ήπατος, τα νεφρά, τις πολυκυστικές ωοθήκες, υποθυρεοειδισμό και συστηματικό ερυθηματώδη λύκο.

Καταστάσεις που συνδέονται με μειωμένη προλακτίνη

Η υποπρολακτιναιμία ή ανεπάρκεια της προλακτίνης στον ορό σχετίζεται με δυσλειτουργία των ωοθηκών στις γυναίκες, με μεταβολικό σύνδρομο, με άγχος, με αρτυριογενετική στυτική δυσλειτουργία, με εκσπερμάτωση, με ολιγοζωοσπερμία, με ασθενοσπερμία, με υπολειτουργία των σπερματοδόχων κύστεων και με υποανδρογοναιμία σε άνδρες. Σε μία μελέτη παρατηρήθηκε ότι τα φυσιολογικά χαρακτηριστικά του σπέρματος αποκαταστάθηκαν όταν τα επίπεδα της προλακτίνης έφτασαν στις φυσιολογικές τιμές σε άνδρες με μειωμένα επίπεδα προλακτίνης.

Η υποπρολακτιναιμία μπορεί να προκύψει από:
• Βουλιμία
• Περίσσεια ντοπαμίνης
• Φάρμακα για τη νόσο του Πάρκινσον

Φαίνεται πειραματικά ότι η προλακτίνη τείνει να είναι αυξημένη συχνά σε υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα, και ότι αποτελεί μια από τις πιο «ύπουλες» αιτίες αντίστασης στην απώλεια βάρους αυτών των ανθρώπων.

Πηγή: Επιστημονική Ομάδα του Διαιτολόγου κ. Ζουμπανέα (diatrofi.gr) 
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ