Η άνοιξη πέρασε, οι αλλεργίες έφυγαν;

12 Ιουνίου 2014

Γράφει για το boro.gr η Καλ. Κόντου-Φίλη, M.D., Ph.D. Αλλεργιολόγος

Διευθύντρια Αλλεργιολογικού Τμήματος, Ευρωκλινική Αθηνών

Πριν απαντηθεί το ερώτημα-τίτλος αυτής της συνέντευξης καλό θα ήταν να ορίσουμε “τι είναι και πως προκαλείται η αλλεργία και ποιά είναι τα πιο συχνά αλλεργικά νοσήματα”:

Η αλλεργία ορίζεται ως μία αντίδραση υπερβολικής ευαισθησίας του οργανισμού έναντι ξένων προς τον οργανισμό ουσιών, που ονομάζονται αλλεργιογόνα. Πρόκειται για αβλαβείς συνήθως ουσίες με τις οποίες ερχόμαστε σε επαφή στην καθημερινή μας ζωή, όπως οι γύρεις φυτών ή τα επιθήλια των ζώων. Ορισμένες, μάλιστα, πηγές αλλεργιογόνων (π.χ. το γάλα στην βρεφική ηλικία) κρίνονται απαραίτητες για την σωστή διατροφή και την υγεία μας.

Τα αλλεργικά άτομα χαρακτηρίζονται από κληρονομική προδιάθεση για κάποιο αλλεργικό νόσημα, δηλ. έχουν τα κατάλληλα γονίδια, τα οποία κληρονόμησαν από τον ένα τουλάχιστον γονέα. Σε κάποια φάση της ζωής τους, συνήθως με την συμβολή και άλλων παραγόντων (περιβαλλοντικών και από τον ίδιο τον οργανισμό), που δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί, ευαισθητοποιούνται και εκδηλώνεται η αλλεργική νόσος.

Τα πιο συχνά αλλεργικά νοσήματα είναι τα ατοπικά, δηλ. αυτά τα οποία προκαλούνται με IgE αντισώματα ή ειδική ανοσοσφαιρίνη Ε και είναι: η αλλεργία του αναπνευστικού συστήματος (αλλεργική ρινίτιδα με ή χωρίς επιπεφυκίτιδα και άσθμα) και η ατοπική δερματίτιδα (αλλεργικό έκζεμα). Τα νοσήματα αυτά αφορούν το 20% έως 30% του γενικού πληθυσμού στις ανεπτυγμένες (δυτικού τύπου χώρες), ενώ σε νεαρούς ενήλικες και παιδιά η συχνότητα εμφανίζεται πιο αυξημένη.

Η αναπνευστική αλλεργία, εαρινής κυρίως κατανομής στην Ελλάδα, μπορεί να εκδηλωθεί και πέραν της άνοιξης:

Ακόμη και τώρα, που το θερμόμετρο πήρε την ανιούσα και τ’ αγριόχορτα απόκτησαν χρυσαφένιες αποχρώσεις, δυνατόν να προκληθούν αλλεργίες από γύρεις, αφού ορισμένα αλλεργιογόνα φυτά ανθίζουν το καλοκαίρι (π.χ. ευκάλυπτος, αγριάδα, αρτεμισία, μουχρίτσα, αγριόβλητα κ.α.). Επί πλέον οι μετακινήσεις - για λόγους αναψυχής ή άλλους - μπορεί να οδηγήσουν τον αλλεργικό ασθενή σε χώρους, όπου η κατανομή των αλλεργιογόνων είναι διαφορετική από αυτήν της μόνιμης κατοικίας του. Ακόμη και τα εξοχικά σπίτια σε παράλιες ή άλλες υγρές περιοχές, όντας κλειστά τους προηγούμενους μήνες, γίνονται εστίες μούχλας, η οποία γίνεται αισθητή με την γνωστή σε όλους οσμή και συνιστά σημαντική πηγή εισπνεόμενων αλλεργιογόνων (σπόρια μυκήτων).

Γενικά και με εξαίρεση λίγων περιπτώσεων, η τριάδα των ατοπικών αλλεργιών που προαναφέρθηκε (ρινίτις-άσθμα-ατοπική δερματίτις) εμφανίζει σχετική ύφεση το καλοκαίρι.

Άλλες κλινικές οντότητες που ταλαιπωρούν τους πάσχοντες την θερμή εποχή

Ορισμένες αλλεργίες εκτός από τις προαναφερθείσες είναι πιο συχνές ή επιδεινώνονται σημαντικά τους θερινούς μήνες και ενίοτε εγκυμονούν σοβαρό κίνδυνο για τους έντονα ευαίσθητους ασθενείς.

Συγκεκριμένες μορφές κνίδωσης (πετάλες, φλούμπες) εμφανίζουν καλοκαιρινή έξαρση λόγω της έκθεσης του δέρματος στα υπεύθυνα αίτια (π.χ. κνίδωση από νυγμό σφηκών/μέλισσας ή κατά την επαφή με τσούχτρες και ορισμένα αγριόχορτα, όπως η τσουκνίδα και όχι μόνο). Το καλοκαίρι είναι η εποχή έξαρσης των «φυσικών κνιδώσεων» (χολινεργική, κνίδωση από ψύχος, ηλιακή, υδατογενής κ.α.), οι οποίες προκαλούνται από «φυσικούς παράγοντες», αφού το δέρμα λόγω της ελαφριάς ένδυσης εκτίθεται σε αυτούς. Ακόμη και άλλες χρόνιες κνιδώσεις εμφανίζουν καλοκαιρινές εξάρσεις, που προκαλούνται από την αυξημένη περιβαλλοντική θερμοκρασία, ιδιαίτερα σε περιόδους καύσωνα.

Τέλος, συγκεκριμένες μορφές γενικευμένης αναφυλαξίας «φουντώνουν» τους θερινούς μήνες και διαταράσσουν την χαλαρότητα των διακοπών. Πρόκειται για την πιο βαριές αλλεργικές καταστάσεις, αφού εμφανίζονται αιφνίδια και εξελίσσονται ταχύτατα μετά την είσοδο του αλλεργιογόνου στον οργανισμό (συνήθως σε λίγα λεπτά έως 30’ και λιγότερο συχνά ≥60 λεπτά).

Κλινικά εκδηλώνονται με πολλαπλότητα συμπτωμάτων από περισσότερα του ενός όργανα ή συστήματα (αίσθημα καούρας ή φαγούρας σε παλάμες, πέλματα,γεννητικά όργανα ή πιο γενικευμένης, εξάνθημα δέρματος, φτερνίσματα καταρροή, μπούκωμα και φαγούρα στη μύτη-μάτια -φάρυγγα, βράγχος φωνής, δυσκολία στην αναπνοή, αίσθημα ζάλης ή θολούρας και αδυναμίας, ναυτία, εμετό, κοιλιακό πόνο ή τάση προς αφόδευση, απώλεια κοπράνων ούρων ή/και των αισθήσεων -αλλεργική καταπληξία ή αλλεργικό shock).

Η συστηματική αναφυλαξία ως η πλέον σοβαρή και επικίνδυνη αλλεργική αντίδραση, πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα και εάν είναι δυνατόν σε νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας! Τα πιο συνηθισμένα αίτια συστηματικής αναφυλαξίας είναι τρόφιμα, φάρμακα, νυγμοί (το δηλητήριο) από μέλισσες ή σφήκες, το λάστιχο (latex), κ.α.

Οι τροφές που ενοχοποιούνται είναι εποχικά φρούτα και λαχανικά, που καταναλώνονται κυρίως, το καλοκαίρι (π.χ. ροδάκινα σταφύλια, πεπόνι κ.α.), αλλά και μη εποχικά τρόφιμα, όπως ξηροί καρποί, μπορεί να εμφανίσουν καλοκαιρινή έξαρση, αφού χρησιμοποιούνται ευρύτατα στη βιομηχανία των παγωτών των οποίων η κατανάλωση αυξάνεται το καλοκαίρι. Βασικό μήνυμα για τους ήδη αλλεργικούς σε τρόφιμα "πριν καταναλώσετε κάποια τροφή ερευνήστε πρώτα το ακριβές περιεχόμενό της".

Άλλα αίτια συστηματικής αναφυλαξίας το καλοκαίρι είναι ο συνδυασμός άσκησης με λήψη τροφής, στην οντότητα που ονομάζεται συστηματική αναφυλαξία μετά από άσκηση1∙ ακόμη και ορισμένες φυσικές κνιδώσεις - όπως η ηλιακή, η υδατογενής, η εκ ψύχους ή η χολινεγική- δυνατόν να οδηγήσουν σε αλλεργική καταπληξία όταν η έκθεση του σώματος στο φυσικό ερέθισμα είναι εκτεταμένη και παρατεταμένη.

Τέλος, ψευδοαλλεργικές αντιδράσεις, που μιμούνται τις αλλεργίες (π.χ. αντιδράσεις από το δηλητήριο της τσούχτρας), όπως και οι δερματίτιδες κατά την επαφή με φυσικές χημικές ουσίες (συμπεριλαμβανομένων και τοπικών φαρμακευτικών ουσιών) εμφανίζουν σημαντική έξαρση το καλοκαίρι.

Επομένως ένα άτομο που έχει εμφανίσει συμπτώματα αλλεργίας, ακόμη και ήπια, σκόπιμο θα ήταν να επισκεφθεί τον αλλεργιολόγο, πριν ξεκινήσει για διακοπές του ώστε να λάβει οδηγίες που αφορούν αποκλειστικά τον ίδιο για την αντιμετώπιση τυχόν αλλεργικού προβλήματος και κυρίως για την εφαρμογή μέτρων προφύλαξης και πρόληψης.

Τούτο γίνεται επιτακτικό, εάν πρόκειται να επισκεφθούν μικρά νησιά ή άλλους περιφερικούς προορισμούς που δεν διαθέτουν επαρκή και κοντινή ιατρική υποστήριξη

Τέλος, βασική αρχή στην αντιμετώπιση οποιουδήποτε ιατρικού προβλήματος είναι η εξατομίκευση της θεραπευτικής αγωγής∙ για τον λόγο αυτό, το καλύτερο φάρμακο δεν είναι εκείνο, που βοήθησε το γνωστό ή φίλο σας ή που αγοράσατε χωρίς ιατρική εντολή από το γειτονικό φαρμακείο, αλλά εκείνο που θα συστήσει ο γιατρός σας ειδικά για την περίπτωσή σας.


----------
1 Ειδική μορφή γενικευμένης αναφυλαξίας, που σχετίζεται με την λήψη τροφής και άσκηση και αφορά κυρίως εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Εμφανίζεται όταν η άσκηση γίνει μέχρι 4 ώρες μετά από την λήψη τροφής γενικά ή μετά από τη κατανάλωση συγκεκριμένου τροφίμου. Διακρίνεται από τις συνήθεις περιπτώσεις τροφοεξαρτώμενης αναφυλαξίας που προαναφέρθηκαν, κατά το ότι απαιτείται και άσκηση. Με άλλα λόγια οι πάσχοντες δεν εμφανίζουν κανένα πρόβλημα εάν φάνε το ίδιο τρόφιμο χωρίς να ασκηθούν ή εάν ασκηθούν αφού περάσουν τουλάχιστον 4 ώρες από την λήψη τροφής.
page2image27816
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ