Τι είναι ο... λεσβιακός άνδρας;

27 Οκτωβρίου 2014

Ανδρική ανασφάλεια: Λεσβιακός Άνδρας

Ενας πελάτης μού μίλησε για ένα όνειρο, όπου έκανε σεξ με μια συνεργάτισσά του, η οποία, στην πραγματική της ζωή ήταν λεσβία.Ίσως επειδή εκείνος περίμενε από μένα να αμφισβητήσω την ετεροφυλία του, σχολίασε ότι, ενώ πίστευε ότι όλοι μας είμαστε εν δυνάμει αμφιφυλόφι­λοι, δεν πίστευε ότι το όνειρο είχε σχέση μ' αυτό. «Συμφωνώ μαζί σου και για τα δύο», είπα. «Λοιπόν, τι νομίζεις ότι ήθελε να πει αυτό το όνει­ρο;», με ρώτησε. Κι εγώ απάντησα, «Αν αυτή η γυναίκα είναι λεσβία, κοιμάται με λεσβίες, πράγμα που σημαίνει ότι είσαι κι εσύ... λεσβία, αφού κοιμήθηκες μαζί της στο όνειρό σου!». Όμως δεν αστειευόμουν, κι ο πε­λάτης μου το γνώριζε καλά. «Ωραία», είπε, «Περίμενε, λοιπόν, να πω στη γυναίκα μου ότι ο γιατρός μού είπε πως είμαι... λεσβία!».
 
Από τον συγγραφέα και θεραπευτή Aaron Gratch 

Δεν αστειευόμουνα σ' αυτή την περίπτωση, επειδή, όπως εξήγησα και στον πελάτη μου, αυτό ήταν ένα μη σεξουαλικό, ή καλύτερα ένα προσεξουαλικό όνειρο, που προερχόταν απ' την ταύτιση με τη μητέρα του στην παιδική του ηλικία. Όπως είδαμε στο τέταρτο κεφάλαιο, τα αγόρια, πριν πιεστούν απ' τη δική τους επιθυμία και απ' τις κοινωνικές επιταγές να γίνουν «άνδρες» -κάπου στις πρώτες τάξεις του γυμνασίου- μοιά­ζουν με τα κορίτσια, ιδιαίτερα σε σχέση με τη μητέρα τους. Και καθώς εί­δαμε σ' αυτό το βιβλίο, αυτή η ταύτιση της παιδικής ηλικίας με τη μητέ­ρα, και η ανάγκη των ανδρών να τη διατηρήσουν, αλλά και να την απαρ- νηθούν, είναι η καρδιά της σύγκρουσης της ανδρικής ανασφάλειας.

Κι ενώ αυτή η σύγκρουση δεν είναι στην ουσία σεξουαλική, δεν εί­ναι όμως και απελευθερωμένη από σεξουαλικές εμπλοκές. Το αγόρι, για να αποκτήσει σεξουαλικότητα, πρέπει να διαχωριστεί απ' τη μητέρα, κάτι που σημαίνει -ανάμεσα στα άλλα- ότι πρέπει να αποδεχτεί ότι έχει δια­φορετικά σεξουαλικά όργανα απ' τη μητέρα. Τα αγόρια το γνωρίζουν αυ­τό εγκεφαλικά από πολύ μικρή ηλικία, αλλά συναισθηματικά δεν είναι πάντα έτοιμα να το αποδεχθούν, επειδή αυτό γκρεμίζει τα συναισθήματα ευδαιμονίας και ασφάλειας που νιώθουν όταν είναι ένα με τη μητέρα.

Ένας πελάτης μού ανέφερε ότι κάποτε, ενώ περπατούσε στο πάρκο και πέρασε δίπλα από δύο αστυνομικούς, ξαφνικά βίωσε μία τρομακτική σκηνή όπου τον σοδόμιζαν. Αυτός ο φόβος επαναλήφθηκε στη θερα­πεία, όταν κάποια στιγμή αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε μια πιο αναλυτική προσέγγιση, με τον πελάτη μου να ξαπλώνει στον καναπέ μπρούμυτα χωρίς να με βλέπει. Την πρώτη φορά που ξάπλωσε έτσι, ένιω­σε τρομερό άγχος. Κουνιόταν και στροβιλιζόταν στον καναπέ και τελικά εξέφρασε το φόβο ότι θα τον βίαζα. Όπως είδαμε και πριν, ο φόβος είναι πολλές φορές μια επιθυμία, κάτι που ίσχυε γι' αυτόν το θεραπευόμενο. Μόνο που στην περίπτωσή του δεν ήταν μια σεξουαλική επιθυμία - αντα­νακλούσε το πώς είχε ερμηνεύσει συναισθηματικά τις εμπειρίες τις παι­δικής του ηλικίας. Μεγάλωσε με τη μητέρα του -και χωρίς πατέρα- ως μοναχοπαίδι, νιώθοντας παγιδευμένος απ' ιη γλυκιά της περιποίηση, αλ­λά και πάντα επιθυμώντας μια ισχυρή ανδρική παρουσία. Γι΄αυτόν το θε­ραπευόμενο, ούτε το πρόβλημα ούτε η λύση του -να αναπτύξει ανδρικές φιλίες- ήταν σεξουαλικό θέμα.

Αλλά κι αν ακόμα το πρόβλημα φαίνεται να είναι σεξουαλικό, τις πε­ρισσότερες φορές δεν είναι. Στις μέρες μας ο πρωκτικός ερεθισμός (και η συνουσία) δεν είναι αποκλειστικά ο τομέας των ομοφυλόφιλων. Αυτό που είναι ίσως λιγότερο γνωστό, είναι η επιθυμία πολλών ετεροφυλόφιλων αν- δρών να νιώθουν τη διείσδυση - από μια γυναίκα. Κάποιοι άνδρες το κά­νουν με τη σύντροφό τους η οποία χρησιμοποιεί κάποιο υποκατάστατο πέους, ενώ κάποιοι άλλοι το βιώνουν στις φαντασιώσεις ή στα όνειρά τους. Υπάρχουν και αυτοί που το βιώνουν πιο έμμεσα, για παράδειγμα, με το να διεγείρονται περισσότερο όταν βρίσκονται από κάτω κατά τη διάρ­κεια της συνουσίας. Αυτά τα σενάρια, είτε αληθινά είτε φανταστικά, είναι φορτισμένα με ιδιαίτερη ένταση, μια και ο πρωκτός είναι μια ερωτική ζώ­νη. Παρ' όλα αυτά αντιπροσωπεύουν μια μη σεξουαλική ανάμνηση και επιθυμία. Την ανάμνηση της παιδικής ηλικίας, όπου το αγόρι δεν διαφέρει απ' το κορίτσι, και την επιθυμία του να είναι ένα με τη μητέρα.

Όπως γράφει ο Στόλλερ και άλλοι, ενώ αυτό μπορεί να μην είναι σε­ξουαλικό πρόβλημα, για πολλούς άνδρες αυτή η ταύτιση με τη μητέρα, δημιουργεί συγκρούσεις. Επιφέρει θυμό και φόβο. Θυμό επειδή πρέπει ν' αφήσουν πίσω την ψευδαίσθηση ότι «η μαμά κι εγώ είμαστε ένα», και θυμό κατά της μητέρας τους που τους φέρνει σ' αυτή τη δύσκολη θέση. Επιφέρει, όμως, και φόβο επειδή δεν μπορούν να ξεφύγουν απ' την επιρροή της. Είναι εμφανές ότι αυτή η ασυνείδητη σύγκρουση που σχε­τίζεται με τη μητέρα, βιώνεται μέσα απ' τη σεξουαλική δραστηριότητα των ανδρών. Για παράδειγμα, πολλοί άνδρες θυμώνουν όταν η κοπέλα ή η γυναίκα τους δεν θέλει να κάνει στο κρεβάτι κάποια πράγματα που αυ­τοί θέλουν, ή όταν δεν γνωρίζει πώς να τους ερεθίσει - πιστεύουν ότι θα πρέπει να γίνει ένα μ' εκείνους (να μην έχει διαφορετικές σεξουαλικές επιθυμίες). Θυμώνουν επίσης επειδή πρέπει «να ξεχάσουν» τις άλλες γυναίκες, όταν δεσμεύονται σε μία σχέση, και, ασυνείδητα, κατηγορούν τη σύντροφό τους γι' αυτό, λες και είναι δικό της λάθος. Και βέβαια φο­βούνται μήπως χάσουν την πιθανότητα να κάνουν σεξ και με άλλες γυ­ναίκες, όταν δεσμεύονται με μία γυναίκα.

Αυτή η δυναμική είναι ο κύριος λόγος που οι άνδρες κάνουν εξω- συζυγικές σχέσεις. Έχοντας μια εξωσυζυγική σχέση, διεκδικούν θυμω­μένα το δικαίωμά τους για μια γυναίκα με περισσότερη σεξουαλική κατα­νόηση, και το δικαίωμά τους για τη σεξουαλική τους ελευθερία. Επιπλέ­ον απαλύνουν το φόβο τους ότι είναι καταδικασμένοι να κάνουν σεξ για την υπόλοιπη ζωή τους με την ίδια γυναίκα. Δεν τους περνάει, βέβαια, απ' το μυαλό ότι δεν μπορεί κάποιος ν' απελευθερωθεί με τη μυστικότη­τα, ή αλλάζοντας τον αφέντη του -εννοώ την ερωμένη- με έναν άλλο. Κι ενώ καταδικάζουμε άμεσα τους άνδρες που απατούν τις συντρόφους τους, και τους θεωρούμε συναισθηματικά ασταθείς, η κλινική εμπειρία δείχνει ότι αυτοί οι άνδρες υποφέρουν πολύ, επειδή είναι φυλακισμένοι του ίδιου του εαυτού τους. Αργά ή γρήγορα, οι περισσότεροι άνδρες ανακαλύπτουν ότι η υπεραρσενική δραστηριότητα είναι μόνο η απόδειξη για το αντίθετο, ή -για να το πούμε με σεξουαλικούς όρους- ότι οι πολ­λαπλές εκθέσεις του πέους τους δεν πολλαπλασιάζουν το μέγεθος του - πολλαπλασιάζουν, γενικά, την εκτίμηση -και τη δική τους εννοείται- ότι είναι τόσο μικρό που χρειάζεται πολλαπλασιασμό.

Απ' την άλλη, είναι εύκολο να καταλάβουμε ότι το αγόρι, χρησιμο­ποιώντας το σεξουαλικό του όργανο μπορεί να αποδείξει στη μητέρα του -και στον εαυτό του- ότι είναι διαφορετικός και ξεχωριστός από εκείνη.

Η ιδέα ότι ο άνδρας αναζητά τον προσωπικό του χώρο από μια γυ­ναίκα -κι όταν δεν τον βρει πηγαίνει με μια άλλη- είναι αρκετά παράδοξη, όπως και η σύγκρουση της ανδρικής ανασφάλειας: Οι άνδρες τα θέλουν όλα - να είναι άνδρες και να είναι (με) γυναίκες. Η στερεοτυπική σχέση, όπου ο άνδρας είναι απρόθυμος να δεσμευτεί, ενώ η γυναίκα πιέζει για δέσμευση, είναι αληθινή μόνο αν τη δούμε απ' τη συνειδητή οπτική. Ασυ­νείδητα -και αυτό είναι εύκολο να το δούμε στη θεραπεία ζευγαριών- αυ­τοί οι άνδρες δημιουργούν έτσι τις καταστάσεις ώστε η γυναίκα να τους πιέζει, επειδή θέλουν να επαναλάβουν τη σχέση τους με την Πρώτη τους

Γυναίκα, τη Μητέρα - μια σχέση στην οποία η γυναίκα ήταν δεσμευμένη, προστατευτική και δοτική, ενώ το αγόρι προσπαθούσε απρόθυμα να ξεφύγει. Αφήστε με να το διευκρινίσω αυτό - μιλώντας για το σεξ.

Ένας θεραπευόμενος, επαγγελματίας και γύρω στα 30, μεγάλωσε με μια μητέρα, η οποία, έχοντας η ίδια την ανάγκη να την χρειάζονται, ήταν ιδιαίτερα πρόθυμη να βοηθάει και να υποστηρίζει, και μάλιστα τόσο πολύ, ώστε δημιούργησε στο γιο της μια συναισθηματική εξάρτηση. Ενώ εκείνος κατάφερε, ως νέος άνδρας, να ξεπεράσει την επιθυμία του για φροντίδα απ' τους γονείς του, και ήταν ικανός να ζει αυτόνομα, τα απο- μεινάρια της εξάρτησής του συνέχιζαν να χρωματίζουν τη σεξουαλικότη- τά του. Αυτό βγήκε στην επιφάνεια κατά τη διάρκεια της θεραπείας όταν μίλησε για ένα όνειρο όπου ένας παιδικός του φίλος, ο Σάμιουελ, έκοψε τα πόδια του πελάτη μου επειδή είχε κάνει κάτι κακό. Ενώ ο πελάτης μου ένιωθε μπερδεμένος μ' αυτό το όνειρο, οι συσχετίσεις που έκανε έλυσαν εύκολα το μυστήριο. Την ημέρα εκείνη, πριν δει το όνειρο, ο πελάτης μου, που δεν ήταν εβραίος, είχε μια συζήτηση μ' έναν ορθόδοξο εβραίο συνάδελφό του που τον έλεγαν Σμουέλ (στα εβραϊκά το αντίστοιχο του Σάμιουελ). Εκείνος του μίλησε για ένα καινούργιο βιβλίο που μιλά για το σεξ, και είναι σύμφωνο με το «κόσερ» (βλ. και σ. 299, σ.τ.επ.).

Προσπαθώντας να δώσω μια βιαστική ερμηνεία στο όνειρο, είπα: «Μήπως έκανες σεξ χωρίς ν' ακολουθήσεις το κόσερ, οπότε το όργανό σου κόβεται για να τιμωρηθείς;» (αυτό που αποκαλεί ο Φρόιντ «κατηφο­ρική μετάθεση»). Ο πελάτης μου γέλασε, αλλά προς μεγάλη μου έκπλη­ξη παραδέχτηκε ότι είχε κάνει σεξ. Τρεις βδομάδες πρωτύτερα έκανε σεξ με την πρώην κοπέλα του, κάτι που ένιωθε ότι ήταν λάθος, επειδή είχε χωρίσει μαζί της μόλις συνειδητοποίησε ότι δεν μπορούσε να δεσμευτεί στη σχέση τους. Όμως υπήρχε κάτι περισσότερο από αυτό. Το βράδυ πριν δει το όνειρο, η πρώην κοπέλα του, του τηλεφώνησε και του είπε θυμωμένα και σαρκαστικά: «Σε περίπτωση που ανησύχησες, δεν είμαι έγκυος». Έτσι ανακάλυψα ότι δεν πήραν αντισυλληπτικά μέτρα - κάτι που ο πελάτης μου το χαρακτήρισε ως «τέλεια ανευθυνότητα», ενώ εγώ το είδα σαν μια διαφορετική πλευρά του τρόπου που έκανε έρωτα. Ήταν αρκετά εντυπωσιακό το γεγονός ότι δεν χρησιμοποίησαν αντισύλληψη . Αυτό δεν είχε ξανασυμβεί στα δύο χρόνια που ήταν μαζί.

Έτσι, κι εγώ είπα στον πελάτη μου: «Άσε με να το καταλάβω καλά. Χωρίζεις με την κοπέλα σου επειδή σε έπνιγε, κι εσύ χρειαζόσουν χώρο - κι όχι μόνο τη συναντάς και κάνεις σεξ μαζί της, αλλά προσπαθείς να την αφήσεις και έγκυο;». Εκείνος διαμαρτυρήθηκε λίγο, όμως μετά αναγνώρι­σε ότι ασυνείδητα έκανε αυτό που έκανε πάντα με τις γυναίκες σε συναι­σθηματικό επίπεδο, αρχίζοντας με τη μητέρα του - τις παγίδευε έτσι ώστε να εξαρτώνται από αυτόν και να τον χρειάζονται, κι εκείνος να μην τις κρα­τά κοντά του, ή, πιο σωστά, μ' αυτόν τον τρόπο να μπορεί ν' απαιτεί θυ­μωμένα να τον απελευθερώσουν, χωρίς να χρειάζεται να παραδεχτεί ότι ήταν η δική του εξάρτηση αυτή που τον κρατούσε δεμένο μαζί τους.

Αυτή η θυμωμένη πλευρά της μάχης του για τον αποχωρισμό, έγινε πιο ορατή όταν μου διηγήθηκε κάποιες λεπτομέρειες από το περιστατικό με την πρώην κοπέλα του. Προφανώς, η πρώην κοπέλα είχε ακόμα τα κλειδιά του σπιτιού του κι εκείνη τη νύχτα, αφού ο πελάτης μου είχε πέ­σει για ύπνο, μπήκε στο σπίτι του χωρίς να τον ειδοποιήσει - δήθεν για να πάρει κάτι που είχε ξεχάσει. Ο πελάτης μου ήταν ακόμα ξύπνιος, αλ­λά κυκλοφορούσε με τα εσώρουχά του... κι έτσι το ένα έφερε το άλλο.

«Νομίζω ότι έβγαζα κάποιο θυμό καθώς έκανα σεξ μαζί της», ανα­πόλησε. «Σα να της έλεγα, "αν νομίζεις ότι μπορείς να εισβάλεις στο χώ­ρο μου κατ' αυτό τον τρόπο και να νιώσεις τόση οικειότητα μαζί μου, τό­τε πάρε αυτό - πάρε αυτό που σημαίνει οικειότητα"». Όπως είπα στον πελάτη μου, αυτό μου θύμισε την εικόνα ενός παιδιού με τα εσώρουχά του, να φαντάζεται θυμωμένο ότι θα δείξει στη μητέρα του -η οποία μό­λις είχε μπει απρόσκλητη στο δωμάτιό του- ότι δεν είναι πια μικρό παιδί. Αυτό έδωσε άλλο νόημα στο τηλεφώνημα της φίλης του - ή τουλάχιστον στον τρόπο που το ερμήνευσε αυτός στο όνειρό του. Αν, κάνοντας σεξ μαζί της χωρίς προφυλακτικό, ήθελε να της πει: "θα σου δείξω ότι είμαι άνδρας, κάνοντάς σου ένα παιδί", εκείνη βεβαιώνοντάς τον ότι δεν είναι έγκυος, του έλεγε "όχι, δεν μπορείς, δεν μπορείς - το όργανό σου είναι κομμένο".

Ένα άλλο παράδειγμα είναι ένας ηθοποιός γύρω στα 35, που ήρθε να με δει για ένα σεξουαλικό πρόβλημα. Αυτός ο άνδρας ήταν αυθεντι­κά ερωτευμένος με την κοπέλα του. Την περιέγραφε ως έξυπνη, πνευ­ματώδη και ελκυστική, και ήταν πράγματι έτοιμος να της κάνει πρόταση γάμου. Το πρόβλημα ήταν ότι κατά τη διάρκεια του σεξ είχε την τάση ν' απαγορεύει στην κοπέλα του να μιλάει, να κάνει θορύβους, ή να κινείται απότομα. Η εξήγησή του γι' αυτό ήταν ότι, αν η παρουσία της γινόταν έντονη ή αποπνιχτική, εκείνος θα έχανε τη συγκέντρωση και τη στύση του. Καθώς το εξερευνούσαμε αυτό στη θεραπεία, έγινε εμφανές ότι ο πελάτης μου, για να μπορέσει ν' αποδώσει σεξουαλικά, χρειαζόταν η κοπέλα του να γίνει "μικρότερη" από εκείνον ή να υποταχθεί, ώστε αυ­τός να νιώθει "μεγάλος" και να κυριαρχεί. Βέβαια, όσο αυτός απαιτούσε από την κοπέλα να περιορίσει τον εαυτό της, τόσο εκείνη ένιωθε απο­γοητευμένη, εξαρτημένη και θυμωμένη - και τελικά ξέσπασε κατά τη διάρκεια του σεξ μ' ένα τεράστιο απόθεμα συναισθηματικών απαιτήσε­ων. Και στο σημείο αυτό εκείνος έχασε τη στύση του ολοκληρωτικά και μη αναστρέψιμα. Έτσι, διδάσκοντάς την να συρρικνωθεί, την ώθησε να επεκταθεί. Προσδοκώντας να είναι ένα καλό και ήσυχο κορίτσι, τη μετέ­τρεψε σε μια δύσκολη και απαιτητική γυναίκα.

Γι' αυτό το ζευγάρι, η "θεραπεία", για μια ακόμη φορά, δεν βρισκό­ταν σε κάποια σεξουαλική τεχνική, αλλά στην ανάγκη να βρεθούν και να οριστούν οι μη σεξουαλικές αντιστοιχίες του σεξουαλικού προβλήματος, που σ' αυτή την περίπτωση δεν ήταν ιδιαίτερα δύσκολο. Καθώς ήταν έτοι­μοι να παντρευτούν, το ζευγάρι άρχισε να συζητάει κάποια θέματα σχετι­κά με το αν θα κάνουν παιδί και που θα μείνουν. Όμως και σ' αυτές τις συ­ζητήσεις, όπως και στο κρεβάτι, ο πελάτης μου ώθησε την κοπέλα του να γίνει μια συναισθηματική και απαιτητική γυναίκα, δηλαδή μια ψευδο-μη- τέρα. Συζητώντας αν θα κάνουν παιδί, εκείνος έλεγε «γιατί δεν περιμέ­νουμε 2-3 χρόνια, που θα έχουμε βολευτεί και ηρεμήσει», κάτι που η κο­πέλα του -που μόλις είχε κλείσει τα τριάντα δύο- το ερμήνευε ως "Ίσως δεν είναι ακόμα σίγουρος για μένα και χρειάζεται χρόνο".Έτσι αντιδρού- σε, και με το δίκιο της, λέγοντας «Όχι! Δεν θα περιμένω και δεν θα ρι­σκάρω να μη μπορώ να κάνω παιδιά. Αν δεν είσαι έτοιμος να δεσμευτείς, τότε καλύτερα να το ξεχάσουμε». Όταν συζητούσαν για το που θα μεί­νουν, εκείνος έλεγε με τον ίδιο τρόπο, «Γιατί δεν μένουμε στην πόλη όσο μπορούμε - είναι τόσο βολικό, άλλωστε τα προάστια είναι θάνατος για μέ­να!», κάτι που εκείνη το ερμήνευε ως "Ίσως δεν είναι έτοιμος να μείνει με μια γυναίκα", και αντιδρούσε λέγοντας, «Λοιπόν, αν δεν θέλεις οικογε­νειακή ζωή, καλύτερα να το πεις τώρα, γιατί εγώ θέλω να κάνω παιδιά και ν' αποκτήσω ένα σπίτι κι ένα σκύλο - έτσι μεγάλωσα κι αυτό θέλω!».

Δουλεύοντας μαζί του την μη-σεξουαλική του αμφιθυμία -την επι­θυμία του να είναι με και χωρίς γυναίκα- τον βοήθησα ν' αναγνωρίσει ότι, καθώς επικοινωνούσε με την κοπέλα του, την εκπαίδευε ασυναίσθη­τα να γίνει "μητέρα" του. Κι αυτό που προκαλούσε την ανικανότητά του ήταν το επιτυχημένο αποτέλεσμα αυτού του εκπαιδευτικού του προ­γράμματος. Όταν ο θεραπευόμενος το συνειδητοποίησε αυτό, κατάφερε να σταματήσει να βλέπει παντού τη μητέρα του, κι άρχισε να βλέπει την κοπέλα του όπως πραγματικά ήταν - μια συναρπαστική και διεγερτική νέα γυναίκα, όπως ήταν στο κρεβάτι όταν την πρωτογνώρισε.

Για πολλούς άνδρες η στυτική δυσκολία δεν εί­ναι απλά μια αλληγορία - είναι κι ένα αληθινό πρόβλημα. 

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Γιατί δε φεύγουμε από σχέσεις που μας κάνουν κακό
Καλησπερα σας ειμαι 25 χρονων και εχω μια...
Σχέση: Όταν ο άνδρας δε θέλει να είστε συνέχεια μαζί
Καλησπερα σας ονομαζομαι εφη και ειμαι 33...