Πετυχημένη στα επαγγελματικά αλλά μόνη στη ζωή: Γιατί;

4 Νοεμβρίου 2014

Αν Δεν Παντρευτείς, Δεν Πέτυχες Στη Ζωή

Ήρθε μια νέα σε ψυχική κατάσταση υστερίας Δεν είχε πια κανένα λόγο να ζει. Όλες οι αδερφές της παντρεύτηκαν, ενώ εκείνη ήταν μπλεγμένη μ’ έναν παντρεμένο. Δεν έλπιζε τίποτα για το μέλ­λον ούτε είχε καμιά ελπίδα να παντρευτεί. Αισθανόταν αποτυχημέ­νη, έρημη, άσκημη. Στην επαγγελματική της σταδιοδρομία είχε μεγάλη επιτυχία, ήταν ελκυστική γυναίκα και ικανότατη. Καθόρισε ένα πρώιμο μή­νυμα της παιδικής της ηλικίας με τη φράση: «Αν δεν παντρευτείς δεν πέτυχες στη ζωή».

Διηγείται η συγγραφέας και ψυχοθεραπεύτρια Shepard D. Gellert 

Τη ρώτησα, αν οι γονείς της είχαν ευτυχήσει στο γάμο τους και απάντησε, πως ήταν κι οι δυο αξιολύπητοι.

Ακόμα άκουγε τα λόγια της μάνας της και ακολουθώντας το μήνυμά της έκανε και τον εαυτό της αξιολύπητο. Αποφάσισε να πάψει να βασανίζεται μόνη της και να αισθάνεται πετυχημένη στη ζωή δίχως να παντρευτεί.

Όταν λυτρώθηκε απ' την καταπιεστική σκέψη, ότι πρέπει να παντρευτεί κι έπαψε να λέει στον εαυτό της πως ήταν αποτυχημέ­νη, ηρέμησε και χαιρόταν για τα προσόντα και τις χάρες της. Ανα­κάλυψε τότε, πως δεν της χρειάζεται ο παντρεμένος φίλος της και γρήγορα τον ξεφορτώθηκε. Όλες αυτές τις αλλαγές τις πέτυχε σε λιγότερες από δέκα εβδομάδες.

Τελευταία διηύθυνα μια σειρά μεταπτυχιακών μαθημάτων για μια ομάδα εκπαιδευτικών και τους μίλησα μισή ώρα ειδικά για τις συμβουλές. Τα κατωτέρω είναι μερικές κλινικές περιπτώσεις παρ­μένες από τη διδασκαλία για τις συμβουλές των γονιών.

  • Η μαμά με συμβούλεψε, «μη στενοχωριέσαι, τι περίμενες; Έτσι είν' οι άντρες». Αυτό μου το είπε, γιατί με αδικούσαν, όπως πίστευα, οι τρεις μεγαλύτεροι αδερφοί μου. Εννοούσε: «Άδικα διαμαρτύρεσαι. Τούτος ο κόσμος είναι των ανδρών και η γυναίκα πρέπει να ξέρει τη θέση της». Οργή και μνησικακία με κυρίεψαν και λαχταρούσα να μπω κι εγώ σ' αυτό το μαγικό ανδρικό κύκλο, όπου υπάρχουν γέλια, έξυπνες συζητήσεις και βαθιές φωνές. Οι άντρες που με τράβηξαν ως τώρα, έμοιαζαν με τον ένα ή τον άλλο αδερφό μου. Και σήμερα ακόμη προτιμώ την ανδρική συντροφιά. Δηλαδή, όταν βγαίνουμε με παρέα, εγώ κάθομαι με τους άντρες, όχι με τις γυναίκες. Αλλ' απέναντι στον άντρα μου θα αισθάνομαι θυμό και μνησικακία.

  • Η κύρια συμβουλή της μητέρας μου ήταν: «Αυτό να το αφήσεις να το κάνω εγώ για σένα, χρυσό μου. Άσε να σου φέρω εγώ το...» Έτσι έκανε για το καθετί σ' όλη μου την παιδική και την εφη­βική ηλικία. Κρυφά μηνύματα: 1) «Εγώ είμαι καλύτερη από σένα». 2) «Εξαρτάσαι από μένα». 3) «Δεν είσαι άξια να κάνεις τίποτα».

  • Ο πατέρας μου με συμβούλευε: «Να βάζεις όλες σου τις δυ­νάμεις, για να πετυχαίνεις το καλύτερο». Το ίδιο μου έλεγε για το σχολείο, για τις δουλειές μου, για όλα. Το κρυφό μήνυμα θα πρέπει να ήταν: «Έτσι κι αλλιώς, δεν τα βγάζεις πέρα όπως πρέπει και δε μπορείς να φτάσεις τους άλλους», γιατί εγώ ακόμη αγωνίζομαι να είμαι ο καλύτερος, ακόμη αγωνίζομαι να καταφέρω το καλύτερο, αλλά ποτέ δεν το κατορθώνω απόλυτα.

  • Η μητέρα μου με συμβούλευε: «Μη στενοχωρείς τον πατέρα σου, είναι κουρασμένος. Όλη μέρα δουλεύει σκληρά. Μην τον ενοχλείς με ό,τι κάναμε εμείς όλη μέρα». Τη συμβουλή αυτή μου έδινε ύστερ' από τ' απογεύματα, που βγαίναμε μαζί για ψώνια ή που πηγαίναμε και πίναμε καφέ σε κανένα γειτονικό σπίτι. Εγώ, μι­κρούλα ακόμη τότε, απορούσα, πώς ήταν δυνατόν να τον στενο­χωρήσουν αυτά. Το μυστικό μήνυμα θα ήταν σίγουρα: «Μη λες τί­ποτα, αφού εγώ ποτέ δεν του λέω». Ο πατέρας με συμβούλευε: «Μην εκθέτεις την οικογένειά μας». Αυτό συνήθως μου έλεγε, όταν έβγαινα έξω με κανένα νεαρό, που την οικογένειά του δεν τη γνώ­ριζε εκείνος. Νομίζω, ότι στη συμβουλή του κρυβόταν το μήνυμα: «μη διασκεδάζεις, γιατί έτσι θα μου φύγεις και δε θα είσαι πια το μικρό μου κοριτσάκι». Έφυγα απ’ το πατρικό μου σπίτι μετά τις σπουδές μου στο κολέγιο και από τότε μένω πάντα σε απόσταση πεντακοσίων τουλάχιστον χιλιομέτρων απ' τους γονείς μου. Κι ό­μως ακόμη φυλάγομαι και δε σχετίζομαι στενότερα με κανένα, ώσπου να μάθω καθετί σχετικό με το άτομό του.

Σχόλιο: Πολύ παράξενη η συμβουλή της μητέρας. Το «μη στε­νοχωρείς τον πατέρα σου» (έπειτ' απ’ το ευχάριστο απόγευμα των δυο γυναικών) υποβάλλει την πρόταση, «πες του ψέματα». Η συμ­βουλή του πατέρα ακολουθούσε, όπως φαίνεται, τη βασική γραμ­μή, «φυλάξου, ο κόσμος είναι φοβερός». Το μήνυμά του μοιάζει να έλεγε, «μην εμπιστεύεσαι κανένα, μην κάνεις φίλους». Το πρό­τυπο αυτού του μηνύματος —αν πραγματικά το έδινε ο πατέρας— το απεικόνιζε η μητέρα με το ρόλο που έπαιζε, αφού ήταν ψεύτρα η ίδια. Κι η κοπέλα, αφού δε μπορούσε να εμπιστευθεί τη μάνα της, ότι θα έλεγε την αλήθεια στον πατέρα της, ποιον μπορούσε να εμπι- στευθεί;

  • Η συμβουλή ήταν: «να είσαι καλός μαθητής, να μελετάς πο­λύ, να παίρνεις καλούς βαθμούς, να πας στο κολέγιο, για να γίνεις κι εσύ κάποιος». Κι έκρυβε το μήνυμα: «ο κόσμος είναι φοβερός». Ακόμη φτάνει σε μένα αυτό το μήνυμα. Να, συνεχίζω και τώρα την εκπαίδευσή μου. Είμαι δάσκαλος. Παίρνω πολύ σοβαρά το σχολείο

ΣΕΠ.: Υποψιάζομαι, ότι σου δινόταν το μήνυμα, «δεν είσαι όπως θα έπρεπε, έχεις ανάγκη να βελτιωθείς». Αυτό αποτελεί μήνυμα του τύπου «μην είσαι εσύ», αφού θα περνάς τη ζωή σου φτιάχνοντας τον εαυτό σου.

  • Σε κάθε ευκαιρία η μητέρα μου έλεγε, «όπως στρώσεις, θα κοιμηθείς». Το έλεγε, όποτε δε δεχόμουν να κάνω κάτι όπως το ήθελε εκείνη. Το μήνυμα ήταν: «Κάνε το όπως σου λέω, αλλιώς δε θα σου βγει σε καλό».

ΣΕΠ.: Υποψιάζομαι, μήπως το μήνυμα εδώ είναι να τα θαλασ­σώσεις και να υποφέρεις. Γέμισε το κρεβάτι σου με κομματάκια παξιμάδι και άσε να σε τρώνε σ' όλο σου το κορμί.

ΔΑΣΚΑΛΟΣ: Και πώς!

  • Η μαμά έλεγε: «Πρόσεχε. Αν τυχόν χτυπήσεις, θα μείνεις σπίτι, να το ξέρεις!» Το μήνυμα ήταν άμεσο: «Ο κόσμος είναι φο­βερός. Να φοβάσαι. Αν όμως μείνεις σπίτι, δε θα χτυπήσεις. Μην καταπιάνεσαι με τίποτα καινούριο και μην ασχολείσαι καθόλου με τον αθλητισμό».

  • Η μαμά δεν έπαυε να μου λέει: «Να είσαι τέλειο κορίτσι, κα- λοαναθρεμένο. Να νιώθω περήφανη για σένα». Το μυστικό μήνυμα ήταν: «Μη διασκεδάζεις. Να είσαι σοβαρή. Να μένω ευχαριστη­μένη από σένα κι εσύ να έχεις τύψεις». Αυτό το μήνυμα το ζω. Νιώ­θω αδιάκοπα μια ελαφριά μελαγχολία.

  • Η μητέρα μου με συμβούλευε: «Δείξε πως είσαι καλό κορίτσι και...» κάνε μου αυτή τη δουλειά. Μου έδινε το μήνυμα: «Σαν άτο­μο δεν αξίζεις πολλά πράγματα, εκτός αν καταφέρεις να ' σαι ευχά­ριστη, να συμβιβάζεσαι και να εξυπηρετείς». Σύμφωνα με το μή­νυμά της ζω σήμερα, χωρίς αυτοπεποίθηση, κάνοντας ό,τι μπορώ για να ευχαριστήσω τους άλλους, ώστε να εξασφαλίζω την απο­δοχή τους, χρειάζομαι μάλιστα και την επιδοκιμασία τους γι’ αυτό.

  • Να, ποια συμβουλή μου έδινε συχνά η μάνα μου: «Μη χάνεις τον καιρό σου». Δεν έπαψα σ' όλη μου τη ζωή να εργάζομαι απο­δοτικά, μα τώρα, σε τούτα τα μαθήματα, απόκτησα κάποια συναί­σθηση για τη συμπεριφορά μου και μπορώ πια να προχωρήσω στην προσπάθεια να την αλλάξω.

  • Ο πατέρας μου με συμβούλευε: «Να πολεμάς μόνος σου, ό,τι κι αν αντιμετωπίζεις». Νομίζω, πως ήθελε να πει: «Μη μ' ενοχλείς με τους δικούς σου μπελάδες και μην παραπονιέσαι. Δε σου δίνω σημασία». Αυτό μ' επηρεάζει σ' όλη μου τη ζωή. Δυσκολεύομαι φοβερά να ζητήσω βοήθεια. Πολεμάω με τη διεύθυνση, πολεμάω με τη γυναίκα μου, πολεμάω με το συμβούλιο του σχολείου. Συ­νεχώς πολεμάω.

ΣΕΠ.: Έχω την ιδέα ότι δε σε συμβούλευε μονάχα, σε καταρά- στηκε κιόλας. «Να πολεμάς μόνος σου...» Πώς τα κανονίζεις να βρί­σκεσαι διαρκώς σε πόλεμο;

ΔΑΣΚΑΛΟΣ: (Έπειτ'α από ενός λεπτού κατάπληκτη σιωπή.) Θεέ μου, εγώ ο ίδιος το κάνω αυτό στον εαυτό μου!

ΔΑΣΚΑΛΑ: Όποτε έπιανα φιλία με κάποιον, μου έλεγαν οι γονείς μου: «Μην ακολουθείς τα ίχνη των άλλων». Νομίζω, πως το μυ­στικό μήνυμα ήταν, «μην έχεις φίλους» και «είσαι ασήμαντη». Κάθε φορά που εμείς, τα παιδιά, ζητούσαμε βοήθεια, εκείνοι έλεγαν, «ο Θεός βοηθάει εκείνον που βοηθάει τον εαυτό του». Αν τυχόν.τσα- κωνόμουν με κανένα, εκείνοι μου έλεγαν, «γύρισε και την άλλη πα­ρειά». Όποτε είχαμε επισκέψεις στο σπίτι, μας θύμιζαν τον κανό­να, «τα παιδίά να βλέπονται και να μην ακούγονται». Κάθε μέρα μου έλεγαν, «ο συ μισείς, ετέρω μη ποιήσεις». Μας κοπανούσαν ακόμη, όποτε πηγαίναμε στη γιαγιά μου, «να σέβεσαι τους μεγαλύ­τερους σου» και όποτε διασκεδάζαμε, «σταματήστε αυτές τις βλα­κείες». Επίσης η μητέρα συχνά μου έλεγε: «Περίμενε να γίνεις κι εσύ μητέρα και θα δεις». Νομίζω, ότι στο βάθος όλων αυτών υπήρ­χαν τα μηνύματα, μη διασκεδάζεις, μην είσαι εσύ, να είσαι ευχάρι­στη σε όλους... αλλά για κείνο το «περίμενε να γίνεις μητέρα»... δεν ξέρω...

ΣΕΠ.: Αυτό δεν είναι συμβουλή, είναι κατάρα. Συνήθως λέγεται έτσι: «Περίμενε να γίνεις μητέρα κι εσύ και θα καταλάβεις, πόσο υπόφερα». Το μήνυμα είναι να προγραμματίσεις έτσι τα παιδιά σου, ώστε να υποφέρεις, να έχεις τύψεις και να παίζεις ρόλο μάρ τυρά.

  • Η μαμά συχνά μου έλεγε: «να γίνεσαι φίλος με τον καθένα, ανεξάρτητα από το χρώμα και τη θρησκεία του». Νομίζω, πως το κρυφό μήνυμα ήταν, «μην αποκτάς φίλους», γιατί πώς μπορείς να κάνεις φίλο σου τον καθένα.

ΣΕΠ.: Έπιανες φιλίες με οποιονδήποτε;

ΔΑΣΚΑΛΟΣ: Όχι. Έχω δημιουργήσει ένα σωρό φιλίες, που πά­ντα διαλύονται, όταν οι άλλοι με εκμεταλλεύονται.

ΣΕΠ.: Σου φαίνεται πιθανό να σου δινόταν το μήνυμα, «μην κρα­τάς τη θέση σου, εσύ 'σαι ασήμαντος; Και οφείλεις να γίνεσαι φί­λος με όλους, οι ανάγκες τους έχουν περισσότερη σημασία από τις δικές σου»;

ΔΑΣΚΑΛΟΣ: Ναι, αυτή η ερμηνεία ταιριάζει.

  • Όταν της είπα ότι θέλω να γίνω ποιητής, η μητέρα μου με συμβούλεψε: «Πάψε να πετάς στα σύννεφα». Το κρυφό μήνυμα ήταν, «δούλευε σα σκυλί και μην το χαίρεσαι». Κι αυτό έκανα ως τώρα.

Μερικοί θεραπευόμενοι δε θυμούνται τις συμβουλές των γο­νιών τους. Τους ρώτησα, τι συμβουλεύουν οι ίδιοι τα παιδιά τους. Είναι μια θαυμάσια μέθοδος για να δουν οι γονείς τα κρυφά μη­νύματα που δίνουν. Κάποτε γίνεται και το κλειδί για να ανακαλύ- ψουν.ποια μηνύματα δέχΐηκαν οι ίδιοι.

Τι σπρώχνει τους γονείς να δίνουν τις συγκεκριμένες συμβουλές στα παιδιά τους; Η συμβουλή αποτελεί συνήθως το αντίθετο του μυστικού μηνύματος και έχει μαζί του τη σχέση φιγούρας και φό­ντου που είδαμε πιο πάνω. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και εξαρτάται από το άτομο και τις περιστάσεις. Δεν υπάρχει βιβλίο συνταγών.για συμβουλές με ορισμένα κρυφά μηνύματα, y

η»..,«στάση που είχε δημιουργηθεί με τους γονείς του. Αν είναι αρ­κετά δυνατός, η σύζυγός του θα πάρει το ρόλο του Γονιού (Βασα­νιστή και Προστάτη) κι αυτός το ρόλο του Παιδιού (Θύματος). Θα είναι άβουλος και θα χρειάζεται μια καλή περιποιητική μαμά, για να τον φροντίζει. Αυτός όμως δεν θα φροντίζει για τις δικές της ανάγκες ή επιθυμίες να την περιποιηθούν, να την αγαπήσουν, να την διασκεδάσουν, να την αναγνωρίσουν. Δεν είναι δουλειά των μικρών παιδιών ν' αγαπούν τους γονείς τούς. Οι γονείς πρέπει ν' αγαπούν τα μικρά παιδιά. Τα παιδάκια θέλουν να παίξουν. Έρχο­νται στο σπίτι και θέλουν να τα παρηγορήσει η Μαμά ή ο Μπαμπάς και να τα αγκαλιάσει, όποτε θέλουν αγκαλιά. Εκείνος (το Θύμα) θα την θέλει αυτήν (Βασανιστή - Προστάτη) να βρίσκεται στο πλευρό του, μα χωρίς να θέλει να παίξει μαζί της, να την αγκαλιάσει, να την παραδεχτεί.

Καθένας μας θα έτυχε να παρακολουθήσει στο σουπερμάρκετ τη σκηνή: η μάνα κρατάει με σιδερένια λαβή απ' το χέρι το παιδί της, που αγωνίζεται να ξεφύγει. Γι αυτό ευτυχία σημαίνει να το αφήσουν μόνο του. Υπάρχει ακόμη κι ο άλλος τύπος μητέρας, που αγνοεί ολότελα το βλαστάρι της κι αυτό κρέμεται με αγωνία απ' το φουστάνι της, τρέμοντας την εγκατάλειψη. Αργότερα, τα δυο αυτά παιδιά σμίγουν στη ζωή και όσο συνδέονται σαν παιδί με παιδί, όλα πάνε θαυμάσια. Όταν όμως ζευγαρώσουν, όταν η «νοβοκαϊνη» πάψει να ενεργεί, το ένα πιστεύει ότι θα βρεθεί στον παράδεισο, αν τον αφήσουν μόνο του, ενώ το άλλο έχει την ιδέα ότι παράδει­σος σημαίνει να το κρατάνε σφιχτά. Γρήγορα ο άντρας (αν υποθέ­σουμε πως αυτός θα αποτραβηχτεί από τη σύζυγό του) θα ανακα­λύψει ότι ζευγάρωσε με μια οργισμένη, εχθρικά διατεθειμένη και μνησίκακη γονική μορφή. Κι αν δεν ήταν οργισμένη και εχθρικά διατεθειμένη όταν τον παντρεύτηκε, θα γίνει πολύ γρήγορα. Σε τέ­τοιες καταστάσεις, εκείνη αργά ή γρήγορα αναζητάει να ικανοποιή­σει με άλλον τρόπο τις ανάγκες της: βρίσκει ερωμένο, ζει μες απ’ τα παιδιά της, πιάνει δουλειά, γράφεται σε κάποια σχολή, γίνεται μέ­λος στη λέσχη του μπριτζ, υπηρετεί στον Ερυθρό Σταυρό, κάνει ό,τι μπορεί για να περάσει τον καιρό της περιμένοντας να μεγαλώ­σει ο άντρας της!

Δεν χωρίζουν, γιατί χρειάζονται, όχι γιατί θέλουν ο ένας τον άλλο. Ένω θέλουν, να αλλάξει ο άλλος. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο χρειάζομαι και στο θέλω. Χρειάζομαι αέρα, νερό, τροφή και στέγη. Χωρίς αυτά θα πεθάνω! Δεν χρειάζομαι αγάπη. Δίχως αγάπη θα είμαι απλά και μόνο δυστυχισμένος κι έτσι ζούμε οι πιο πολλοί τη ζωή μας, λιγότερο ή περισσότερο δυστυχισμένοι. Αν χρειάζομαι τη σύζυγό μου, λέω πως δίχως αυτήν θα πεθάνω. Όταν ήμουν νήπιο, χρειαζόμουν τη Μαμά, αλλιώς θα πέθαινα! Αν μου χρειάζεται να είμαι μαζί σου, τότε σε κάποιο επίπεδο θα μνησικακώ εναντίον σου. Αν θέλω να είμαι μαζί σου, είμαι ελεύθε­ρος να σε χαίρομαι κι εσύ θα νιώθεις επιθυμητή. Για σκέψου το. Δεν είναι απλό παιχνίδι με τις σημασίες των λέξεων! Για να νιώθεις ότι κάποιος σ' αγαπάει, πρέπει να νιώθεις ότι σε θέλει. Αλλιώς οι σχέσεις γίνονται δυστυχισμένες... 

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ