Eυαισθησίες: Να γιατί δεν πρέπει ποτέ να γίνεσαι θυσία για τους άλλους!

17 Νοεμβρίου 2014

«Πάντα γίνεται το δικό σου!»

Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΓΗΣ

Aφηγείται ο συγγραφέας και θεραπευτής Jeffrey Young. Επιστημονική επιμέλεια κειμένου Ψυχίατρος - Ψυχοθεραπευτής Δρ. Γρηγόρης Σίμος. 

Γρηγόρης Σίμος

ΚΑΡΛΤΟΝ: ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΩΝ. ΒΑΖΕΙ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ.

Το πρώτο πράγμα που μας έκανε εντύπωση στον Κάρλτον ήταν ότι φαινόταν αγχωμένος και έτοιμος να μας ευχαριστήσει. Συμφωνούσε με ό,τι κι αν λέγαμε. Οι περισσότεροι ασθενείς περ­νούν τουλάχιστον ένα μέρος της πρώτης συνεδρίας ελέγχοντάς μας - προσπαθώντας να πειστούν για την καταλληλότητά μας ως θεραπευτές. Όχι όμως ο Κάρλτον: φαινόταν να ανησυχεί περισ­σότερο για το τι πιστεύαμε εμείς για κείνον και για το αν πληρού­σε τις προϋποθέσεις ενός «καλού» ασθενή.

Ο Κάρλτον είναι παντρεμένος κι έχει δυο μικρά παιδιά. Θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι η περίπτωση εκείνη του άντρα που άγεται και φέρεται από τη σύζυγό του. Η σύζυγός του, η Έρικα, είναι πολύ απαιτητική. Προσπαθεί να την κάνει ευτυχισμένη, αλλά πολύ σπάνια φαίνεται να το πετυχαίνει. Αυτή παίρνει όλες τις αποφάσεις για την οικογένεια. Ο Κάρλτον δυσκολεύεται να θέ­σει περιορισμούς στα παιδιά του. Όποτε προσπαθεί να τα κάνει να πειθαρχήσουν, νιώθει ένοχος. Δουλεύει στη βιοτεχνία ρούχων του πατέρα του. Αν και ποτέ δεν ήθελε να δουλέψει στην επιχείρη­ση του πατέρα του, το δέχτηκε σαν κάτι το αναπόφευκτο. Η δου­λειά του δεν τον ικανοποιεί.

Ο Κάρλτον νιώθει εγκλωβισμένος στη ζωή του. Άρχισε θερα­πεία γιατί νιώθει κατάθλιψη. Ορισμένες φορές σκέφτεται να αποδράσει σ’ ένα διαφορετικό μέρος και να γίνει ό,τι ο ίδιος θα ήθελε.

ΜΕΡΙ-ΕΛΕΝ: ΕΙΚΟΣΙΤΕΣΣΑΡΩΝ ΧΡΟΝΩΝ. ΝΙΩΘΕΙ ΠΑΓΙΔΕΥΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΑΜΟ ΤΗΣ Μ’ ΕΝΑΝ ΑΥΤΑΡΧΙΚΟ ΣΥΖΥΓΟ.

Η πρώτη εντύπωση που μας έδωσε η Μέρι-Έλεν ήταν μια επί­φαση ευδιαθεσίας σε συνδυασμό με μια υποβόσκουσα δυσαρέ­σκεια. Βρισκόταν συνεχώς σε άμυνα και φαινόταν να περιμένει από μας να προσπαθήσουμε να την κατευθύνουμε.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ: Φαίνεται πως είσαι αρκετά δυστυχισμένη από το γάμο σου.

ΜΕΡΙ-ΕΛΕΝ: Θες να μου πεις ότι πρέπει να τον διαλύσω;

Διαπιστώσαμε πως είχαμε γίνει πολύ προσεκτικοί μήπως κά­νουμε τυχόν σχόλια τα οποία θα εκλάμβανε ως προσπάθειά μας να την ελέγξουμε.

Η Μέρι-Έλεν ήταν ακόμη έφηβη όταν παντρεύτηκε και απέ­κτησε το πρώτο της παιδί. Είναι παντρεμένη εδώ και εφτά χρόνια και έχει δυο παιδιά.

ΜΕΡΙ-ΕΛΕΝ: Το μεγαλύτερο πρόβλημά μου είναι ο Ντένις, ο σύζυ­γός μου. Είναι πολύ ιδιότροπος. Θέλει να τρέχω πάντα από πίσω του. Νιώθω σαν σκλάβα. Όταν θέλει κάτι, έχει την απαίτηση να το εκπληρώ­νω. Και δεν είναι μόνο αυτό. Θέλει τα πάντα να γίνονται μ ’ ένα συγκε­κριμένο τρόπο. Αν δεν γίνει ακριβώς έτσι, ξεσπά σε φωνές. Μπορεί να γί­νει πολύ δυσάρεστος. Χτες μού έβαλε τις φωνές γιατί τον ξύπνησα δέκα λεπτά αργότερα.

Η Μέρι-Έλεν νιώθει πως η ζωή με τον Ντένις είναι αφόρητη. Το χειρότερο είναι πως της απαγορεύει να περνά τον ελεύθερο χρόνο της εκτός της οικογένειάς της, και συγκεκριμένα με τους φί­λους της. Μια φορά την έπιασε να φεύγει κρυφά, για να συναντή­σει τους φίλους της, και τη χτύπησε. Μετά απ’ αυτό, η Μέρι-Έλεν αποφάσισε να αρχίσει θεραπεία.

Η Μέρι-Έλεν νιώθει αφάνταστα δυστυχισμένη, αλλά φοβάται την αντίδραση του Ντένις σε περίπτωση που τον εγκατέλειπε. Πι­

στεύει ακόμη πως πρέπει να μείνει για χάρη των παιδιών. Η σχέ­ση φαντάζει ακόμη πιο τρομακτική στα μάτια της Μέρι-Έλεν για­τί αντικατοπτρίζει σε τόσο μεγάλο βαθμό τη σχέση με τον πατέρα της. Στην ουσία, ο βασικότερος λόγος για τον οποίο παντρεύτηκε ήταν για να ξεφύγει από την οικογένειά της. Τώρα όμως η ζωή με το σύζυγό της είναι ακόμη χειρότερη.

Και ο Κάρλτον και η Μέρι-Έλεν έχουν πέσει στην παγίδα της Υποταγής. Αφήνουν τους άλλους ανθρώπους να τους ελέγχουν.

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΓΗΣ- BAΖΕΤΕ ΣΕ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΛΕΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ; 

Το ερωτηματολόγιο αυτό θα μετρήσει την ένταση της παγίδας της Υποταγής σας. Χρησιμοποιήστε την ακόλουθη κλίμακα βαθ­μολογίας:

ΚΛΙΜΑΚΑ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ

  1. Δεν ισχύει καθόλου στην περίπτωσή μου.

  2. Δεν ισχύει σε μεγάλο βαθμό στην περίπτωσή μου.

  3. Ισχύει σε πολύ μικρό βαθμό στην περίπτωσή μου.

  4. Ισχύει σε μέτριο βαθμό στην περίπτωσή μου.

  5. Ισχύει σε μεγάλο βαθμό στην περίπτωσή μου.

  6. Ισχύει απόλυτα στην περίπτωσή μου.

Αν έχετε κάποια 5άρια ή βάρια σ’ αυτό το ερωτηματολόγιο, η παγίδα είναι δυνατόν να ισχύει στην περίπτωσή σας ακόμη κι αν η βαθμολογία σας ανήκει στις χαμηλές κλίμακες.

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

 

1. Αφήνω τους άλλους ανθρώπους να με ελέγχουν.

 

2. Φοβάμαι πως, αν δεν ενδώσω στις επιθυμίες των άλλων ανθρώπων, θα μου αντεπιτεθούν, θα θυ­μώσουν ή θα με απορρίψουν.



 

3. Νιώθω πως οι μεγαλύτερες αποφάσεις της ζωής μου δεν ήταν πραγματικά δικές μου.

 

4. Δυσκολεύομαι να απαιτήσω από τους άλλους ανθρώπους να σεβαστούν τα δικαιώματά μου.

 

5. Νιώθω μεγάλο άγχος προκειμένου να ευχαρι­στήσω τους ανθρώπους και να κερδίσω την επι­δοκιμασία τους.

 

6. Συγκροτούμαι όσο πιο πολύ μπορώ για να απο­φύγω τις μεγάλες συγκρούσεις.

 

7. Δίνα> περισσότερα στους άλλους απ’ ό,τι μου ανταποδίδουν εκείνοι.

 

8. Βιώνω έντονα τον πόνο των άλλων ανθρώπων, γι’ αυτό συνήθως καταλήγω να φροντίζω τους ανθρώπους με τους οποίους είμαι δεμένος/η.

 

9. Νιώθω ένοχος/η όταν δίνω προτεραιότητα στον εαυτό μου.

 

10. Είμαι καλός άνθρωπος γιατί ενδιαφέρομαι πε­ρισσότερο για τους άλλους παρά για τον εαυτό μου.

 

Η ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΣΑΣ

(Προσθέστε τις βαθμολογίες σας για τις ερωτή­σεις 1-10.)

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΑΣ ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΓΗΣ

10-19: Πολύ χαμηλή. Αυτή η παγίδα δεν ισχύει προφανώς στην περίπτωσή σας. 20-29: Σχετικά χαμηλή. Αυτή η παγίδα ισχύει μόνο κάποιες φορές στη ζωή σας. 30-39: Μέτρια. Αυτή η παγίδα μπορεί να αποτελεί ένα πρόβλημα στη ζωή σας. 40-49: Υψηλή. Πρόκειται σίγουρα για μια σημαντική παγίδα για σας. 50-60: Πολύ υψηλή. Πρόκειται σίγουρα για μια από τις βασικές παγίδες σας.

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΓΗΣ

Ο τρόπος με τον οποίο βιώνετε την πραγματικότητα εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την εξωτερική άσκηση ελέγχου πάνω σας. Οι άνθρωποι φαίνεται να ελέγχουν τη ζωή σας - νιώθετε πως σας ελέγχουν οι άλλοι γύρω σας. Στη βάση της παγίδας σας βρί­σκεται η πεποίθηση ότι πρέπει να ικανοποιήσετε τους άλλους, ότι πρέπει να ικανοποιήσετε τους γονείς, τους αδερφούς, τις αδερφές, τους φίλους, τους καθηγητές, τους εραστές, τους/τις συντρόφους, τους συναδέλφους, τα παιδιά σας, ακόμη και τους ξένους. Κατά πάσα πιθανότητα, η μόνη εξαίρεση σ’ αυτό τον κανόνα ικανοποί­ησης των ανθρώπων -το μόνο άτομο που δε νιώθετε την υποχρέ­ωση να ικανοποιήσετε- είναι ο εαυτός σας. Είναι οι ανάγκες των άλλων ανθρώπων αυτές που προηγούνται πάντα.

Ένα κοινό σενάριο στη ζωή του Κάρλτον και της Μέρι-Έλεν είναι η αίσθηση του εγκλωβισμού τους στην ίδια τους τη ζωή. Το αίσθημα της υποταγής είναι καταπιεστικό. Το να ζει κανείς κάτω από το βάρος αυτού του συναισθήματος είναι πολύ θλιβερό. Η συ­νεχής ικανοποίηση των αναγκών των άλλων ανθρώπων είναι τε­ράστια ευθύνη. Είναι κάτι το εξουθενωτικό. Η ζωή χάνει την ανε­μελιά και την ελευθερία της. Η παγίδα της Υποταγής σάς στερεί από την ελευθερία σας επειδή οι επιλογές που κάνετε καθορίζονται από τις επιδράσεις τους στους άλλους ανθρώπους. Δεν ενδιαφέρε­στε για τον εαυτό σας. Δεν ισχύει το «τι θέλω και τι νιώθω», αλλά το «τι θέλεις και τι μπορώ να κάνω για να σ’ ευχαριστήσω».

Η παγίδα της Υποταγής σάς εμποδίζει να αναπτύξετε μια ξε­κάθαρη αίσθηση του τι θέλετε και τι έχετε ανάγκη - καθώς και του ποιος/α είστε. Ο Κάρλτον, που από την παιδική του ηλικία είχε να αντιμετωπίσει την πίεση του πατέρα του να δουλέψει στην οικογε­νειακή επιχείρηση και που υπάκουσε, το ξέρει καλά μέσα του πως δε θέλει να γίνει επιχειρηματίας, αλλά δεν έχει ιδέα για το τι θέλει να γίνει. Δεν έχει κάνει ποτέ τις κατάλληλες κινήσεις για να το ανακαλύψει. Η παγίδα αυτή σας οδηγεί στην παθητικότητα. Γίνε­στε απλοί θεατές της ζωής.

ΚΑΡΛΤΟΝ: Νιώθω πως δεν μπορώ να αποκτήσω αυτά που θέλω στη ζωή. Λεν ξέρω πώς να τα κατακτήσω.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ: Νιώθεις πως τα μόνα που μπορείς να αποκτήσεις είναι ό,τι καταδέχονται να σου δώσουν οι άλλοι. Δεν προσπαθείς να κερ­δίσεις αυτό που θέλεις.

Νιώθετε πως δεν μπορείτε να διαμορφώσετε την εξέλιξη των γεγονότων στη ζωή σας. Νιώθετε παγιδευμένοι/ες από τις περι­στάσεις ή καταδικασμένοι/ες στη μοίρα σας. Αντί να γίνετε ο/η ίδιος/ια ο πρωταγωνιστής/ίστρια της ζωής σας, παραμένετε ένας απλός παρατηρητής. Περιμένετε και ελπίζετε, να βελτιωθούν σαν από θαύμα, τα πράγματα ξαφνικά.

Προφανώς, θεωρείτε τον εαυτό σας τον τύπο εκείνο του αν­θρώπου που μπορεί πολύ εύκολα να συνεννοείται με τους άλλους. Από τη στιγμή που είστε τόσο ευχάριστημένος/η και πρόθυμος/η να ικανοποιήσετε τους άλλους και έχετε την τάση να αποτρέπετε τις συγκρούσεις, είναι φυσιολογικό να έχετε καλές σχέσεις με τους άλ­λους. Θεωρείτε τον εαυτό σας πολύ βολικό. Είναι μάλιστα δυνατό αυτό να το συγκαταλέγετε στα χαρίσματά σας: ότι είστε ευπροσάρ- μοστος/η και μπορείτε να αποδεχτείτε πολλούς τύπους ανθρώπων. Δυσκολεύεστε όμως να θέσετε όρια στις απαιτήσεις που έχουν οι άλλοι άνθρωποι από σας. Όταν οι άλλοι σάς ζητούν να κάνετε πα­ράλογα πράγματα για χάρη τους, όπως για παράδειγμα ένα μέρος της δουλειάς τους, λέτε «ναι». Και το βρίσκετε υπερβολικά δύσκο­λο να τους ζητήσετε να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους, παρ’ όλο που αυτή μπορεί να σας δημιουργεί μεγάλο πρόβλημα.

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ