Πρόβλημα αυτοπεποίθησης: Τι να κάνεις όταν νιώθεις μειονεκτικά;

22 Δεκεμβρίου 2014
Kώστας, αναγνώστης του boro.gr ρωτά

Αναγνώστης μας ρωτά: 

Kαλησπερα ονομαζομαι Κωστας ειμαι 24 ετων θα ηθελα να με βοηθησετε με το προβλημα μου νιωθω πολυ μειονεκτικά  δεν έχω αυτοπεποιθηση νιωθω το ευατο μου πολυ κατώτερο απο τους αλλους. Βγαινω εξω κ νιωθω πολυ μειονεκτικά. Φοβαμαι να κανω μια κινηση γιατί είμαι σίγουρος πως θα έχω απόρριψη. Αυτο συμβαίνει πάντα ποτε δεν το εχω συζητήσει με κανεναν απλα δεν αντεχω αλλο θελω να το μοιραστώ. Θελω να με βοηθησετε δεν αντεχω αλλο αυτο το πραγμα ηθελα να παω σε καποιον ψυχολογο αλλα η οικονομικη μου δυνατότητα δεν μου το επιτρεπει... 

Στο ερώτημά σας απαντά ο ψυχολόγος- ομαδικός θεραπευτής Δημήτρης Κατσαρός.

Αγαπητέ αναγνώστη:
 
Όταν λέτε 'δεν αντέχω άλλο' μοιάζει σαν κουβαλάτε κάτι βαρύ. Μετά λέτε "δεν το έχω πει σε κανέναν" και σκέφτομαι πως αυτό το βάρος το κουβαλάτε μόνος σας. Από την άλλη το να κουβαλάτε κάτι βαρύ ως τα όρια της αντοχής σας μου φαίνεται γενναίο και αναρωτιέμαι μήπως είναι και για σας μια έστω και κρυφή αίσθηση αυτοπεποίθησης. Μια αμυδρή αίσθηση πως το να κουβαλάτε κάτι μόνος σας δίνει μια εικόνα πως είστε κάπως δυνατός. Από την άλλη το το μοιραστείτε είναι σαν να δείχνει εκ μέρους σας την κούραση που εκφράζετε, μα ταυτόχρονα σας στερεί την εικόνα αυτής της κρυφής εσωτερικής δύναμης. Νομίζω πως αυτό που περιγράφετε είναι μια μοναξιά και το να μην την αντέχει κανείς για πολύ δεν είναι παράξενο. Είναι πολύ σημαντικό ότι επιλέγετε να εμπιστευτείτε κάποιον γι'αυτή την παράξενη πηγή αυτοεκτίμησης και μοναξιάς που είχατε μέχρι τώρα. Νομίζω πως αυτό και μόνο είναι η αρχή μιας μεγάλης αλλαγής την οποία θα φέρετε ο ίδιος στον εαυτό σας. Όμως είναι ίσως πιο ευχάριστο να μοιράζεστε την αλλαγή αυτή με κάποιον, κάποιους που επιλέγετε. Δεν έχει σημασία αν είναι "οι σωστοί" εξ αρχής. Οι σωστές επιλογές φαίνονται αφού κανείς κάνει τα λάθη του. Μη φοβάστε να ανοιχτείτε. Και φυσικά μη διστάσετε να ξαναστείλετε αν και όποτε θέλετε.

 

Τι είναι η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση;

Σε γενικές γραμμές, μπορούμε να πούμε ότι π αυτοπεποίθπσπ είναι ένα αίσθπμα συναισθπματικής ασφάλειας που πηγάζει από τπν πίστη προς τον εαυτό μας, ενώ ο όρος αυτοεκτίμηση περιλαμβάνει όλα όσα δημιουργούν αυτή τπν πίστη γενικότερα. Η αυτοεκτίμηση είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για τη θεμελίωση της αυτοπεποίθησης.

Η αίσθηση της αυτοπεποίθησης παίζει ουσιαστικό ρόλο σε κάθε πτυ­χή της ζωής σας. Σας βοηθάει να πετύχετε τους στόχους σας, να δοκι­μάσετε καινούργια πράγματα, να πιστέψετε στην ικανότητά σας να παίρ­νετε αποφάσεις και να είστε ανεξάρτητοι. Σας δίνει τη δυνατότητα να διαχειρίζεστε το άγχος και σας παρέχει τα μέσα για να αντιμετωπίσετε προβλήματα συναισθηματικής, πρακτικής και σωματικής φύσεως. Είναι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείτε την ικανότητά σας να τα βγάζετε πέρα και να πετυχαίνετε, γι’ αυτό και η έλλειψη αυτοπεποίθησης μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα κουραστική και να σας δημιουργεί την αίσθηση ότι με κάποιον τρόπο δεν μετράτε.

Μη νομίζετε όμως ότι αυτοπεποίθηση σημαίνει να μη νιώθετε ποτέ νευρικότητα, άγχος ή αβεβαιότητα. Το άγχος και η αβεβαιότητα είναι φυσιολογικά ανθρώπινα συναισθήματα και δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην τα βιώνει κάποια στιγμή - ακόμα και οι μεγαλομανείς αισθάνο­νται μερικές φορές πιεσμένοι.

Η αυτοπεποίθηση ποικίλλει ανάλογα με αυτό που κάνετε, με το ποιο είναι το πρόβλημά σας, με την ηλικία σας, την εμπειρία, το περιβάλλον και τη διάθεσή σας. Ωστόσο, αν έχετε σχετικά υψηλή αυτοεκτίμηση, είστε θετικό άτομο και έχετε την πεποίθηση ότι θα τα βγάλετε πέρα στις δύσκολες περιστάσεις, το πιθανότερο είναι ότι τα ελλείμματα αυτοπε­ποίθησης θα είναι μόνο περιστασιακά.

Μην ξεχνάτε όμως ότι, όταν λέμε αυτοπεποίθηση, δεν εννοούμε αλα­ζονεία. Η αλαζονεία είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση. Χαρακτηρίζεται από υπερβολική υπερηφάνεια, από ένα αίσθημα ανωτερότητας που δεν είναι με κανέναν τρόπο ρεαλιστικό ούτε χρήσιμο, ενώ η πραγματική αυτο­πεποίθηση είναι μια εσωτερική δύναμη που βασίζεται στον αυτοσεβασμό.

Τι μας δίνει αυτοπεποίθηση;

  • Η αυτοεκτίμηση, δηλαδή ο αυτοσεβασμός, που βασίζεται: στην εμπιστοσύνη στα πιστεύω μας: το να πιστεύουμε στην ορθότητα των απόψεων και των πεποιθήσεων μας, στην αυτοαποδοχή:το να γνωρίζουμε ποιοι είμαστε,τι μας αρέ­σει και τι δεν μας αρέσει, στην πίστη στον εαυτό μας: το να γνωρίζουμε ότι μπορούμε να επιτύχουμε τον στόχο μας.

  • Το να νιώθουμε «αυθεντικοί» και να αισθανόμαστε καλά με τον εαυτό μας.

  • Το να νιώθουμε άνετα με το σώμα μας.

  • Το να έχουμε μια θετική στάση και προσέγγιση της ζωής.

  • Το να πιστεύουμε στην ικανότητά μας να διαχειριζόμαστε δύ­σκολες, επικίνδυνες ή αβέβαιες καταστάσεις.

  • Η προθυμία να αποδεχόμαστε τόσο τον έπαινο όσο και την κριτική, χωρίς αυτό να αλλάζει ριζικά την ιδέα που έχουμε για τον εαυτό μα

  • Μπορείτε βεβαίως να υποκριθείτε ότι διαθέτετε αυτοπεποίθηση προ­σποιούμενοι πως είστε κάτι που δεν είστε ή κάνοντας τον σπουδαίο. Έτσι όμως το μόνο που θα καταφέρετε είναι να δείχνετε ακόμα περισσό­τερο πόσο ανασφαλείς είστε, εκτός κι αν παίζετε τον ρόλο σας τέλεια. Μη νομίζετε ότι το αίσθημα άγχους, αγωνίας ή ανησυχίας πρέπει να το εκλάβετε ως ένδειξη αδυναμίας, γιατί δεν υπάρχει άνθρωπος που να μη χάνει ποτέ την εμπιστοσύνη στον εαυτό του.

Παράδειγμα: Η αλαζονική στάση χου Στίβεν

Ο Στίβεν είχε μόλις ξεκινήσει να εργάζεται σε μια μεγάλη εταιρεία ως υπεύθυνος πωλήσεων μιας περιφέρειας. Αισθανόταν λίγο αμηχανία γιατί είχε υπό την εποπτεία του μια ομάδα τριάντα ατόμων, πολλοί εκ των οποίων ήταν μεγαλύτεροι του σε ηλικία και πιο πεπειραμένοι από τον ίδιο. Πίστευε λοιπόν ότι ο καλύτερος τρόπος για να χειρι­στεί αυτή την άβολη κατάσταση ήταν να την καμουφλάρει εντελώς. Την πρώτη μέρα πήγε καμαρωτός στο γραφείο, τους κάλεσε όλους σε συνάντηση, συστήθηκε, είπε μερικά αστεία, έκλεισε τη συνάντηση και βγήκε. Φοβόταν τόσο πολύ μήπως κάποιοι υποπτευθούν πως δεν ήξερε τι έκανε, που δεν τους έθεσε καμία ερώτηση, ούτε ζήτησε να τον καθοδηγήσουν σε οτιδήποτε. Εάν δεν ήξερε τη διαδικασία που ακολουθούσαν για κάτι, απλώς το έκανε διαφορετικά.

Ενώ εκείνος νόμιζε πως έδειχνε ικανός, αποτελεσματικός και φιλικός, οι υφιστάμενοί του τον έβρισκαν αδέξιο, αλαζόνα και ασεβή.Ήξεραν ότι ήταν υπερβολικά υπερήφανος για να ζητήσει βοήθεια, οπότε κι εκείνοι δεν του την προσέφεραν, με αποτέλεσμα τα πράγματα να οδηγηθούν πολύ σύντομα από το κακό στο χειρότερο.

  • Εάν φοβάστε ότι δεν είστε ικανοί να τα καταφέρετε, αυτό γίνεται μια αυτοεκπληρούμενπ προφητεία. Νιώθετε λιγότερη αυτοπεποίθηση και καθώς ανησυχείτε για τις ικανότητες σας αρχίζετε να συμπεριφέρεστε με τρόπο που δεν σας χαρακτηρίζει ή που δυσχεραίνει τα πράγματα. Στην ουσία όμως, όλο αυτό τις περισσότερες φορές σάς εμποδίζει να επιτύχετε. Όταν λοιπόν δεν επιτυγχάνετε τον στόχο που είχατε θέσει, βγαίνει αληθινός ο αρχικός σας φόβος ότι δεν είστε ικανοί να κάνετε τη συγκεκριμένη δουλειά, γεγονός που ρίχνει την αυτοπεποίθησή σας ακό­μα περισσότερο. Αυτό συνέβη και στον Στίβεν. Φοβόταν πως θα θεωρη­θεί ότι δεν έχει εμπειρία και κατέληξε να συμπεριφέρεται με τέτοιον τρόπο που εξασφάλισε το να τον θεωρήσουν άπειρο. Δείτε στη διπλανή σελίδα πώς λειτουργεί ο φαύλος κύκλος.

Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην αυτοπεποίθη­ση. Προκαλείται όταν δεν πιστεύετε ότι είστε ικανοί να τα βγάλετε πέρα, όταν δεν εμπιστεύεστε το ένστικτό σας και θεωρείτε ότι δεν αξίζετε.

Παίρνετε ως δεδομένο ότι τα πράγματα δεν θα πάνε καλά, επικρίνε­τε και κατηγορείτε τον εαυτό σας και φέρεστε με τρόπο που δεν βοηθάει (π.χ., αποφυγή, κωλυσιεργία, συναισθηματική πείνα, αμυντική στάση κτλ.). Αυτό βεβαίως επιδεινώνει το πρόβλημα και επιβεβαιώνει τις αρ­νητικές πεποιθήσεις σας. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να προκληθεί από διάφορα γεγονότα, καταστάσεις ή ακόμα και σκέψεις, αλλά από τη στιγμή που θα σας πλήξει μπορεί να πάρει διαστάσεις ιού, να εξαπλωθεί γρήγορα και να επηρεάσει και άλλους τομείς της ζωής σας που πριν πήγαιναν καλάΤι προκαλεί τη χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση

Η έλλειψη εμπιστοσύνης ή εκτίμησης στον εαυτό σας μπορεί να αφορά κάποιες συγκεκριμένες καταστάσεις (όπως στην περίπτωση του Στίβεν) ή να γίνει μόνιμη συνιστώσα της ζωής σας που επηρεάζει τα πάντα. Μπορεί να νιώθετε ανασφάλεια για ένα συγκεκριμένο γεγονός ή μια κατάσταση, αλλά να εξακολουθείτε, γενικά, να βλέπετε θετικά τον εαυτό σας. Σε αυτή την περίπτωση, μόλις νιώσετε ότι το πρόβλημα διευθετή­θηκε, τα θέματα με την αυτοπεποίθησή σας θα εξαφανιστούν. Μπορεί, για παράδειγμα, να μη νιώθετε εμπιστοσύνη στον εαυτό σας ότι θα καταφέρετε να προλάβετε μια συγκεκριμένη προθεσμία. Δεν πιστεύετε ότι έχετε την ικανότητα να αντεπεξέλθετε και γι’ αυτό αποφεύγετε να ξεκινήσετε τη δουλειά που πρέπει να γίνει. Αναπόφευκτα χάνετε την προθεσμία, αλλά επειδή σας δίνουν μια παράταση δεν έρχεται το τέλος του κόσμου. Μόλις επιλυθεί το ζήτημα, η αυτοπεποίθησή σας ανεβαίνει, κι έτσι αυτή η απότομη απώλεια της αυτοεκτίμησής σας δεν επηρεάζει κάποιον άλλο τομέα της ζωής σας.

Εάν, όμως, η χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση γίνουν μόνιμοι σύντροφοί σας, μπορούν να χρωματίσουν οτιδήποτε λέτε, κάνετε, σκέφτε­στε ή νιώθετε. Σε κάθε δύσκολη κατάσταση ή και συνεχώς θα εμφανίζονται από το πουθενά σκέψεις του τύπου ότι είστε ανόητοι, άσχημοι, άχρηστοι, όχι καλοί, ανάξιοι, αντιπαθείς, απωθητικοί και σκέτη αποτυχία.

Οι πεποιθήσεις αυτές έχουν την τάση να ριζώνουν βαθιά και εσείς δεν τις εκλαμβάνετε απλώς ως μια γνώμη που έχετε για τον εαυτό σας αλλά ως δεδομένα. Αρχίζετε να πιστεύετε ότι πρόκειται για δομικά στοι­χεία της ιδιοσυγκρασίας και της ταυτότητάς σας, και αυτό, όπως είναι αναμενόμενο, οδηγεί στο να μη συμπαθείτε και πολύ τον εαυτό σας.

Οι άνθρωποι χάνουν την αυτοπεποίθησή τους και αποκτούν χαμηλή αυτοεκτίμηση εξαιτίας κάποιων αρνητικών εμπειριών της ζωής τους, που πολλές φορές προέρχονται από την παιδική ή την εφηβική ηλικία. Η αιτία ωστόσο μπορεί να βρίσκεται και σε οποιαδήποτε άλλη περίοδο της ζωής. Ακόμα και άνθρωποι με υγιή αυτοεκτίμηση και υπέρμετρη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους μπορεί να τις χάσουν στην πορεία της ζωής, αν βιώσουν μια αγχωτική εμπειρία που θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον εαυτό τους, όπως να μισούν τη δουλειά τους, να έρθουν σε ρήξη με κάποιον φίλο ή να βρεθούν σε μια καταστροφική σχέση. Μπορεί ακόμα η αιτία να είναι μια αλλαγή ρόλου, χωρίς να ση­μαίνει ότι είναι αναγκαστικά αρνητική, όπως όταν γίνουν γονείς, όταν συνταξιοδοτηθούν ή όταν τα παιδιά τους φύγουν από το σπίτι. 


Κείμενο του ψυχοθεραπευτή και συγγραφέα Dr Jessamy Hibbert. Απόσπασμα από το μικρό Βιβλίο της αυτοπεποίθησης - Εκδόσεις Μεταίχμιο.

AdTech Ad
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Νέα επίθεση του ISIS αναμένει η ΕΕ
Τα νέα της ημέρας
11:39 Νέα επίθεση του ISIS αναμένει η ΕΕ