Καρκίνος του πέους: Αίτια και θεραπεία

3 Απριλίου 2015

Ο καρκίνος του πέους ευθύνεται για το 0,8% όλων των καρκίνων στον άνδρα και η συχνότητα κυμαίνεται μεταξύ 1-2 περιπτώσεις ανά 100.000 πληθυσμού το χρόνο. Στις μη ανεπτυγμένες χώρες η συχνότητα αυξάνει και μπορεί να φθάσει και στο 20%.
Στην Παραγουάη ο καρκίνος του πέους είναι ο πιο συχνός καρκίνος του ουροποιογεννητικού συστήματος ενώ είναι πολύ σπάνιος στο Ισραήλ. Συνήθως εμφανίζεται πιο συχνά στην 6η ή 7η δεκαετία (μέση ηλικία 58 έτη) χωρίς να αποκλείεται σε σπάνιες περιπτώσεις η εμφάνιση και στην παιδική ηλικία.


ΑΙΤΙΑ
Όπως αναφέραμε πιο πάνω η συχνότητα του καρκίνου του πέους ποικίλλει μεταξύ διαφόρων χωρών και εμφανίζεται συχνότερα στις μη ανεπτυγμένες χώρες. Η διαφορά αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι στις χώρες αυτές οι συνθήκες τοπικής υγιεινής είναι μηδαμινές έως ανύπαρκτες. Ο χρόνιος ερεθισμός του σμήγματος, που παράγεται από τη δράση βακτηριδίου στα αποφολιδούμενα κύτταρα φαίνεται ότι είναι ο κυριότερος αιτιολογικός παράγων του καρκίνου του πέους. Ο ερεθισμός αυτός γίνεται πιο έντονος σε άνδρες με φίμωση η οποία και ανευρίσκεται στο 25 έως 75% των ασθενών με καρκίνο του πέους.
Η περιτομή έχει αποδειχθεί ότι προφυλάσσει από τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Έτσι ο καρκίνος του πέους είναι σπανιότατος στους Εβραίους όπου η περιτομή εφαρμόζεται για θρησκευτικούς λόγους σ' όλους. Απεναντίας στις χώρες που εμφανίζεται πιο συχνά (Αφρική, Νοτ. Αμερική) φαίνεται να οφείλεται στο γεγονός ότι η περιτομή αποτελεί σπάνιο φαινόμενο και όχι σε φυλετικό παράγοντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συχνότητα του καρκίνου του πέους στην Ινδία. Βλέπουμε λοιπόν ότι στον Εβραϊκό πληθυσμό που η περιτομή γίνεται στα νεογνά η συχνότητα είναι μηδαμινή, στους Μουσουλμάνους που η περιτομή γίνεται σε μεγαλύτερη ηλικία η συχνότητα είναι κόπιας μεγαλύτερη και στους Χριστιανούς η συχνότητα είναι μεγάλη. Φαίνεται, λοιπόν, πως εκτός από την περιτομή σημασία έχει και ο χρόνος που γίνεται. Όταν γίνεται σε μεγάλη ηλικία δεν προσφέρει προστασία κατά του καρκίνου. Πιστεύεται πως η βάλανος των νεογνών μετά την περιτομή καλύπτεται από προστατευτικά στοιβάδα κυττάρων πράγμα που δεν συμβαίνει όταν η περιτομή γίνεται σε μεγαλύτερη ηλικία.
Από την άλλη πλευρά υπάρχουν και εργασίες στις οποίες αναφέρεται, πως η τοπική καθαριότητα είναι αυτή που έχει σημασία στην ανάπτυξη της νόσου, και όχι η περιτομή. Ιστορικό τραύματος και αφροδισίων νοσημάτων έχει ενοχοποιηθεί σαν προδιαθεσικός παράγοντας ανάπτυξης καρκίνου του πέους αν και θεωρείται τυχαίο εύρημα και όχι αιτιολογικός παράγοντας.
Τα τελευταία χρόνια πιθανολογείται και ο ρόλος των ιών ως αιτιολογικός παράγων στον καρκίνο του πέους. Από επιδημιολογικές έρευνες που έγιναν πιστεύεται πως οι γυναίκες των ασθενών με καρκίνο του πέους έχουν 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να πάθουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αν και άλλοι δεν αποδέχονται αυτό το σύνδεσμο. Η ανεύρεση σωματιδίων ιών σε βιοψίες καρκίνου του πέους οδήγησε στο συμπέρασμα πως ορισμένα στελέχη ιών ενέχονται στην ανάπτυξη του καρκίνου του πέους. 


Κλινική Εικόνα - Διάγνωση
Ο καρκίνος του πέους αρχίζει συνήθως σαν μικρή ανώδυνη βλάβη (ελκωτική ή εξωφυτική) στη βάλανο, βαλανοποσθική αύλακα ή ακροποσθία που με την πάροδο του χρόνου αυξάνεται σε μέγεθος.
Σπάνια αναπτύσσεται στο έξω στόμιο της ουρήθρας ή στο σώμα του πέους. Πιθανή εξήγηση γι' αυτό φαίνεται πως είναι το γεγονός πως το σώμα του πέους και το έξω στόμιο της ουρήθρας σπάνια βρίσκεται υπό χρόνιο ερεθισμό του σμήγματος ή άλλων ερεθιστικών ουσιών.
Μεταξύ των δύο μορφών εμφάνισης η ελκοτική μορφή συνοδεύεται γρήγορα με μεταστάσεις και έχει μικρότερη 5ετή επιβίωση.


ΘΕΡΑΠΕΙΑ


Πρωτοπαθής Βλάβη


Εγχείρηση:

Η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πέους αρχίζει από την εποχή του Κέλσου ενώ το 1761 ο Vaslsava έκανε τον πρώτο μερικό ακρωτηριασμό. Εφ' όσον η βλάβη είναι μικρή, αφορά την ακροποσθία και δεν διηθεί την βάλανο τότε η περιτομή αποτελεί την θεραπεία εκλογής. Εάν η βλάβη αφορά την βάλανο αλλά και μικρό περιφερειακό τμήμα των σηραγγωδών σωμάτων τότε ο μερικός ακρωτηριασμός αποτελεί την καλύτερη θεραπεία.


Ακτινοθεραπεία:
Αν και ο ακρωτηριασμός προσφέρει το υψηλότερο ποσοστό επιτυχίας στον καρκίνο του πέους εν τούτοις το ψυχολογικό τραύμα του ασθενούς είναι πάρα πολύ μεγάλο. Για το λόγο αυτό από πολλά χρόνια χρησιμοποιείται η ακτινοθεραπεία στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πέους με εξ ίσου καλά αποτελέσματα σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Σήμερα χρησιμοποιούνται 2 είδη ακτινοθεραπείας: α. Βραχυθεραπεία που επιτυγχάνεται είτε με εμφύτευση ραδιενεργών βελονών (ραδίου, ιριδίου τανταλίου) εντός του όγκου είτε με επαφή ραδιενεργού υλικού με τον όγκο. Πιο συχνά χρησιμοποιείται η εμφύτευση βελονών, β. Εξωτερική ακτινοβολία. Σήμερα χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις που δεν είναι δυνατή η βραχυθεραπεία καθώς και σαν ανακουφιστική θεραπεία σε ανεγχείρητες περιπτώσεις.
Τα κριτήρια εφαρμογής της βραχυθεραπείας είναι δύο:
1) Το μέγεθος του όγκου. Δεν πρέπει να ξεπερνά τα 4 εκ.
2) Η διήθηση των σηραγγωδών σωμάτων.
Όταν υπάρχει εκτεταμένη διήθηση αποφεύγεται η βραχυθεραπεία.
Τα αποτελέσματα της βραχυθεραπείας κρίνονται πάρα πολύ καλά.
Από τις πιο πολλές εργασίες φαίνεται πως επιτυγχάνεται θεραπεία στο 80% των ασθενών με ικανοποιητικά κοσμητικά αποτελέσματα τοπικά αλλά και χωρίς ιδιαίτερη διαταραχή της λειτουργίας. Βέβαια θα πρέπει να αναφέρουμε εδώ και τα μειονεκτήματα της ακτινοθεραπείας που είναι:
α)Το καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων είναι ακτινοάντοχο και οι μεγάλες δόσεις που απαιτούνται οδηγούν συχνά σε επιπλοκές όπως ο σχηματισμός συριγγίων της ουρήθρας, στενώματα, άλγος, οίδημα ακόμη και νέκρωση της βαλάνου, επιπλοκές που συνήθως απαιτούν ακρωτηριασμό.
β)Η λοίμωξη που συνήθως υπάρχει μειώνει την δράση της ακτινοβολίας και αυξάνει τον κίνδυνο των επιπλοκών.
γ) Η μεγάλη διάρκεια της θεραπείας όταν πρόκειται για εξωτερική ακτινοβολία, αλλά και την διάρκεια των μετά την θεραπεία τοπικών ενοχλημάτων ιδιαίτερα για τα ηλικιωμένα άτομα ταλαιπωρεί τον ασθενή σε αντίθεση με την εγχείρηση όπου μετά μια εβδομάδα ο ασθενής δεν έχει κάνε· να τοπικό πρόβλημα. Πριν την εφαρμογή της ακτινοθεραπείας πρέπει να γίνεται περιτομή για τη καλύτερη εκτίμηση της εκτάσεως της νόσου, την αποφυγή των επιπλοκών (οίδημα, λοιμώξεις) άλλο και την παρακολούθηση των ασθενών μετά το πέρας της θεραπείας.
Συμπερασματικά η ακτινοθεραπεία πρέπει να γίνεται σε ασθενείς με μικρή βλάβη και ιδίως σι νεαρά άτομα και βέβαια σε ασθενείς που αρνούνται την εγχείρηση. Μετά το τέλος της θεραπείας θα πρέπει να παρακολουθούνται συχνά και για πολλά χρόνια για τον κίνδυνο υποτροπής της νόσοι που είναι υπαρκτός.


Laser:
Τα τελευταία χρόνια τα χρησιμοποιούνται και για τον καρκίνο του πέους. Το Νd:ΥΑg χρησιμοποιείται για μικρά επιφανειακά νεοπλάσματα δεδομένου ότι προκαλώντας καταστροφή του όγκου και μέχρι βάθους 3-5 χιλ. διατηρεί την ανατομία του πέους με πολύ μικρές αλλοιώσεις Τα αποτελέσματα κρίνονται ικανοποιητικά, απαιτείται όμως ακόμη μεγαλύτερο χρονικό διάστημα παρακολούθησης των ασθενών για να είμαστε σίγουροι για τα μακροχρόνια αποτελέσματα.


Χημειοθεραπεία:
Αν και οι μελέτες όσον αφορά την αντιμετώπιση του καρκίνου του πέους είναι λίγες και αφορούν μικρές σειρές ασθενών φαίνεται πως η πλατινόλη, η μεθοτρεξάτη και η βινβλαοτίνη είναι τα φάρμακα που έχουν δράση στον καρκίνο του πέους μεμονωμένα ή και σε συνδυασμούς.
Πρώτος ο Ichikawa 1974 ανακοίνωσε καλά αποτελέσματα χορηγώντας μπλεομυσίνη. Εν συνεχεία και άλλοι ερευνητές αναφέρουν παρόμοια αποτελέσματα. Δυστυχώς όμως προκαλεί πνευμονική ίνωση μη ανατάξιμη και χρειάζεται προσοχή στη δοσολογία.
Οι Sklaroff και Yagoda αναφέρουν ανταπόκριση 50% μετά από χορήγηση πλατινόλης ενώ οι Carnick^ai συν αναφέρουν πλήρη ανταπόκριση στο 50% των περιπτώσεων με υψηλή δόση μεθοτρεξάτης.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται συνδυασμός κυρίως βινβλαστίνης και ακτινοθεραπείας καθώς επίσης και συνδυασμός Ιντερφερόνης με κυτταροστατικά φάρμακα με ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Όπως προαναφέρθηκε παρά το γεγονός ότι η εγχείρηση προσφέρει υψηλό ποσοστό επιτυχίας εν τούτοις το ψυχολογικό τραύμα του ασθενούς είναι μεγάλο γι' αυτό το λόγο περαιτέρω προσπάθεια ανευρέσεως καταλλήλου σχήματος που να προσφέρει υψηλό ποσοστό επιτυχίας με ταυτόχρονη διατήρηση του οργάνου είναι ο μελλοντικός σκοπός στην θεραπεία του καρκίνου του πέους.
Συμπερασματικά πρέπει να πούμε ότι ο καρκίνος του πέους δεν είναι σπάνιος στη χώρα μας.

Ελληνική ουρολογική εταιρεία

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ! :
ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ